Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 
Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
İletiGönderilme zamanı: 20 May 2008, 20:02 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
İleti: 1611
Değerleme: 1238
Buluşu yapan adını koyar gibi yanlış bir görüş var, bu iddianın asılsız olduğunu örneklerle ortaya koyalım;

* Çin-Tibet Dilleri ailesinden olan Çince'den örnekler;

电话 dian hua > dian güç, elektrik + hua konuşmak = elektrikli konuşturucu > telefon

电视 dian shi > dian + shi izlemek, görmek = elektirikli göstereç > televizyon

望远镜  wang yuan jing >  wang bakmak + yuan uzak + jing mercek = uzağa bakma merceği > teleskop

收音机 shou yin ji >  shou almak + yin ses + ji aygıt = ses alma aygıtı > radyo

电脑 dian nao >  dian + nao beyin = eletrikli beyin > bilgisayar

喇叭 la ba >  la boynuz + ba boru, trompet = boynuz boru > hoparlör

摄影机 she ying ji >  she emmek, içine çekmek + ying gölge, görüntü + ji aygıt = görüntü çekme aygıtı > kamera

照相机 zhao xiang ji >  zhao resim, parlamak + shiang öz, gerçek + ji = gerçek resim aygıtı > fotoğraf makinesi

相片 shian pian >  shian öz, gerçek + pian ince, dilinmiş, dilik = gerçek ince > fotoğraf

汽车 qi che >  qi buğu, buhar, gaz + che araba = buharlı araba > otomobil

公共汽车 gong góng qi che > gong kamu + góng ortak + qi che = ortak kamu otomobili > otobüs

在地下 zai di shia >  zai + di yer, toprak + shia alt = yeraltı içi kısaca => 地下 di shia = yeraltı > metro

键盘 jian pan >  jian anahtar (düğme) + pan tabak = düğme tabağı > klavye

滑鼠 hua shu >  hua kaymak, kayma + shu fare = kayan fare > mouse

扩音器 kou yin qi >  kou büyümek + yin ses + qi çalgı, enstruman = ses büyütücü çalgı > mikrofon aynı zamanda megafon

列车  lie che >  lie dizi, hat + che araba = dizilmiş araba, dizik araba > tren

暗盒 an he >  an saklamak, korumak + he kutu = saklama kutusu > kaset

像带 shiang dai > shiang görüntü + dai kuşak, bant, kemer = görüntü kuşağı > vidyo kasedi

报纸 bao zhi >  bao ödeme + zhi kağıt = ödemeli kağıt > gazete

大学 da shue >  da ulu, yüksek + shue öğrenmek, okul = yüksek öğrenim, yüksek okul > üniversite

潜水艇 qian shui ting > qian saklı, gizli + shui deniz + ting gemi = saklı deniz gemisi > denizaltı

洗碗机  shui wan ji > shui 1. su, 2. deniz, 3. yıkama + wan kâse, tas + ji aygıt = yıkama tası aygıt > bulaşık makinesi

洗衣机 shui yi ji > shui + yi giysi, elbise + ji = giysi yıkama aygıtı > çamaşır makinesi

通風 tong feng > tong kımıldamak, gitmek, hareket etmek + feng yel, rüzgar = esen yel > vantilatör



* Ural Altay dil öbeğinin Ural ailesinden olan Macarca'dan örnekler;

számítógép >  számító hesaplama, sayma + gép aygıt = hesaplama aygıtı > bilgisayar

hangfal > hang ses + [b]fal[/b] yastık, minder = ses yastığı > hoparlör

fénykép > fény ışık + kép biçim, form, resim = ışık resim > fotoğraf

fényképezőgép > fénykép + ezőgép alan aygıt = ışık resim alan aygıt > kamera

föld alatti > föld yer, toprak + alatti altı (Türkçe ile kökteş : alt) = yeraltı > metro

tenger alatti > tenger deniz (Moğolca Tengir, Türkçe Teñiz) + alatti > denizaltı

repülőgép > repülő uçmak + gép araç, aygıt = uçan aygıt > uçak

hangszóró > hang ses + szóró yayar, yaymak = ses yayıcı > megafon

billentyűzet > billentyű ahantar, düğme = klavye

újság > új yeni + ság (bizdeki +lık / +lik eki gibidir) = yenilik > gazete

egyetem > üniversite,  egyetemes > üniversal

mosogatógép > mosogató kap-kacak + gép aygıt = kap kacak aygıtı > bulaşık makinesi

mosógép > mosó- : yıkamak, = yıkama aygıtı > çamaşır makinesi



* Ural dilleri ailesinden olan Fince'den örnekler;

