Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 2 ileti ] 
Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: -(X)ş Mastar Eki
İletiGönderilme zamanı: 20 Şub 2021, 05:04 
Çevrimdışı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
Katılım: 16 Ara 2019, 21:20
İleti: 420
Değerleme: 312
Adı Soyadı: Mehmet
Selahittin Tolkun -(X)ş Mastar Eki Midir? Pdf

Alıntı:
  1. Oğuz grubu lehçelerinde ek öncelikle kendisinden önceki yardımcı ünlüyü bünyesine alarak genişlemiştir: -(y)Xş. Ancak tanış, biliş, oynaş gibi kalıplaşmış kelimeler istisnadır. Ayrıca bu lehçelerde ekin olumsuz fiil tabanlarına da geldiği görülür. Yine bu lehçelerde asıl mastar eki olarak -mak / -mek ile bu ekin iyelik alması durumunda ortaya çıkan -ma / -me kullanılmakta;-(y)Xş ise daha ziyade tarz bildiren veya fiilin neticesini bildiren isimler türetmektedir.

  2. Karluk grubu lehçelerinde ise -(X)ş aslî mastar eki olarak kullanılmakta olup, yazı dilinde, muhtemelen yazı dilinin tutuculuğundan ve devamlılığından dolayı, -mAk eki de oldukça işlektir. Bu lehçelerde bu ek daima olumlu fiil tabanlarına getirilmektedir.

  3. Karluk ve Oğuz grubunda -mAk, Kıpçak grubunda ise-(U)v mastar ekleri birçok lehçede bulunma hâli ekiyle --mAktA / -UvdA biçiminde -şimdiki zaman çekim eklerine dönüşmüşlerdir. Ancak -(X)şiçin istisna olarak yalnızca tarihi Kıpçak sahasında (bk, Grønbech, 1986). Günümüz Kazan Tatar lehçesindeki (İbragimova, 1993, s. 135-136)böyle bir durum söz konusudur.Yani -(X)şekinin en işlek olduğu Karluk grubunda bu ek şimdiki zaman çekim ekine dönüşmemiştir.

  4. Kimi lehçelerde ek; gelecek, geniş ve nadiren de geçmiş zaman sıfat-fiil eki işlevlerinde kullanılmaktadır.

  5. Kıpçak grubunda ekle ilgili farklı bir durum söz konusudur. Bu grubun asıl mastar eki -(U)v veya lehçelere göre bundan türeme biçimler bulunmaktadır. Yalnızca Kırgız Türkçesi hem Oğuz hem de Karluk grubunda kullanılan bütün mastar eklerinin işlek olarak kullanılması yönüyle diğerlerinden ayrılır.

  6. Sibirya grubunda -(X)v yanında -(X)şeki de hareket ismi yapmaktadır.

  7. Bütün Türk dil ve lehçelerinde -(X)ş hareket isimleri yanında önemli ölçüde fail, meful, durum, alet vb. ismi türetmektedir.

_________________
Düz çeviriyi gördüğümde etim dökülür


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
 İleti Başlığı: Ynt: -(X)ş Mastar Eki
İletiGönderilme zamanı: 02 Mar 2021, 23:45 
Çevrimdışı
Türkçeséver
Türkçeséver
Katılım: 27 Şub 2021, 16:35
İleti: 62
Değerleme: 33
Uzun zamandır -(X)ş ekinin éylemlere "işin tarzı, édiliş şekli" añlamını kattığını düşünüyordum. Bu makalede düşünüşümün desteklendiğini görünce mutlu oldum. Eliñize sağlık paylaşmakla iyi étmişsiñiz.


  • 3

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 2 ileti ] 


Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'