Yazışmalık
https://turkcesivarken.com/yazismalik/

-Gır -gir eki
https://turkcesivarken.com/yazismalik/viewtopic.php?f=232&t=14090
1. bét (Toplam 1 bét)

Yazar:  AliTurkhan [ 02 Oca 2021, 20:02 ]
İleti Başlığı:  -Gır -gir eki

Çağdaş lehçelerde de görülen bir ek. TTA ağızlarında da kimi sözcüklerde var. İye olma, gibilik , benzerlik anlamı katar. Addan sıfat yapıyor. Bu ekin kullanımı çok yaygın değil sanırım. Bu ekle Sözcük türetmeyi deneyin isterseniz güzel nenler ortaya çıkabilir.

Dazkır: Saçsız, kel ( dazlak da denir)
Dişgir: dişli, hasmına yenilmez
İşgir: becerikli
Keşgir: sevinç, neşe
Mızgır: Geveze, sıkıcı konuşan

Yazar:  Furkan Yıldırım [ 31 Ağu 2021, 03:27 ]
İleti Başlığı:  Ynt: -Gır -gir eki

Alıntı:
Tarihî ve çağdaş lehçelerin bir kısmında nadir görülen bu ek, “sahip olma, gibilik, benzerlik” ifade eden sıfatlar türetmiştir: Özb. tengqur “yaşıt, akran”, Alt. bozıtkır “sert adımlı at”, oygor “bilge, akıllı”, üngür “sedalı, tonlu”, Tuv. dılgır “konuşkan, dilbaz”, sütkür “sütü bol”, işkir “içli, içi geniş”, okkur “ok gibi hızlı” (Atalay, 1941, s. 183; Kaçalin, 2006, s. 149-151; Arıkoğlu, 2007, s. 1164; Güner Dilek, 2007, s. 1022; Koraş, 1998, s. 103; Coşkun, 2000, s. 36):

dazkır “saçsız, kel” (MİA, s. 396).
dişgir “dişli, hasmına yenilmeyen” (MKS, s. 61).
işgir/ işingir “becerikli” (DS, s. 2563).
keşgir “sevinç, neşe” (DS, s. 2771). krş. TTA keşlen- “alay etmek, eğlenmek” (DS, s. 2772).
mızgır “geveze, sıkıcı konuşan” (DS, s. 4596).
taşgır “taş ev” (DS, s. 3840)? (bu sözcüğe dipnot eklenmiş; "belki Farsça kārgîr'in etkisiyle" yazılmış.)
Kaynak: https://tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2 ... 2018-I.pdf

TDK yapmış olduğu bir çalışmada yazı dilinde bulunmayan halk ağızlarından derlenme ekleri incelemiş ve bu ekler arasında +gIr eki de bulunuyor. Ekin yuvarlak ünlülerle kullanımına(+gUr) rastlanmamış ve oldukça kısıtlı örnekler mevcut. Verilen örneklerin çoğunda ekin Farsça +gIr eki ile aynı anlamı kattığı açık. (Ör: işgir: iş tutan, becerikli.)

Ben bu ekin Farsçadan alıntı olduğunu ve yerinin kolayca doldurulabileceğini düşünüyorum.
Mızgır > mız mız
Taşgır > Taş ev
İşgir > Becerikli(zaten Türkçe)
Keşgir > Sevinç(zaten Türkçe)
Dişgir > dişli, çetin
Ben dazkır sözcüğünün Daz+Kır tamlaması ile oluştuğunu düşünüyorum. Daz: kel. Dazkır: Kel toprak.

Türkçe olduğunu düşünen ya da bu ek ile oluşturulan bir sözcüğün yerine Türkçe bir karşılık bulunamayacağını düşünen kişiler görüşlerini yazabilir. Ben Türkçe olduğunu ve gerekli olduğunu düşünmüyorum.

1. bét (Toplam 1 bét) Tüm zamanlar UTC + 3 saat
Powered by phpBB® Forum Software © phpBB Group
https://www.phpbb.com/