tiotekone : tieto bilgi + kone aygıt, araç = bilgi aygıtı > bilgisayar

puhelin > telefon   [ puhua- : konuşmak > puhelin

valokuva > valo ışık kuva[/i] resim = ışık resim > fotoğraf

valokuvauskone : valokuva + uskone = ışık resim alan aygıt > kamera

kaukoputki > kauas uzak + putki boru = uzak borusu > teleskop

kaiutin > konuşucu, söyleyici, spiker, hoparlör

maaalainen > maa yer, toprak, ülke, el, memleket + alainen alt = yer altı > metro

lentokone > lento uçmak + kone araç, aygıt = uçan aygıt > uçak

vedenalainen > veden [vesi : su] + alainen = su altı, denizaltı

puhetorvi > puhe konuşma + torvi düdük, trompet, pipo, korna = konuşma düdüğü > megafon

sanomalehti > sanoma ileti, haber + lehti sayfa = haber sayfası > gazete

astianpesukone > astia tabak + pesu yıkama, temizleme + kone aygıt = tabak yıkama aygıtı > bulaşık makinesi

pesukone > yıkama + aygıtı > çamaşır makinesi



* Ural dili olan Estonca'dan örnekler;

arvuti > hesaplayıcı, sayıcı > bilgisayar

helistama >  telefon  [ ara- kökünden]

lennuk > uçak  [lennu- : uç-]

allmaaraudtee > all alt + maa yer, toprak + raudtee araba = yer altı arabası > metro   [Fince alla, Estonca all, Macarca alatti, Türkçe alt]

allveelaev > all alt + vee yüzen + laev bot, kayık = alt yüzen kayık > denizaltı

ajaleht > aja çağ, zaman + leht yaprak, safya = zaman sayfası > gazete

valjuhääldi > valju yüksek ses, gürültü + hääldi konuşma, aksan, diksiyon = yüksek sesle konuşan, gürültülü konuşan > hoparlör

pesija > yıkayıcı > çamaşır makinesi



* Altay Dili olan Moğolca'dan örnekler;

утас utas > telefon , hat

гэрэл зураг gerel ışık + zurag resim > ışık resim = fotoğraf

цахим тооцоолуур çahim elektrik +  tooçooluur saymak, hesaplamak = elektrikli hesaplayıcı = bilgisayar

чанга яригч çanga ses + yarigç geçirici = ses geçirici = mikrofon

дуу чангаруулагч duu şarkı + çangaruulagç seslendirici = şarkı seslendirici > hoparlör

зурагт > zuragt televizyon  (zurag : resim)

газар доорхи хонгил > gazar yer, toprak + doorih altı, altta + hongil tünel = yeraltı tüneli > metro

сонин > sonin haber > gazete

шумбадаг онгоц > şumbadag dalma + ongoç oluk, kanal, yiv = dalma yivi > denizaltı

их сургууль > ih büyük + sursuul öğrenme = büyük öğrenim > üniversite   [ Moğolca sura- öğrenmek, Türkçe sor- : sormak kökteştir.]

угаагч > ugaagç (ugaagıcı : yıkayıcı , угаалга ugaalga: yıkama] > çamaşır makinesi

нисэх онгоц > niseg uçmak + ongoç yiv, aygıt, alet  > uçak  



* Müstakil bir Altay dili olan Japonca'dan örnekler;

でんわ denwa : den şimşek, yıldırım + +shi küçültme eki > denshi : şimşekçik, elektrik = denwa : elektirikli aygıt, telefon

でんしけいさんき > denşi elektrik + keisanki hesaplayıcı = elektrikli hesaplayıcı / kısaca => けいさんき keisanki : hesaplayıcı > bilgisayar

しゃしんき : shashinki > sha kopya + shin öz, gerçek + ki aygıt, araç = gerçek kopya aygıtı> kamera

むせんき : musenki > musen telsiz, kablosuz + ki aygıt = telsiz > 1. telsiz 2. radyo

ぢゅぞう : juzou > ju girmek + zou resim > televizyon

しゃしん : shashin > sha kopya + shin öz, gerçek = gerçek kopya > fotoğraf

しんぶ ん : shinbun > shin gerçek + bun paylaşma, bölüşme = gazete

ちかて つ: chikatetsu > chika alt, bodrum + tetsu demir = alt demir > metro

のりあいぢ どうしゃ : noriaijidousha > noriai beraber, birlikte, kamuca + jidousha otomobil = kamu otomobili > otobüs

ぢ どうしゃ : jidousha > jidou kendi + sha- götürmek = kendi götüren > otomobil



* Müstakil bir Altay dili olan Korece'den örnekler;

