Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 10 ileti ] 
Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 15 Kas 2014, 01:59 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Çatı ekleri birikişmesinden ereğim özellikle edilgen, işteş ve dönüşlü çatı eklerinden birden çoğunun bir sözcükte bir arada bulunabilmesi durumudur. Şöyle bir tümce ilk duyulduğunda çok doğru, çok esemeli gelmektedir kişiye: İşteşlik, dönüşlülük, edilgenlik ve etkenlik birbirinin yerine geçer, birlikte kullanılamaz. Niyecesi Çünkü bunların tümü işi yapan ve işten etkilenen kişileri belirtir.

Evet etkenlik ile edilgenlik bir arada kullanılamaz, eşdeyişle bir sözcük berileyin hem <(bensay) edilgen, öteleyin hem <(bensay) etken olamaz, ya edilgendir ya da etken. Ancak öbür çatı ekleri söz konusu olduğunda durum değişebilmektedir.

Edilgen çatı ile dönüşlü çatının bir arada olduğu Tietze'de geçen bir eylemlik var: "devrilinmek". Yapıyı Tietze şöyle açıklar: "Reflexium manasında kullanılan -il- ekinin passivum manasında kullanılan -(i)n- ekiyle birleşmesinden, edilgen-dönüşken bir anlam veren -(i)lin- genişlemesi ortaya çıkar..." Dolayısıyla birikişmenin yönünü edilgen+dönüşlü değil dönüşlü+edilgen olarak belirtmemiz gerekiyor.

Yine "ayrılışmak" eylemliğinde bu kez işteş çatı ile bir arada bulunma durumuyla karşılaşıyoruz.

Alıntı:
ayrılışmak
(nsz) Birbirinden ayrılmak: “Bunca zamanlar bilişip / Ahir dönüp ayrılışıp” -Yunus Emre.

Güncel Türkçe Sözlük


Yukarıdaki iki örnekteki yapıyı özetlersek sonuç "dönüşlü+edilgen, dönüşlü+işteş" olacaktır.

Dönüşlü yapıda "bakınmak" eylemliğimiz var, bunun edilgen çatı eki almış biçimi bakınılmak olacaktır ki böyle bir sözcük de var:

Alıntı:
bakınılmak
Bakılmak.

Tarama Sözlüğü 1963


Burada da yapı "devrilinmek" örneğindeki gibi "dönüşlü+edilgen" biçiminde. "Dönüşlü+işteş" yapıda "bakınışmak" yoksa da olabilir "ayrılışmak" örneğinde olduğu gibi. Peki eylemlik dönüşlü değil işteş yapıda bir eylemlik olsa "bakışmak" gibi, edilgen çatı ekini alabilir sanırım, "bakışılmak" pek yadırganç acayip/tuhaf gelmedi bana. Ancak dönüşlü çatı ekini alamaz gibi: bakışınmak.

Buyur, söz sende Oktay.


  • 5

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiThis post was deleted by bensay on 18 Kas 2014, 00:23.
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 12:47 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Türkçede "edilgen, dönüşlü ve/veya işteş çatıdaki eylemlerin tümü geçişsiz eylemdir" biçiminde bir veri var mıdır elimizde? Bir başka deyişle bu çatı eklerinin eylemler üzerinde "geçişsizleştirici" bir işlevi var mıdır?


  • 4

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 13:13 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Edilgen ve dönüşlü çatı ekleri geçişsizleştirir zaten çünkü nesneyi özne yapar. İşteş çatıda da karşılıklı bir durum söz konusu olduğu için ortada nesne kalmıyor ve geçişsiz oluvériyor. Kısaca, gerçekten de doğal olarak bu üç çatı, geçişsizleştirici bir özelliğe sahip sanırım. Doğrusun yérliktaş.

Geçişlileştirici özelliğe sahip olanlar da: ettirgen/oldurgan (-r-, -t-, -tir-) ve etken çatı (-gA-) ekleri olur bu durumda.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 5

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 13:17 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
İlk iletide yazdıklarıña gelirsek, baña da oysa yadırgayıcı bir durum görünüyor: bakışılmak baña añlamlı gelmedi.

Ben bakıştım (nesne yok zaten) → kim bakışıldı? (cevab veremedi)

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 14:57 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Hani iki eski sevgilinin tasarlanmamış bir biçimde bir yerde karşı karşıya gelmeleri sonucu birbirlerine karşılıklı bakış atmaları, bakışmaları durumunu anlatmak üzere "önce kısa bir süre bakışıldı, sonra..." bana olabilir, olağan geliyor yerliktaş, olmamış mı?


  • 5

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 18 Kas 2014, 16:09 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Hmm olmuş. Öyle bir durumu gözden kaçırmışım. Bu örnekten soñra başka söz gérek yok, bayağı bayağı oluyormuş :)

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 19 Kas 2014, 15:12 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Şimdi, "dönüşlü+edilgen, dönüşlü+işteş, işteş+edilgen" yapılar örnekleriyle ortaya konmuş oldu. Dizilge sıra de "işteş+dönüşlü" yapı var, "dönüşlü+işteş" yapının ters bakışığı. Bunu bakışmak sözcüğü üzerinde düşündüğümde ilk iletide de belirttiğim gibi "bakışınmak" diye bir eylemlik, esemeye ters düşüyor gibi, umut verici değil. Ancak, yapısında dönüşlülük içeren -IntI ekini uladığımızda "bakışıntı" sözcüğünü elde ederiz ki bu bana yadırganç gelmedi. Böyle bir sözcüğün ağızlarda "bakşıntı" biçimi alması olağan gibi geliyor, dahası "bakşıntı" biçim yapısında ağızlarda çok sözcükle karşılaştım gibi de geliyor, ancak şu kıpı an örneklendiremiyorum. Sormak istediğim şu: Bakışınmak ussal gelmiyorsa bakışıntının da ussal gelmemesi, değilseye veya tersi gerekmez mi?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 19 Kas 2014, 17:29 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Baña bakışıntı ile bakışınmak eş düzeyde yadırgayıcı geliyor. Ancak başka sözcüklere bakasım geldi: çekişmek > çekişinmek > çekişinti sözcüğü baña olağan geldi. Size nice geldi? Belki de bakmak éylemi o kadar çatıyı kaldıramadığı için öyle oldu? :)

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Re: Çatı Eklerinde Birikişme
İletiGönderilme zamanı: 19 Kas 2014, 21:10 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Kısa süreli bakışmanın adı "bakışıntı" olabilir, ben yadırgamıyorum. Ancak, verdiğin "çekişinti" örneğinin yanı beri "koşuşuntu, gülüşüntü, çalışıntı" gibi örnekler de bence gıdım hiç yadırgatıcı değil. Ancak, bu sözcükler sözlüklerde olmadığı için olgusal doğrulamayı yapamıyoruz.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 10 ileti ] 


Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 5 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
cron
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'