Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Renkler

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Renkler

İletigönderen Aytunga » 14 Ağu 2008, 17:43

Renklerle ilgili yazışmalıkta genel bir konu yok. Fikirlerimizi burada toplayalım, şimdilik Tdk'dan da yararlanarak bir betiz oluşturdum.  Diğer renkler için örnek olsun diye mavi (gök) rengini ayrıntılı inceledim. Bu rengin önadlarını diğer renkler için de kullanabiliriz.
Görsel

Yeni betizi ileriki iletime ekledim. Son şekil odur.
  • 0

En soñ Aytunga tarafından 14 Ağu 2008, 20:50 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Renkler

İletigönderen Gökbey » 14 Ağu 2008, 18:13

turuncu öz dildendir, eskin biçimi : türünçi
kara > siyah
al / kızıl > kırmızı
ak > beyaz
göğerti > mor
göy (gök) > mavi
boz > gri
yağız > kahverengi
sarı öz dilden
yeşil öz dilden...

bendeki derleme böyle...
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 580

Ynt: Renkler

İletigönderen Aytunga » 14 Ağu 2008, 20:34

turuncu: Tdk'da Arapça yazdığından eklemedim. Oysa %100 Türkçe duruyordu. Bunun yerine Tdk'daki anlam karşılığı olan kızıl-ak yazmıştım. Turuncu ile değiştireyim.
kara: +
al/kızıl: +
ak:+
göğerti: Bunu ekleyeyim.
gök: Vardı ama göy biçimini de ekleyeyim.
yağız: Bunu da eklemeli.
Sarı:+
yeşil+

Artı olanlar zaten var. Ama gri=boz ihtilaflı bu durumda. Evet genelde gri=boz denir ama boz benim duyduğum kadarıyla, en azından benim yöremde, sarı'nın bir basamağı. Bunu haziranın karşılığı olan "bozaran" destekliyor. Bu ayda otların sararmasından dolayı bozaran denildiğini biliyoruz. Benim derlemem itibariyle gri'nin karşılığı kül'dür. Bildiğimiz gibi odun yandığında gri rengini alır. Buradan esinlenerek Anadolu insanımız gri için kül rengi diyorlar. Boz yağız'a çalan sarı için kullanılıyor daha çok buralarda. Ama öteki taraftan "bozkurt" örneği var. Bence bunun üzerinde biraz daha durmalıyız.
   Zaten şöyle bir genel bakış yaptığımızda Türkçe renkler belli oluyor. Şöyle ki; kararmak, sararmak, ağarmak, kızarmak, bozarmak, yeşermek... Bir de bunların yanısıra, bu kelimeler kök alınarak halk arasında diğer dillerden renkler de eylemleştiriliyor. Örneğin kara-r-mak eyleminde eylem yapan -r siyah'a ekleniyor ve siyahırmak deniyor. Böyle bir sözcük TTAS'da geçmiyor ama en azından Denizli yöresinde kullanılıyor.
Görsel

Son hal:

Görsel
  • 0

En soñ Aytunga tarafından 16 Ağu 2008, 17:33 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Renkler

İletigönderen Gökbey » 16 Ağu 2008, 14:30

Gri için "kül" önerisini pek beğendim.
Göğertinin yanında moru da eklemişsin ancak mor, Ermenicedir.

Bu arada renk sözcüğü içinse benimsenecek bir karşılık bulmuş değiliz.
Renk sözcüğünün eski dilde bir karşılığı olması gerekiyor. Çünkü bu gibi nenler temeldir, her dilin bunlar için uydurmuş bir karşılığı olmalıdır. Atalarımızın çağında renkler yok muydu ? Vardı elbet, azu (ve) bunlar için kullandıkları karşılıkları da vardı... Bulup diriltmek gerekiyor.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 580

Ynt: Renkler

İletigönderen Aytunga » 16 Ağu 2008, 17:36

  Evet, renk konusunda yazışmalıkta farklı sözcükler gördüm ama demek tutulası olmadığından aklımda kalmamış. Bu konuda Gökbey'e katılıyorum. Renk bir temel kavram; Farsça'dan bu sözcüğü almadan önce renk için başka bir karşılık kullanıyorduk mutlaka. Diriltmek lazım, bilgisi olan arkadaşlar yazsın, olmadı türetiriz.
   Yeni türetim yapacaksak Türkçe'nin bir bilim dili olduğunu göze alarak yapmalıyız. Renk kavramı Tdk'da şöyle:
 
1- Duyulanmanın niteliğinde, ışığın tayfsal bileşim ayrımlarının doğurabilecekleriyle aynı cinsten olan ayrımları gözlemeyi ve ayırt etmeyi sağlayan, görsel bir duyulanmanın belirtisi, ıralayıcı niteliği. 2- "1" de tanımlanan görsel duyulanmayı doğuran ışık uyartılarının (ışık kaynağı ya da nesne) ıralayıcı niteliği. 3- '1" ya da "2" de tanımlanan ama, siyah, gri, beyaz gibi görüler dışında kalan ve bir renksel doymuşluğu olan kırmızı, yeşil, mavi vb. görülerle sınırlanan ıralayıcı nitelik, bkz. algısal renk, ruhfiziksel renk.

renk
1- Doğrudan ya da üzerine düştüğü nesnelerde yansıma, kırılma, soğurulma gibi olaylar sonucu göze ulaşan ışığın, dalga boyuna göre bilinçte uyandırdığı imge. 2- Belli bir dalga boyundaki elektromıknatıssal ışınımın niteliği.
İng.: colour  Fr.: couleur  Alm.: Farbe 

Kimya Terimleri Sözlüğü

  Dolayısıyla ışı- kökenli bir sözcük türetmeli.
  • 0

En soñ Aytunga tarafından 16 Ağu 2008, 17:40 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Renkler