전화 çonhoa > çon güş, elektrik + hoa ses > telefon

신문 sinmun > sin haber + mun sayfa > gazete

지하철  çihaçol > çi yer + ha alt + çol demir > metro

사진   çaçin > ça resim, görüntü + çin gerçek = gerçek görüntü > foroğraf

사진기   çaçingi > çaçin  fotoğraf + ki / gi aygıt > kamera  

비행기    piheñgi > pihenuçma + ki = uçak

전자 계산기   çonçagyesangi > bilgisayar (hesaplama aygıtı)

대학교   mehaggyo > üniversite    (yüksek okul)

자동차   çatoñça > otomobil  çatoñ oto, kendi + ça araba


Sami Dili olan Arapça'dan örnekler;

الحاسوب el hasub > hessaplayıcı, sayıcı > bilgisayar

الهاتف el hatif > esasen gayipten haber veren bir melek adı, haber veren > telefon

المنظار el manzar (bak- kökünden) > teleskop

السمّاعات  el semma'let > hoparlör

مكبّر الصوت mekebber el savt  mekebber el savt > ses büyütücü > mikrofon

آلة التصوير alet el tasviyr > betimleme aygıtı > kamera

الصورة el suret > görünüş > fotoğraf

السّيّارة el seyyaret > (gez- kökünden) > otomobil

الحافلة el haflet > otobüs

الطّائرة    el tayyaret > (uç- kökünden) > uçak

تحت الأرض  taht el arz > yeraltı > metro

تحت البحر   taht el bahr > denizaltı

الصحيفة    el sahiyfet > sayfalar > gazete

لوحة المفاتيح  levha el mefatiyh > (anahtarlar levhası) klavye

القطار el katar > (diz- kökünden) > tren

غسالة الصحون  ğasalet el sahun > tabak yıkayıcı > bulaşık makinesi  



* Hint-İran dili olan Farsça'dan örnekler;

شمارنده  /  رايانه‌ şemarende / rayane > bilgisayar (hesaplayıcı, sayıcı)

دورگو  durgu > dûr uzak + gu guş : kulak > telefon

دور نشان  dur nişan > dûr uz, uzak + nişan iz, belgi, işaret > televizyon

روزنامه  ruzname > gazete

هواپيما  hevapyema > heva hava > uçak

گذرگاه   gezergah > otobüs  

راه زير زميني  rahzir zemini > yeraltı > metro

بلند گو  belend gu > mikrofon ve hoparlör

زير دريايي  zir deryayi > denizaltı

دوربين نجومي   dûrbîn necumi > yıldız dürbünü > teleskop  

دانشگاه  daneşgah > daneş bilim + gah yer = bilimyeri > üniversite



* Hint İran ailesinden olan Kürtçe'den örnekler;

dengweş > deng ses, ün + weş sarsmak, düşürmek > mikrofon / ahize / hoparlör

rojname > gazete >> rojnamevan : gazeteci

sarker > sar soğuk + ker kâr, yapan, eden > soğutucu, buzdolabı

xwebar > xwe öz, kendi, auto + bar götürmek > otomatik

firinde > firîn uçmak > uçak



* Hint dillerinden Sanskrit'ten örnekler;

दूरदर्शन  dûradarzana > dûra uz, uzak + darzana görmek > televizyon

दूरभाषा  dûrabhâsâ > dûra uzak + bhâsâ konuşmak > telefon

सङ्गणकयन्त्र  sañganakayantra > sañganaka gesaplama, sayma + yantra aygıt, araç, alet > bilgisayar

विमनेन vimanena > viyaccara uçmak > uçak

लोकयान  lokayâna > loka halk + yâna yolculuk, yürüme, kımıldama > otobüs

स्वयंप्रेरितवाहन  svayampreritavâhana > svayam kendi, özü + vâhana  taşıma, araç, taşıyıcı > otomobil

स्वयंप्रेरित  svayamprerita > kendi işler, hareket eder > otomatik


* Bantu dili olan Swahilice'den örnekler;

simu > hat > telefon, telgraf, telegram (üçü için de kullanılıyor)

runinga > ninaona "görmek"tan > televizyon

ndege > kuş > uçak

kipazasauti > hoparlör


En soñ Temirbek tarafından 24 Haz 2009, 16:52 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.


