Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 
Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 07 Eyl 2011, 00:53 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
"gelsene!", "gitsene!" vb. kullanımı olan, biraz da kaba tâbir taplanan bu yapınıŋ kökenlemesini merâk édiyorum.

Öngördüğümce, Bu ek, iki ayrı yapıdan oluşuyor:
-sAnA < -sAn (istek-koşul kipi, 2. tekil kişi) + e! (ünlem)

Arkadaki ünlemi Eski Türk yazıtlarında (örneğin [1]'de geçiyor) ve Orta Türkçe döneminde görüyoruz (şimdilik yanımda bu konuyla ilgili kaynak bulunmuyor).

Né dérsiŋiz?

Dipçe.
[1] Talat Tekin, "On a Misinterpreted Word in the Old Turkic Inscriptions", UAJb 35, 1964, p. 134–
144. [Türkçe çevirisi, PDF]

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 07 Eyl 2011, 01:41 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
İleti: 583
Değerleme: 16
Tahsin Banguoğlu da Türkçenin Grameri'nde böyle bir kaynaşmadan söz ediyordu. Ayrıca, bu kullanımın emir ima etmesinden ötürü, Yeni Türkçede 2. tekil kişiyi emir kipinde çekimlemek için, eskinin aksine bir de ekli yapının oluştuğu yorumunu getiriyordu.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 07 Eyl 2011, 10:21 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
İleti: 2245
Konum: istanbul
Değerleme: 104
Muharrem Ergin "hitaplı şart şekli" tabirini kullanmış.

_________________
Türkiyə türkcəsinə digər ləhcələrdən alına biləcək sözlər
Nədən türk dilləri deyil türk ləhcələri diyoruz?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2011, 22:57 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
İleti: 1611
Değerleme: 1238
Belki Türkçede de bir seslenme (vocative) durumu var denebilir mi? Baksana!, gelsene! < -a/-e "seslenme durum eki" (?)


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2011, 23:27 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Üyelik görseli
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
İleti: 479
Konum: Ankara
Değerleme: 23
Türkmencede de buna benzer bir ek kullanılıyor.

maña üçünji güni jan etsene!: Beni çarşamba arasana.

Alsana!: Alsana!

Kaynak: GRAMMAIRE DESCRIPTIVE DE TURKMENE À L'USAGE DES FRANCOPHONES, Philippe Schmerka Blacher, 97. sayfa

(a) A la 2ème personne du singulier, la forme sana /-sene, ajoutée
directement à la racine verbale, intensifie l'ordre ou la requête demandée:


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2011, 23:38 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Üyelik görseli
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
İleti: 479
Konum: Ankara
Değerleme: 23
Düzeltme:

Türkmencedeki -sAnA eki, buyruk kipi olarak kullanılmaktaymış. Verdiğim kaynakta d'imperatif(buyruk kipi) bölümünde geçiyor.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2011, 00:06 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
İleti: 583
Değerleme: 16
D. Can Aktan yazdı:
Düzeltme:

Türkmencedeki -sAnA eki, buyruk kipi olarak kullanılmaktaymış. Verdiğim kaynakta d'imperatif(buyruk kipi) bölümünde geçiyor.


Sanırım, Banguoğlu yorumunda haklıymış. Görünen o ki, bizdeki de
Türkmencedeki seyri izliyor.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 21 Eyl 2011, 12:00 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
İleti: 583
Değerleme: 16
İlk Türkçe gramer kitabı olarak geçen Müyessiretül Ulum'da(16. yy.) da değinilmiş bu eke:

http://sbe.erciyes.edu.tr/dergi/sayi_15/09_guner.pdf

''Birinci ve İkinci Şahısların Emri (Etken Fiille) (Muttarıda-i ma‘lûm-ı emr-i hâzır) (44/1)'' başlığı altında şu şekillerde açıklanmış:

bilseñe, oqusaña (Serzeniş anlamı vardır), (45/12)

bilseñene, oqısañana (Emirle birlikte gizli bir istek ve serzeniş anlamı vardır), (49/4, 5)


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 21 Eyl 2011, 12:23 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Serzeniş aŋlamı olması ilk iletide söz ettiğim e! ünlemine kesinlik kazandırıyor. Bu ünlemin Yenisey yazıtlarında çok geçtiğini ve bu aŋlamda olduğunu yeniden anımsatayım: esiz e!.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 02 Kas 2020, 00:39 
Çevrimdışı
Göñüllü
Göñüllü
Katılım: 29 Eki 2020, 01:02
İleti: 197
Değerleme: 2
Esenlikler.

Gelesin, gidesin, yapasın diye bir istek kipi varken neden ayrıca -sana kipi var, bilen var mı?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -sAnA! istek kipi
İletiGönderilme zamanı: 15 Mar 2021, 02:03 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 16 Ara 2019, 21:20
İleti: 420
Değerleme: 312
Adı Soyadı: Mehmet
Ahmet B. Ercilasin La Enklitiği ve Türkçede Bir “Pekiştirme Enklitiği" adlı yazısında bundan söz etmiş

Alıntı:
8. Türkiye Türkçesinde kullanılan gelsene, gelsenize gibi örneklerdeki -sA’nın aslında şart eki olmayıp bir enklitik olduğunu; Osmanlıca içinde şart ekiyle bulaşma (kontaminasyon) içine girerek şart eki durumuna geçtiğini, -sA’dan sonra gelen nA enklitiğinin de aynı bulaşma sonunda “şahıs eki+A” haline geldiğini ileri sürebiliriz. Et-Tuhfe’de ve Oğuz grubu dışındaki Türk lehçelerinde (Tat. başlıymsana) herhangi bir bulaşmaya uğramadan devam eden ve üst üste gelen sA ve nA enklitiklerinin; ayrıca Kırım Türkçesinde tek başına kullanılan sA (okusa“oku”) enklitiğinin bu iddiayı güçlendirdiğini söyleyebiliriz.

_________________
Düz çeviriyi gördüğümde etim dökülür


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 11 ileti ] 


Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'