Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Bacak

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Ynt: Bacak

İletigönderen Engin » 09 Kas 2012, 12:16

D. Can Aktan yazdı:Tuvaca-İngilizce sözlükte;

but: leg, foot, foot and leg olarak geçiyor.

Tuva Türkçesi Sözlüğü'nde de but: ayak karşılığı verilmiş.

Kaynaklar:

Anderson, Gregory David, & Harrison, K. David. Тыва-англи англи-тыва сөстүк (Tyvan-English English-Tyvan Dictionary). Kyzyl, 2002. Sayfa 21.

Arıkoğlu, Ekrem, & Kuular, Klara. Tuva Türkçesi sözlüğü (Tuvan Turkish Dictionary). Ankara: Türk Dil Kurumu, 2003. Sayfa 17


Yok, yok. Türkçe adlı arkadaşımız illâ inat edecek, boşver sen :)
Birçok dilde ayak ile bacak; el ile kolun aynı sözle ifade edildiği konusunu ya atlamış ya da umursamıyor olmalı.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 14

Ynt: Bacak

İletigönderen Türkçe » 09 Kas 2012, 16:01

Engin yazdı:Yok, yok. Türkçe adlı arkadaşımız illâ inat edecek, boşver sen
Birçok dilde ayak ile bacak; el ile kolun aynı sözle ifade edildiği konusunu ya atlamış ya da umursamıyor olmalı.
D. Can Aktan'ın iletisinden sonra bir nerse demedim. Verilen bilgiye karşı başka bir bilgiye denk gelene gibi bir nerse demeyi düşünmüyorum.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: Bacak

İletigönderen Pelasglar » 16 Ara 2012, 03:37

İnternette bulduğum ve indirdiğim Eski Öz Türkçe Sözlük - Orhun Türkçesi adlı kaynakta 'Baçak' için 'bir çeşit zırh, dize geçirilen bir çeşit zırh' açıklaması yapılmış. Bu kelime bu şekilde bu uzvu niteler hale gelmiş olabilir diye düşünüyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Pelasglar
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 1
Katılım: 18 May 2012, 01:51
Değerleme: 0

Ynt: Bacak

İletigönderen Türkçe » 19 Şub 2013, 20:07

bagancak "atın dizlerinin alt tarafı" (J. Eckmann, Çağatayıl Sözlüğü).
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: Bacak

İletigönderen Türkçe » 29 Nis 2013, 13:24

badal (V) Bacak: Badalına basar ayırırım.
*Bünyan -Kayseri

Badal sözünün Türkbaycanıldaki badalaq "çelme" sözüyle köken bakımından ilgisi olabilir. Bacak sözü gibi bu iki söz de ba ile başlıyor.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: Bacak

İletigönderen Bi50likdaha » 02 Şub 2014, 19:29

Pataklamak sözcüğü ilgili olabilir mi?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: Bacak

İletigönderen Türkeröz » 04 Şub 2014, 04:53

Bacak, baldırla ilişkili söz. Bu yüzden bacağı açıklayabilmek için baldırın da açıklamasını bilmemiz gerek bence.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2967
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 530

Ynt: Bacak

İletigönderen birtancazin » 06 Ağu 2017, 22:02

Bult-but-butcak_bacak / budal_badal
Bult-bultur_baldır
Bag_bagcak_bağcak_bacak

Balçak-siper, kabza, kılıç sapı / heykel (barçak, balçak, balbal), küçük kukla, el kuklası (barçuk) h

Ben bu sözün öztürkçe olduğunu düşünüyorum niteki ilgili sözle anlam bağı olan örneklere öbür üyeler de değinmiş.
  • 0

birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: Bacak

İletigönderen birtancazin » 06 Ağu 2017, 22:03

Öte yandan öteki örneklerle birlikte ba_ kökü bana basmak eylemini de düşündürüyor.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: Bacak

İletigönderen bilimdan » 12 May 2018, 14:12

Sanki bacak - baldır, bacı - baldız sözlerinde benzer ses değişmeleri bulunuyor. /c/ ~ /ld/ seslerinin birbirine değişmesi gibi bir özellik varsa bazı kelimelerin kökenlerinin çözülmesine yardımcı olabilir.
  • 0

bilimdan
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 199
Katılım: 01 Kas 2017, 08:07
Değerleme: 73

