Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen ulduzéver » 19 Eyl 2018, 22:39

âtaş- eylemi de vârdır zâten. âtaşık sözcüğü bunu göstermekte. [Bakıñız: KT Sözlüğü, Émek Üşenmez]
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 20 Eyl 2018, 00:44

Tamam o zaman âtaş sözcüğü Erdal'ıñ söz éttiği *âtaşış biçiminden kaynaşarak gelme.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4884

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 20 Eyl 2018, 14:13

adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen ulduzéver » 20 Eyl 2018, 15:12

tomdaş yazdı:adaş
adaş sözünün mənşəyi, adaş sözünün etimologiyası

Bu söz ad və daş hissələrindən ibarətdir; daş hissəsi əş kimi olub, “birgəlik, oxşarlıq” bildirib. Adaş “adı bir olan” deməkdir. (-daş şəkilçisi qardaş, yoldaş... sözlərində də işlədilir). Sözün məcazi mənası da var: “dost, yoldaş” anlamlarında işlədilir. Adaş kəlməsi, əslində, addaş kimi olub. (Etimologiya lüğəti)


Bu étimolojide kaynaklar göze alınmamış. Tekçe sanı yüzündendir.
Yukarıda tartışıldığı gibi ayrık köklerden gelen iki ayrı adaş sözcüğümüz vâr.
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 691
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 644

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 20 Eyl 2018, 19:37

ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 20 Eyl 2018, 20:33

tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4884

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen tomdaş » 21 Eyl 2018, 04:57

Oktay D. yazdı:
tomdaş yazdı:ADAŞ

i. (< ad+daş)
1. Aynı adı taşıyanlardan her biri: “Seninle adaşız hemşerim, ikimizin de adı Ahmet.”
2. teşmil. Dost, arkadaş: “Adaşım, saat kaç?” (Kubbealtı)

Neyi savunduğuñuzu zaten söylemiştiñiz. Oysa neden iki ayrı sözcük girdisini aynı girdi olarak düşündüğüñüzü açıklamıyorsuñuz. Dayanak nédir?
Savunmaktan ziyade kaynaklarda bulduğum açıklamaları gönderiyorum.
  • 0

tomdaş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 72
Katılım: 29 Tem 2018, 01:14
Değerleme: 31

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 21 Eyl 2018, 11:37

Öyleyse, söylediklerimi o açıklamaları yazanlara söylemek isterdim diyeyim :) İki ayrı sözcüğü tek maddeye ve kökene indirgemeleri için ortaya bir neden sunmaları gérekirdi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4884

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 16 Eki 2018, 21:04

Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1165
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 702

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen Oktay D. » 17 Eki 2018, 00:50

TürkçeSözlük78 yazdı:Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?

Bu koñuyla ilgili, bir öñceki bétte şöyle yazmışım:
Oktay D. yazdı:Bu arada +daş eki; Eski, Orta ve Çağdaş Türkçe dönemlerinde işlek olarak kullanılıyor. Bu ekiñ bir özelliği, ulandığı sözcüğüñ soñ sesindeki /t/ yi yutmasıdır: art (arka) > ardaş (arkadaş), kut (kut) > kudaş (aynı kuta sahip).

Bunuñ kaynakları aynı iletiniñ içinde vériliyor ve o kaynaklarda saptanan tüm biçimler iletiniñ soñunda dizilmiş durumda.

Bu ses özelliğiniñ ses bilgisiyle ilgili bir nedeni yok, t (veya Oğuzcada d) sesleriniñ bu ek gelince yitmesi tümüyle biçim bilgisi içerisinde bir olay: ekiñ biçimi bu şekilde. Tıpkı -Xn ekiniñ dar ünlüsünüñ baskın olup geldiği gövdedeki géñiş ünlüleri daraltması özelliği gibi (uza- > uzun, yaro- > yarın, ...) veya -(U)t ekiniñ /r/ leri yutması gibi (çaşur- > çaşut, yantur- > yantut, ...). Bunda da bu ek, biçim olarak -t ile biten adlarda bu t'yi yutuyor.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4884

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen kuluduk » 23 Eki 2018, 16:10

bilimdan yazdı:Bu arada ekin kökeni ile ilgili olarak +dA "bulunma hâli" + sözcüğü şeklinde bir görüş bulunuyor ancak bu ekin Japonca tomodachi "arkadaş" kelimesindeki +tachi ile aynı kökenden olması da mümkün görünüyor
Tomdaş "arkadaş"

tömsü Sevgi, yarenlik. -Kayseri (arkadaşsı / arkadaşça sevgi ?)
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 232

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen datadeveb » 11 Oca 2019, 17:42

Şöyle bir düzeltme geçeyim. Karşıt görüşlere açığım.
addaş
aynı adda olan

adaş
dost (Bknz: DLT)
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen cingelek » 12 Oca 2019, 19:43

TürkçeSözlük78 yazdı:Bu adaş sözcüğündeki ikinci D neden düşüyor? Addaş olması gerekemez mi?
Türkçenin bazı kollarında aynı ünsüzden yan yana iki tane bulunması hâlinde biri düşebiliyor. Bazı kollarında ise bu iki ünsüzden biri değişiyor. Mesela ünsüz ikizleşmesinin yaygın olduğu Azerbaycan Türkçesinde saqqalın sakgal, saqqızın sakgız olarak okunması söz konusudur.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Ynt: +dAş/+tAş mı yoksa +daş/+taş mı?

İletigönderen cingelek » 13 Oca 2019, 14:28

İkiz ünsüzden birinin düşmesine dair bir diğer örnek: Azerbaycan Türkçesinde saqqallı kelimesinin saqqalı şeklinde kullanımı yaygındır: saqqalı uşaq, saqqalı qız.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 366

Önceki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'