  • 1

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 27 Ara 2008, 10:59 
Sayın Temirbek,

İlgili yazınız ve detaylı bilgileriniz için teşekkür ederim. Buluşu yapan adını da koyar düşüncesi, buluş yapanların isim dahil her hakkı elde ettiklerini savunan bir düşünce değil, gençlerimizi bilimsel düşünmeye ve üretmeye sevk etme amaçlı bir kaygı ibaresidir. Elbette buluşu yapan adını koymaktadır bunu tartışmak dahi anlamızdır. Ancak buluşa Türkçe ad koyabilir, karşılık bulabiliriz ve bulmalıyız diyorsanız evet burada sonsuza dek sizinle aynı düşüncedeyim. Üretilmeyen bir şeye bir icada önceden ad koyamazsınız. Bunu yapabilmek için oturup hayal gücümüzü zorlayıp ileride muhtemel bulunabilecek alet edevat ve dahi aygıtları zihnimizde tasarlayıp onlara bir ad koymamız gerekir ki bu imkansızdır. Sözün özü biz iki işi aynı anda yapmalıyız. Birincisi mevcut yabancı kelimelere uygun ve halkımızın benimseyeceği kabul edeceği bir ad bulmak, ikincisi eşari - gazali teslimiyetinden maturidi ataklığına geçmek sürekli sürekli sürekli çalışmak, üretmek ve yenilikler bulmak.


  • 0

Tepeye Dön
  
 
İletiGönderilme zamanı: 27 Ara 2008, 11:11 
Çevrimdışı
Dérnek Üyesi
Üyelik görseli
Katılım: 16 Eyl 2007, 20:38
İleti: 484
Değerleme: 70
Alıntı:
Bunu yapabilmek için oturup hayal gücümüzü zorlayıp ileride muhtemel bulunabilecek alet edevat ve dahi aygıtları zihnimizde tasarlayıp onlara bir ad koymamız gerekir ki bu imkansızdır.


Zamanda yolculuk yapacak bir aygıt olmamasına karşılık, "zaman makinesi" sözcüğü var. Işınlanma daha bulunmadı ama "ışın makinesi" var. Demeli olanaksız değil.

_________________
"Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik."


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 27 Ara 2008, 11:18 
Sayın Cafar kastım bir kaç istisna değil idi herşey idi. Ayrıca sizin verdiğiniz örnekler hep kelime ardı makine ile türetilmiş dikkat ediniz.
Ayrıca bu yapılanlar veya sizin örnekleriniz ya da arkadaşın yazdıklarına dikkat ederseniz itiraz etmiyorum. Katkıda bulunmak ve başka bir bakış açısı ile gençlerin dikkatini çekmek istiyorum.


  • 0

Tepeye Dön
  
 
İletiGönderilme zamanı: 27 Ara 2008, 22:51 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
İleti: 1611
Değerleme: 1238
Alıntı:
Buluşu yapan adını da koyar düşüncesi, buluş yapanların isim dahil her hakkı elde ettiklerini savunan bir düşünce değil, gençlerimizi bilimsel düşünmeye ve üretmeye sevk etme amaçlı bir kaygı ibaresidir. Elbette buluşu yapan adını koymaktadır bunu tartışmak dahi anlamızdır. Ancak buluşa Türkçe ad koyabilir, karşılık bulabiliriz ve bulmalıyız diyorsanız evet burada sonsuza dek sizinle aynı düşüncedeyim. Üretilmeyen bir şeye bir icada önceden ad koyamazsınız. Bunu yapabilmek için oturup hayal gücümüzü zorlayıp ileride muhtemel bulunabilecek alet edevat ve dahi aygıtları zihnimizde tasarlayıp onlara bir ad koymamız gerekir ki bu imkansızdır.


Üretilmeyen birşeye önceden ad koyalım diyen yok.


En soñ Temirbek tarafından 24 Haz 2009, 16:41 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 31 Ara 2008, 11:08 
Burada yazdıklarınıza karşı bir karşıtlığım olmadığını belirtmiştim. Sizin dediklerinizin tümüne katlıyorum ancak şunu da inkar edemezsiniz buluşu yapan adını koyuyor ve bu kültür emperyalizminde onları sürekli bir adım öne geçiriyor. Kullanılan kelimelere türkçe karşılıklar bulma konusunda da size katılıyorum ancak benim üzerinde durduğum nokta bizim buluş yapmaktaki eksikliğimiz ve bunun hayatımızın her alanındaki kötü etkileri. Computer kelimesine bilgisayar karşılığını bulmak güzel oldu ancak bu bizim ekonomik anlamda bilgisayar konusundaki dışa bağımlığımızı sağlamadı. Güncel bilgisayar dilinden ancak %1'lik bir kısmının türkçe karşılığı oturdu. Buluşu yapan biz olmadığımız için hem ekonomik anlamda kuşatıldık hem de kültür emperyalizmi dairesinde. Benim anlatmaya çalıştığım bu.