Ynt: Bacak

İletigönderen cingelek » 06 Mar 2019, 21:46

Ayak kelimesi adım atmak anlamındaki atmak fiilinden türemiş. Bununla birlikte başmak/baçmak "ayakkabı" sözü de var. Fiilden isim yapan -mak eki sadece masdar eki işleviyle değil aynı zamanda fiilden alet ismi yapmak için de kullanılmaktadır (örnek: çakmak). Dolayısıyla başmak/baçmak kelimesinin kökü olan bir baş*-/baç*- fiili mevcut olabilir. At-ak>adak>ayak, baç*-ak>bacak.

İlaveten Türk lehçelerinde başkar- "yürüt-" fiili de bulunuyor. Buradaki -kar eki faktitif işleviyle kullanılıyorsa baş*-/baç*- yürümek manasında bir kök olabilir. -kar ekinden Serpil Soydan'ın KLASİK ÇAĞATAY DEVRİ ŞAİRLERİ OLAN ALİ ŞİR NEVÂYİ VE HÜSEYİN BAYKARA’NIN MANZUM ESERLERİNDE OLDURGAN ÇATI makalesinde bahsedilmektedir.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Ynt: Bacak

İletigönderen Oktay D. » 07 Mar 2019, 23:15

Eylemden ad yapan -(A)k ekiniñ organ adları yaptığı doğrudur (barsak, yürek, kulak, bilek, taşak, kucak, dalak, vb.). bacak ve adak sözcüklerindeki /Ak/ parçası bu yüzden ilgili olabilir. Ayrıca balak (bacak, pantolon bacağı, ayak bileği) sözcüğü de bulunuyor. *bal- > *balçak > *bāçak > bacak olmuş olabilir. Kök için ayrıca: baldır, balak, baldak (kılıç kabzası), ...

Bu arada ayak sözcüğü hadak biçiminden türüyor ve kısa /a/ içeriyor. "adım atmak" añlamındaki sözcük ise uzun ünlülü āt- biçimindedir ve /d/ değil /t/ içeriyor.

Oğuzcada uzun ünlüleriñ ardındaki ünlüyü yumuşatması, démeli ātım > adım olması sizi yañıltmasın: Türkmence āt-/ǟt-/ǟtle- (adım atmak), ātım/ǟtim (adım), Osmanlıca ad- (adım atmak).

Kıpçak ve Karluk Türkçelerinde görülen /d/'li adım deñktaşları Eski Oğuzcadan alıntıdır. O dilleriñ kendi sözcükleri ise Tatar atı (adım), Hakas atıx- < * ātık- (adım atmak), Yakut/Dolgan atıllā- (adım atmak, atlamak), Çuvaş ut- (adım atmak) < *āt- olarak /t/ iledir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8158
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4935

Ynt: Bacak

İletigönderen cingelek » 08 Mar 2019, 20:20

OYOQ I 'gavdaning tayanib turishi va harakatlanishi uchun xizmat qiladigan aʼzo’. Bu ot qadimgi turkiy tildagi 'qadamla-’ maʼnosini anglatgan e:d- feʼlining ay- shaklidan -(a)q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 103; ПДП, 356; Devon, I, 112; DS, 27); oʻzbek tilida a unlilari â unlilariga almashgan: ay— + aq = ayaq > âyâq.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Ynt: Bacak

İletigönderen Oktay D. » 08 Mar 2019, 20:43

hadak (ayak) sözcüğü uzun ünlülü değil. Vurgulu uzun ünlüleriñ korunduğu Halaççada, uzun ünlüleriñ korunduğu Türkmencede, uzun ünlüleriñ izleriniñ olduğu Yakutça ve Çuvaşçada kesinlikle kısa a ile geçiyor. O yüzden ēd- diye bir biçimden gelemez. Kaldı ki e/a ikircikliği de bulunmuyor bu sözcükte.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8158
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4935

Önceki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'