Yanıtsız iletiler    Étkin başlıklar

Tüm zamanlar UTC + 3 saat





Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 17 ileti ] 
Béte git 1, 2  Soñraki

Yazdırma görüntüsü Önceki başlık   Soñraki başlık  
Yazar İleti
Aranacak:
 İleti Başlığı: +maç eki, -maç eki, +mAç eki
İletiGönderilme zamanı: 12 May 2014, 15:11 
Çevrimdışı
Göñüllü
Göñüllü
Üyelik görseli
Katılım: 21 Ara 2012, 16:51
İleti: 93
Konum: Edirne
Değerleme: 2
Türkçede üç ayrı ek var: +maç, -maç, +mAç. Bunların kökenleri aynı mı görevleri nedir bunu tartışalım.

Birinci +maç eki adlara geliyor yine ad yapıyor:

dilmaç < tilmaç < til(>dil)+maç
sığırtmaç < sığır[t]+maç


gibi...

Öteki -maç eki ise eylemlere geliyor yemek adı yapıyor:

bula-maç
tut-maç


gibi...

Büyük olasılıkla yemek adı yapan -maç ekinin türetimi şöyledir:

bulama aş > bulamaç
tutma aş > tutmaç

Bir de -mAç eki var. Bu da eylemlerden ad türetiyor:

yırt-maç

gibi...

Bu -mAç eki de büyük olasılıkla -AmAç ekinden türedi.

dön-emeç

gibi...

Peki addan ad yapan +maç eki nice türedi? Yorumlarınız neler?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 12 May 2014, 17:50 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 27 May 2013, 19:31
İleti: 1844
Konum: Ankara
Değerleme: 422
Alıntı:
Öteki -maç eki ise eylemlere geliyor yemek adı yapıyor:

bula-maç
tut-maç


Bu yanlış olmuş, +maç diye bir ek söz konusu değil burada.
Birleşik ad bunlar aş sözcüğü ile yapılmış, +aş sözcüğü olarak ekleşmiş.

Bulama+aş
Sütlü+aş
tutma+aş
Güllü+aş

Gibi


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 12 May 2014, 20:30 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
yırtmaç "giysilerde yırtılmış yer", dönemeç "dönecek yer", tutamaç "tutacak yer" gibi eylemden ad yapan ekler çok yüksek olasılıkla -gAç ekinden gelmektedir:
*yırtıngaç > *yırtñaç > yırtmaç
döngeç > *dönñeç > dönmeç, dönemeç
tutungaç > *tutuñaç > tutamaç

Karşılaştırıñ:
Eski Türkçe barñak > parmak
Eski Türkçe toñuz > domuz

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


En soñ Oktay D. tarafından 12 May 2014, 20:32 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 12 May 2014, 23:42 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 27 May 2013, 19:31
İleti: 1844
Konum: Ankara
Değerleme: 422
Oktay D. yazdı:
yırtmaç "giysilerde yırtılmış yer", dönemeç "dönecek yer", tutamaç "tutacak yer" gibi eylemden ad yapan ekler çok yüksek olasılıkla -gAç ekinden gelmektedir:
*yırtıngaç > *yırtñaç > yırtmaç
döngeç > *dönñeç > dönmeç, dönemeç
tutungaç > *tutuñaç > tutamaç

Karşılaştırıñ:
Eski Türkçe barñak > parmak
Eski Türkçe toñuz > domuz

Peki +mAç dengi +bAç ekini de +gAç'a bağlayabilecek misin?
Saklambaç, kırbaç gibi.Belki b=v dönüşümünden Yala+baç=Yalvaç olmuş olabilir emin değilim.

Açıkçası bir açıklama yapmak gereği duysam bu ek için birleşik ek derdim, birinin yanlışlaması azı doğrulaması için.
Eylemden ad yapan +mA eki ve ona eklenen küçültme yapacan ekiyle meydana gelmiş.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 13 May 2014, 01:08 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Bi50likdaha yazdı:
Peki +mAç dengi +bAç ekini de +gAç'a bağlayabilecek misin?
Saklambaç, kırbaç gibi.Belki b=v dönüşümünden Yala+baç=Yalvaç olmuş olabilir emin değilim.

Açıkçası bir açıklama yapmak gereği duysam bu ek için birleşik ek derdim, birinin yanlışlaması azı doğrulaması için.
Eylemden ad yapan +mA eki ve ona eklenen küçültme yapacan ekiyle meydana gelmiş.

yalavaç sözcüğündeki *-b- birincildir çünkü sözcük Eski Türkçede böyle geçiyor. Oysa deminki örnekler hep Türkiye Türkçesinden.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 14 May 2014, 00:03 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
İleti: 3166
Konum: istanbul
Değerleme: 1852
Sığırtmaç sözcüğü bugün ölçünlü yazı dilinde seğirtmek olarak bildiğimiz eylemliğin bir türevi olsa gerektir. Niyecesi Çünkü bu sözcüğün ağızlarda ünlü kalınlaşması ile daralmasına uğramış biçimi olduğunu düşündüren bir "sığırtmak" sözcüğü bulunmaktadır. geçenlerde başka bir konu başlığında yerliktaş Türkeröz bu sözcüğün bildirimini yapmıştı. Ben de özdeşiyle TTAS'den alıntılıyorum:

Alıntı:
sığırtmak   
Koşmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü



Öte yandan, burada daha önceden bildirimi yapılmış olan  "dilmaç" sözcüğü ile "ayakmaç, ilikmeç, gölmeç, sıramaç, tahtamaç" sözcüklerini eylem köküne bağlayabilmek pek olanaklı gözükmüyor.