  • 0

Tepeye Dön
  
 
İletiGönderilme zamanı: 01 Oca 2009, 13:11 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
İleti: 973
Değerleme: 24
Uğrola,

Diyelim ki onumda geriyiz, diyelim ki gökbilimde geriyiz, diyelim ki yaltırıkta geriyiz, diyelim ki dörütte geriyiz, diyelim ki karamada geriyiz, diyelim ki doğuçta geriyiz, diyelim ki ileri uygar yaşam koşullarında geriyiz...

Diyelim ki uygar ölçütlerle değerlendirilecek tüm konularda geriyiz. Bu, sonsuza değin geri kalacağımız anlamına gelmez, gelemez, gelmemeli.

Buluşu yapan adını koyacaktır. Bu onun en doğal tüzüdür (hakkıdır). Ancak koyduğu ad değişmez değildir, kutsal değildir, dokunulmaz değildir.

Örneğin çıvar (traktör) sözcüğü bu araç daha tasarlanırken, ya da yurdumuza ilk girecekken bir ad konmuş olsaydı, bu "zımbırtıya" kendi koyduğumuz ad ile biniyor, tarlamızı sürüyor olacaktır. O dönemin "kuşum" aydınları uyuşuk ulayı (ve) aymaz (gafil) idiler ise biz neden onların utancını duyalım.

Biz devrim çocuklarıyız, torunlarıyız. Bunlar bizim çağımızdakiler için artık karmaşık düzenekler değil belki çocukların oyuncağı. "Biçerdöver" örneğindeki gibi, tümünün adını bir çırpıda (gerekirse yasa ile) değiştirebiliriz.

Kim ne diyecek; geçmiş ne olacak, diye düşünmeyiz. Gelecek ne olacaktır, diye düşünürüz. Önen (zaten) geçmişten utansalardı dilimizi açmazlara sokan, kendi yazısını, dilini, ekinini başka dillerin boyunduruğuna sokanlar utanırlar, özlerini kendileri sakınırlardı. Biz de o öze gerisin geri döneceğiz diye didinmezdik.

Şimdi "Kayılar Kağanlığı' ndaki" (Osmanlı İmparatorluğu' ndaki) soysuzlaşma evrelerinin yazın yapıtlarını kurtaracağız diye kendi geleceğimizi mi karartacağız. Ya da çağımızın bilim dili Dingilizce olacak/olmuş diye biz de dingiliz mi olacağız. Yoo, olamayız, oldurmayız!

Devrim sürecini gönüllüler olarak işleteceğiz. Devrime karşı duranları çiğneyeceğiz. Varlıklarının tanımayacağız. Dik başımızla, eğilmez, bükülmez duruşumuzla geleceğin Evrensel Türkçesi (Türkler Birliği) için uğraşacağız.

Ayağımızı çelenlerle dalaşarak oğur yitirmeyeceğiz. Tüm Türklerimiz yolumuzu gözlüyor. O ayakların üstlerine basacağız, ezip, burkup atlayacağız...

Uğrola.

Dipçe:
yaltırık....elektronik
dörüt......sanat
onum......tıp
karama...kimya
doğuç.....fizik
çıvar........traktör (çıvmak= sıçramak, ivmelenmek, kaçmak (yılkılar (hayvanlar) için) )

Alıntı:
çıvmak -ar
(nsz), halk ağzında
1 .     Atlamak, sıçramak, zıplamak.
2 .     Hızla giden bir şey bir yere çarpıp yön değiştirmek, sekmek, çavmak, sapmak, yönelmek (inhiraf etmek):
       "Kurşun da taşa değmiş sonra taştan çıvmış, Dursun Hacı'ya değmiş."- M. Ş. Esendal.

_________________
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...


En soñ YİĞİT TULGA tarafından 01 Oca 2009, 13:20 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 Eki 2014, 18:34 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
İleti: 481
Değerleme: 567
Temirbek yazdı:
Buluşu yapan adını koyar gibi yanlış bir görüş var, bu iddianın asılsız olduğunu örneklerle ortaya koyalım;

* Çin-Tibet Dilleri ailesinden olan Çince'den örnekler;

电话 dian hua > dian güç, elektrik + hua konuşmak = elektrikli konuşturucu > telefon

电视 dian shi > dian + shi izlemek, görmek = elektirikli göstereç > televizyon

望远镜  wang yuan jing >  wang bakmak + yuan uzak + jing mercek = uzağa bakma merceği > teleskop