İletigönderen uzunöykü » 17 Ağu 2008, 00:25

Renk için boyak karşılığı yaşıyor yerel ağızlarda ama örneğin 'boyanın

boyağı nedir' gibi bir durum oluşacağından benimsenmesi güç duruyor. Ön

(genizcil n ile) sözcüğü de var ayrıca, genizcil n>m dönüşümü ile Öm olabilir.
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 16

Ynt: Renkler

İletigönderen Aytunga » 17 Ağu 2008, 00:59

Ön veya ön kökenli öm gibi sözcükler olabilir. Ama ben de sevmiyorum 'boyanın boyağı nedir' gibi ifadeleri. Sanki görkemli Türkçe'mizde başka kelime kalmamışta kullanacak böyle tekrarlayıp duracağız. "İzleyicile izleçte izlence izledi." gibi. Yahu bunu hiç Türkçe bilmeyen birine gösterseniz, "Ya bu Türkçe ne yoksul bir dil, adamlar bir koca tümceyi kurmak için aynı kökü kullanıp durmuşlar." diyecektir. Ben de öyle düşünüyorum aslında. Varsıl dil diyoruz yani. Bana kalırsa tek başına 'ön' bile yeterli.
  Turuncu önlü elbise. (?)
  Ama burada elbisenin önü turuncu gibi oluyor.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Renkler

İletigönderen cavabien » 23 Ağu 2008, 10:47

Uğur ola !

buna ne dersiniz
Görsel
  • 0

cavabien
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 190
Katılım: 23 Ağu 2008, 10:40
Değerleme: 7

Ynt: Renkler

İletigönderen Aytunga » 23 Ağu 2008, 15:56

  Çok güzel deriz. Yalnız kır tam olarak bir gri basağı değildir. Benim bildiğime göre kır, parlak ak renktir. Kırçıl şeklinde de bir kullanımı vardır. Saçta çıkan tam beyaz olmayan parlak renkli ve genelde tek tük olan saç teline kır-kırçıl denir.
  Ayrıca bir de çivit rengi var. TTAS'da bir gök tonu olarak  verilmiş. Ama ben bu konuda hemfikir değilim. Bu konuda çalışmalarım sürüyor. :)
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Renkler

İletigönderen Oktay D. » 22 Eyl 2008, 04:31

görenek[1]:
1. örñek [Derleme Sözlüğünde geçiyor].
2. değişik tür, renk. "Yedi görenek de erbişim var demiş" (Bozon -> Çiftlikköyü Mersin) [okulum olan Mersin Üniversitesi Çiftlikköy yerleşkesiniñ arkasındaki Bozon köyünden derlenmiş!]

Dipçe.
[1] Gülseren Tor, "Mersin Ağzı Sözlüğü", 2004.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6163

Yanıt: Renkler

İletigönderen Türkçenin Koruyucusu » 22 Eyl 2008, 23:44

Uzunca bir aradan sonra buradayım ve ilk yorumumu yazıyorum:

Burada ilgimi çeken bir yanlışlık buldum: al=kızıl

Şöyle ki : "al", "kırmızı (<Ar. kirmizi)" anlamına geliyor. "kızıl"ın anlamıysa "kız rengi"gibi de yorumlanabilir :D ancak kızılın anlamı "kan kırmızısı/rengi"dir. Bunu da düzeltip eklerseniz sevinirim.

Türkçenin Koruyucusu
  • 0

Üyelik görseli
Türkçenin Koruyucusu
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 34
Katılım: 30 Ara 2007, 20:59
Değerleme: 0

Ynt: Renkler

İletigönderen YİĞİT TULGA » 27 Eki 2008, 13:06

Uğrola,

Ds' de bir uyarlama var:
yavrağzı

[-> yavraz] [ Derleme Sözlüğü c: 11 ]
[yavrağzı]
Sarı çiçekli bir kır bitkisi. [ Derleme Sözlüğü c: 11 ]
Botsa -Konya

yavraz
Sarı çiçekli bir kır bitkisi. ( Derleme Sözlüğü c: 11 )
Çöplü *Çivril -Denizli
Yukarı Söğütönü -Eskişehir
Fadılca -Muğla


yavraz (yavru ağzı)

Usumuzda bulunsun.
Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 24

Ynt: Renkler

İletigönderen Ayman » 27 Eki 2008, 16:56

Kahverengi için yağız dışında konur sözcüğü var.Bir çok yerde hala kullanılıyormuş.Üstelik kazakistanda baykonur isimli bir uzay özeği var.
  • 0

Ayman
İlgili
İlgili
 
İleti: 9
Katılım: 27 Eki 2008, 16:39
Değerleme: 1

Ynt: Renkler

İletigönderen bey-hadi » 28 Eki 2010, 15:06

kırmız < kızmır
kırmızı < kızmırı.
  • 0

Türkçe sapdal etimoloji sözlük

http://www.turuz.com
bey-hadi
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 289
Katılım: 14 Eki 2010, 11:42
Konum: Tebriz
Değerleme: 20

Ynt: Renkler

İletigönderen Bengitaşlarındili » 01 Kas 2010, 16:11

Beyaz=Ak
Siyah=Kara
Kahverengi=Konur
Gri=Boz, Çal
Pembe=Al
Kırmızı=Kızıl
Mavi=Gök
Turuncu=Kızılsarı


Kahverenginin tam karşılığı "konur"dur.
Gri sözünün karşılığı ise Boz ve Çaldır.

Bunların gözardı edilerek yeni türetim yapılmasını sakıncalı bulurum.
Hele esmer sözünün karşılığı olan yağız sözünün kahverengi yerine önerilmesini anlamak mümkün değil.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 42 konuk

Reputation System ©'