Sırtmaç A.Tietze'de geçiyor "apartuna 'ceketlerin kol ağızlarına yapılan sırtmaç'"


Öbür sözcükler TTAS'de bulunuyor:

Alıntı:
ayakmaç   
Dokuma tezgâhı pedalı.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

ilikmeç   
Düğme iliği.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

gölmeç   
Küçük su birikintisi, gölcük.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

sıramaç   
Sıraya dizilmiş, sıralanmış: Sıramaç kayalara baksana.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

tahtamaç   
Kanepe minderi.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

_________________
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.


En soñ bensay tarafından 14 May 2014, 00:13 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 14 May 2014, 00:35 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 27 May 2013, 19:31
İleti: 1844
Konum: Ankara
Değerleme: 422
Sığırtmaç sığır çobanı demek değil mi?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 01:53 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
İleti: 3236
Değerleme: 675
Peki "sıvıtmaç" gibi bir söz doğru olur mu türetilirse?

_________________
http://turkcesever58.blogcu.com
http://turkcegil.blogspot.com
http://turkcegil.forums-free.com

http://archive.is/h7AOj Gerçek yüzü hasımlarımın..

https://www.youtube.com/watch?v=v6M3xtO_9SY


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 02:09 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 27 May 2013, 19:31
İleti: 1844
Konum: Ankara
Değerleme: 422
Türkeröz yazdı:
Peki "sıvıtmaç" gibi bir söz doğru olur mu türetilirse?

Anlamı ne ki?


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 03:46 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
İleti: 3236
Değerleme: 675
Hidrojen için gelmişti aklıma.

_________________
http://turkcesever58.blogcu.com
http://turkcegil.blogspot.com
http://turkcegil.forums-free.com

http://archive.is/h7AOj Gerçek yüzü hasımlarımın..

https://www.youtube.com/watch?v=v6M3xtO_9SY


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 11:27 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
Türkeröz yazdı:
Peki "sıvıtmaç" gibi bir söz doğru olur mu türetilirse?

sıvı- "sıvı hâline gelmek[desc=sivišmak, sivig][·][/desc]" sözcüğünden sıvıt- "sıvılaştırmak", oradan da sıvıtgaç~sıvıtmaç "sıvılaştırıcı şey → hidrojen" bence doğru bir türetim.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 12:22 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
İleti: 1045
Konum: kocaeli
Değerleme: 535
hidrojen ne zaman sıvılaşıyor? benim bildiğim hidrojenin sıvılaşması için epey düşük bir sıcaklık gerek ve özgüllük yok herşey sıvılaşır bir tür adı olabilir anca bana kalırsa

_________________
Demir tavında düşünce dilde dövülür.


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 19 May 2014, 12:31 
Çevrimdışı
Yönetici
Yönetici
Üyelik görseli
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
İleti: 8557
Konum: İstanbul
Değerleme: 6166
Adı Soyadı: Oktay DOĞANGÜN
M.calli yazdı:
hidrojen ne zaman sıvılaşıyor? benim bildiğim hidrojenin sıvılaşması için epey düşük bir sıcaklık gerek ve özgüllük yok herşey sıvılaşır bir tür adı olabilir anca bana kalırsa

Burada sıvısıvıg veya sıvı- "su hâline getirmek" sözcüğü susub sözcüğünden geldiği için özünde sulaştırıcı yazmalıydım. Benim yañlışım.

_________________
Dipçe
- Kullandığım kısaltmalar, kaynaklar ma sözcükler dizini
- Ağ Güncem
- Kur'an-ı Kerim (Okugu) çeviri çalışması


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 24 Şub 2015, 23:04 
Çevrimdışı
Yazışmacı
Yazışmacı
Üyelik görseli
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
İleti: 3236
Değerleme: 675
-maç anlamı
-mış, -miş eki yerine kullanılır : Tutmaç (tutulmuş).
-Tokat

Mesaj içeriğini görmek için kayıt ve giriş gerektirir

_________________
http://turkcesever58.blogcu.com
http://turkcegil.blogspot.com
http://turkcegil.forums-free.com

http://archive.is/h7AOj Gerçek yüzü hasımlarımın..

https://www.youtube.com/watch?v=v6M3xtO_9SY


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 
İletiGönderilme zamanı: 02 Oca 2021, 02:07 
Çevrimdışı
Göñüllü
Göñüllü
Katılım: 26 Kas 2020, 09:52
İleti: 228
Değerleme: 10
Bu "Maç- meç" eki günümüzdeki "man- men" yerine kullanılıyor olabilir mi ?

Çünkü :
- Dilmaç : Tercüman
Çığırtmaç: Tellal
Kökenle de oldukça ilgili. Bu adlar eski Türkçeden. Bu göreviyle kullanarak man- men yerine seçenek oluşturabiliriz


  • 0

Tepeye Dön
 Kimlik  
 

Eskiden yéñiye gönderileri göster:  Diz  
Yéñi başlık gönder Başlığı yanıtla  [ 17 ileti ] 
Béte git 1, 2  Soñraki



Tüm zamanlar UTC + 3 saat




Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk


Bu bölüme yéñi başlıklar gönderemezsiñiz
Bu bölümdeki başlıklara yanıt véremezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi düzenleyemezsiñiz
Bu bölümdeki iletileriñizi silemezsiñiz
Bu bölüme eklentiler gönderemezsiniz

Geç:  
cron
phpBB® Forum Software © phpBB Group katkılarıyla
Powered by Reputation System © Pico88

Theme Created By ceyhansuyu

Türkçe çéviri: Oktay Doğangün
Reputation System ©'