收音机 shou yin ji >  shou almak + yin ses + ji aygıt = ses alma aygıtı > radyo

电脑 dian nao >  dian + nao beyin = eletrikli beyin > bilgisayar

喇叭 la ba >  la boynuz + ba boru, trompet = boynuz boru > hoparlör

摄影机 she ying ji >  she emmek, içine çekmek + ying gölge, görüntü + ji aygıt = görüntü çekme aygıtı > kamera

照相机 zhao xiang ji >  zhao resim, parlamak + shiang öz, gerçek + ji = gerçek resim aygıtı > fotoğraf makinesi

相片 shian pian >  shian öz, gerçek + pian ince, dilinmiş, dilik = gerçek ince > fotoğraf

汽车 qi che >  qi buğu, buhar, gaz + che araba = buharlı araba > otomobil

公共汽车 gong góng qi che > gong kamu + góng ortak + qi che = ortak kamu otomobili > otobüs

在地下 zai di shia >  zai + di yer, toprak + shia alt = yeraltı içi kısaca => 地下 di shia = yeraltı > metro

键盘 jian pan >  jian anahtar (düğme) + pan tabak = düğme tabağı > klavye

滑鼠 hua shu >  hua kaymak, kayma + shu fare = kayan fare > mouse

扩音器 kou yin qi >  kou büyümek + yin ses + qi çalgı, enstruman = ses büyütücü çalgı > mikrofon aynı zamanda megafon

列车  lie che >  lie dizi, hat + che araba = dizilmiş araba, dizik araba > tren

暗盒 an he >  an saklamak, korumak + he kutu = saklama kutusu > kaset

像带 shiang dai > shiang görüntü + dai kuşak, bant, kemer = görüntü kuşağı > vidyo kasedi

报纸 bao zhi >  bao ödeme + zhi kağıt = ödemeli kağıt > gazete

大学 da shue >  da ulu, yüksek + shue öğrenmek, okul = yüksek öğrenim, yüksek okul > üniversite

潜水艇 qian shui ting > qian saklı, gizli + shui deniz + ting gemi = saklı deniz gemisi > denizaltı

洗碗机  shui wan ji > shui 1. su, 2. deniz, 3. yıkama + wan kâse, tas + ji aygıt = yıkama tası aygıt > bulaşık makinesi

洗衣机 shui yi ji > shui + yi giysi, elbise + ji = giysi yıkama aygıtı > çamaşır makinesi

通風 tong feng > tong kımıldamak, gitmek, hareket etmek + feng yel, rüzgar = esen yel > vantilatör



* Ural Altay dil öbeğinin Ural ailesinden olan Macarca'dan örnekler;

számítógép >  számító hesaplama, sayma + gép aygıt = hesaplama aygıtı > bilgisayar

hangfal > hang ses + [b]fal[/b] yastık, minder = ses yastığı > hoparlör

fénykép > fény ışık + kép biçim, form, resim = ışık resim > fotoğraf

fényképezőgép > fénykép + ezőgép alan aygıt = ışık resim alan aygıt > kamera

föld alatti > föld yer, toprak + alatti altı (Türkçe ile kökteş : alt) = yeraltı > metro

tenger alatti > tenger deniz (Moğolca Tengir, Türkçe Teñiz) + alatti > denizaltı

repülőgép > repülő uçmak + gép araç, aygıt = uçan aygıt > uçak

hangszóró > hang ses + szóró yayar, yaymak = ses yayıcı > megafon

billentyűzet > billentyű ahantar, düğme = klavye

újság > új yeni + ság (bizdeki +lık / +lik eki gibidir) = yenilik > gazete

egyetem > üniversite,  egyetemes > üniversal

mosogatógép > mosogató kap-kacak + gép aygıt = kap kacak aygıtı > bulaşık makinesi

mosógép > mosó- : yıkamak, = yıkama aygıtı > çamaşır makinesi



* Ural dilleri ailesinden olan Fince'den örnekler;

tiotekone : tieto bilgi + kone aygıt, araç = bilgi aygıtı > bilgisayar

puhelin > telefon   [ puhua- : konuşmak > puhelin

valokuva > valo ışık kuva[/i] resim = ışık resim > fotoğraf

valokuvauskone : valokuva + uskone = ışık resim alan aygıt > kamera

kaukoputki > kauas uzak + putki boru = uzak borusu > teleskop

kaiutin > konuşucu, söyleyici, spiker, hoparlör

maaalainen > maa yer, toprak, ülke, el, memleket + alainen alt = yer altı > metro

lentokone > lento uçmak + kone araç, aygıt = uçan aygıt > uçak

vedenalainen > veden [vesi : su] + alainen = su altı, denizaltı

puhetorvi > puhe konuşma + torvi düdük, trompet, pipo, korna = konuşma düdüğü > megafon

sanomalehti > sanoma ileti, haber + lehti sayfa = haber sayfası > gazete

astianpesukone > astia tabak + pesu yıkama, temizleme + kone aygıt = tabak yıkama aygıtı > bulaşık makinesi

pesukone > yıkama + aygıtı > çamaşır makinesi



* Ural dili olan Estonca'dan örnekler;

arvuti > hesaplayıcı, sayıcı > bilgisayar

helistama >  telefon  [ ara- kökünden]

lennuk > uçak  [lennu- : uç-]

allmaaraudtee > all alt + maa yer, toprak + raudtee araba = yer altı arabası > metro   [Fince alla, Estonca all, Macarca alatti, Türkçe alt]

allveelaev > all alt + vee yüzen + laev bot, kayık = alt yüzen kayık > denizaltı

ajaleht > aja çağ, zaman + leht yaprak, safya = zaman sayfası > gazete

valjuhääldi > valju yüksek ses, gürültü + hääldi konuşma, aksan, diksiyon = yüksek sesle konuşan, gürültülü konuşan > hoparlör

pesija > yıkayıcı > çamaşır makinesi



* Altay Dili olan Moğolca'dan örnekler;

утас utas > telefon , hat

гэрэл зураг gerel ışık + zurag resim > ışık resim = fotoğraf

цахим тооцоолуур çahim elektrik +  tooçooluur saymak, hesaplamak = elektrikli hesaplayıcı = bilgisayar

чанга яригч çanga ses + yarigç geçirici = ses geçirici = mikrofon

дуу чангаруулагч duu şarkı + çangaruulagç seslendirici = şarkı seslendirici > hoparlör

зурагт > zuragt televizyon  (zurag : resim)

газар доорхи хонгил > gazar yer, toprak + doorih altı, altta + hongil tünel = yeraltı tüneli > metro

сонин > sonin haber > gazete

шумбадаг онгоц > şumbadag dalma + ongoç oluk, kanal, yiv = dalma yivi > denizaltı

их сургууль > ih büyük + sursuul öğrenme = büyük öğrenim > üniversite   [ Moğolca sura- öğrenmek, Türkçe sor- : sormak kökteştir.]

угаагч > ugaagç (ugaagıcı : yıkayıcı , угаалга ugaalga: yıkama] > çamaşır makinesi

нисэх онгоц > niseg uçmak + ongoç yiv, aygıt, alet  > uçak  



* Müstakil bir Altay dili olan Japonca'dan örnekler;

でんわ denwa : den şimşek, yıldırım + +shi küçültme eki > denshi : şimşekçik, elektrik = denwa : elektirikli aygıt, telefon

でんしけいさんき > denşi elektrik + keisanki hesaplayıcı = elektrikli hesaplayıcı / kısaca => けいさんき keisanki : hesaplayıcı > bilgisayar

しゃしんき : shashinki > sha kopya + shin öz, gerçek + ki aygıt, araç = gerçek kopya aygıtı> kamera

むせんき : musenki > musen telsiz, kablosuz + ki aygıt = telsiz > 1. telsiz 2. radyo

ぢゅぞう : juzou > ju girmek + zou resim > televizyon

しゃしん : shashin > sha kopya + shin öz, gerçek = gerçek kopya > fotoğraf

しんぶ ん : shinbun > shin gerçek + bun paylaşma, bölüşme = gazete

ちかて つ: chikatetsu > chika alt, bodrum + tetsu demir = alt demir > metro

のりあいぢ どうしゃ : noriaijidousha > noriai beraber, birlikte, kamuca + jidousha otomobil = kamu otomobili > otobüs

ぢ どうしゃ : jidousha > jidou kendi + sha- götürmek = kendi götüren > otomobil



* Müstakil bir Altay dili olan Korece'den örnekler;

전화 çonhoa > çon güş, elektrik + hoa ses > telefon

신문 sinmun > sin haber + mun sayfa > gazete

지하철  çihaçol > çi yer + ha alt + çol demir > metro

사진   çaçin > ça resim, görüntü + çin gerçek = gerçek görüntü > foroğraf

사진기   çaçingi > çaçin  fotoğraf + ki / gi aygıt > kamera  

비행기    piheñgi > pihenuçma + ki = uçak

전자 계산기   çonçagyesangi > bilgisayar (hesaplama aygıtı)

대학교   mehaggyo > üniversite    (yüksek okul)

자동차   çatoñça > otomobil  çatoñ oto, kendi + ça araba


Sami Dili olan Arapça'dan örnekler;

الحاسوب el hasub > hessaplayıcı, sayıcı > bilgisayar

الهاتف el hatif > esasen gayipten haber veren bir melek adı, haber veren > telefon

المنظار el manzar (bak- kökünden) > teleskop

السمّاعات  el semma'let > hoparlör

مكبّر الصوت mekebber el savt  mekebber el savt > ses büyütücü > mikrofon

آلة التصوير alet el tasviyr > betimleme aygıtı > kamera

الصورة el suret > görünüş > fotoğraf

السّيّارة el seyyaret > (gez- kökünden) > otomobil

الحافلة el haflet > otobüs

الطّائرة    el tayyaret > (uç- kökünden) > uçak

تحت الأرض  taht el arz > yeraltı > metro

تحت البحر   taht el bahr > denizaltı

الصحيفة    el sahiyfet > sayfalar > gazete

لوحة المفاتيح  levha el mefatiyh > (anahtarlar levhası) klavye

القطار el katar > (diz- kökünden) > tren

غسالة الصحون  ğasalet el sahun > tabak yıkayıcı > bulaşık makinesi  



* Hint-İran dili olan Farsça'dan örnekler;

شمارنده  /  رايانه‌ şemarende / rayane > bilgisayar (hesaplayıcı, sayıcı)

دورگو  durgu > dûr uzak + gu guş : kulak > telefon

دور نشان  dur nişan > dûr uz, uzak + nişan iz, belgi, işaret > televizyon

روزنامه  ruzname > gazete

هواپيما  hevapyema > heva hava > uçak

گذرگاه   gezergah > otobüs  

راه زير زميني  rahzir zemini > yeraltı > metro

بلند گو  belend gu > mikrofon ve hoparlör

زير دريايي  zir deryayi > denizaltı

دوربين نجومي   dûrbîn necumi > yıldız dürbünü > teleskop  

دانشگاه  daneşgah > daneş bilim + gah yer = bilimyeri > üniversite



* Hint İran ailesinden olan Kürtçe'den örnekler;

dengweş > deng ses, ün + weş sarsmak, düşürmek > mikrofon / ahize / hoparlör

rojname > gazete >> rojnamevan : gazeteci

sarker > sar soğuk + ker kâr, yapan, eden > soğutucu, buzdolabı

xwebar > xwe öz, kendi, auto + bar götürmek > otomatik

firinde > firîn uçmak > uçak



* Hint dillerinden Sanskrit'ten örnekler;

दूरदर्शन  dûradarzana > dûra uz, uzak + darzana görmek > televizyon

दूरभाषा  dûrabhâsâ > dûra uzak + bhâsâ konuşmak > telefon

सङ्गणकयन्त्र  sañganakayantra > sañganaka gesaplama, sayma + yantra aygıt, araç, alet > bilgisayar

विमनेन vimanena > viyaccara uçmak > uçak

लोकयान  lokayâna > loka halk + yâna yolculuk, yürüme, kımıldama > otobüs

स्वयंप्रेरितवाहन  svayampreritavâhana > svayam kendi, özü + vâhana  taşıma, araç, taşıyıcı > otomobil

स्वयंप्रेरित  svayamprerita > kendi işler, hareket eder > otomatik


* Bantu dili olan Swahilice'den örnekler;

simu > hat > telefon, telgraf, telegram (üçü için de kullanılıyor)

runinga > ninaona "görmek"tan > televizyon

ndege > kuş > uçak

kipazasauti > hoparlör


Çok iyi bir çalışma olmuş.Nerden buldunuz bu kadar dilde kelimeyi? : )

Ama en azından Arapça ve Farsça için burada verilen kelimelerin kimisinin yalnızca "öneri" olduğunu,tutmadığını söyleyebilirim.

kompyüter,uvtubüs,tilifun,tilvizyun yaygın.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 Eki 2014, 21:55 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Arapçada resmî dilde o karşılıklar kullanılıyor, ancak günlük konuşmalarda İngilizce veya Fransızca okunuşları kullanılır. Örneğin uvtubüs değil de daha çok bās < İng. bus deniliyor. Ancak günlük konuşmalarda coğrafyaya göre çok alıntı sözcük bulunabilir. Örneğin Hatay'ın güneyindeki Lazkiye şehriniñ ağızlı konuşmasında "oda" añlamında ūda sözcüğü kullanılıyor oysa Arapçada ǧurfe "oda" sözcüğü vardır.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 17 Kas 2014, 15:56 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
İleti: 3236
Değerleme: 675
Bu tür bilgilerin ardı gelsin lütfen :)


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 00:52 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 27 May 2013, 19:31
İleti: 1844
Konum: Ankara
Değerleme: 422
Kürtçe ve Farsça sözcüklerin çok kullanılırlığı olduğunu sanmıyorum.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 


Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'