Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Tepsi

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

Tepsi

İletigönderen Boraan » 26 Eyl 2010, 06:09

Bu sözcük TDK sözlüğünde Türkçe olarak varsayılmış,

Ama Nişanyanın sözlüğünde Çince olarak vermiş kökenlemeye nasıl bir açıklama getirilmelidir?

  -si  eki eylemden ne tür sözcük türeten bir ektir, bilgisi olan yazabilir mi?
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Tepsi

İletigönderen Oktay D. » 28 Eyl 2010, 22:00

Tuncer Gülensoy yazdı:tepsi = Orta Türkçe tewsi 'tepsi, sofra' (DLT)
< Orta Türkçe *tew- 'dizmek, sıralamak' +si
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8005
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4671

Ynt: Tepsi

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Oca 2019, 01:32

Nişanyan Çince demiş:

tepsi
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
tevsi: al-χivān [sofra olarak kullanılan ayaklı sini]
<< ETü tebsi sini ~ Çin dep tsí a.a.

Not: Karş. Moğ tebşi (a.a.).

Benzer sözcükler: tepsi böreği


Kubbealtı da Çince demiş:

TEPSİ
i. (Eski Türk. tevsi < Çin.) [Kelime Türkçe’den Arapça’ya ve Balkan dillerine de geçmiştir]


Gülensoy ise Türkçe demiş ve dipçe yazmış:

Görsel
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1028
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 612

Ynt: Tepsi

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Oca 2019, 01:32

Emin olmamızı sağlayacak bir veri var mıdır ki elimizde?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1028
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 612

Ynt: Tepsi

İletigönderen datadeveb » 13 Oca 2019, 02:14

tüpsü görünce usuma tüpkürmek tüpküremek miydi ya da? /tükürmek eylemi geldi. Baştaki tüp = dip anlamındadır. Tüp dip olabiliyorsa tepsi kim bilir hangi kökten geliyor diye düşünür oldum.

Diyelim ki tepsi tepmek eylemiyle ilişkili bir türetim... Yani üstüne basarak ilerlemek anlamı olan tepmek. Yer sofrası durumlarını koşullarını düşünüyorum. Türetilmiş olabilir mi? Zorlama yapıyorum şu an. Belki bir bakış açısı yakalanır diye aktarıyorum aşağıdaki bilgileri.

tepmek -er
-i
1. -i Hayvan, ayağıyla vurmak
2. Üzerine basarak sıkıştırmak
"Yünleri çuvala tepmek."
3. Çokça yürümek
"Bu topraklı yolları tepmeden oraya varmak zordur."
4. Silah ateşlendiğinde arkaya baskı yapmak
"Tüfek geri tepti, omzunu incitti."
5. Değerini anlamamak veya kestirememek, geri çevirmek
"Gelmiş buraya, başını sokacak, ekmeğini kazanacak bir yer bulmuş, hiç bunu teper mi?" - Y. K. Karaosmanoğlu
6. Yeniden ortaya çıkmak, tazelenmek, depreşmek
"Gündüz ya bir yere sokulup uyur ya sessiz sedasız sokaklarda dolaşır fakat akşam oldu mu derdi teper." - H. E. Adıvar




ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
tevsi: al-χivān [sofra olarak kullanılan ayaklı sini]
  • 0

En soñ datadeveb tarafından 13 Oca 2019, 02:28 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Bekleniyorsunuz! Ortak Türkçe Sözlük Birinci Çalıştayı - Türkçesi Varken

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1248
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: Tepsi

İletigönderen Oktay D. » 13 Oca 2019, 02:21

tüpkür-, tüp ve tepsi'niñ hiçbir ilgisi bulunmuyor, her aynı gördüğüñüz seslere sahip şeyleri aynı yerden geliyor diye iddia étmeyiñ artık. Rastgele sallamadan öñce bir araştırıñ, sürekli ortaya saçtığıñız yañlış bilgi kirliliğini toparlamakla uğraşamayız. Yazışmalığıñ bilimsel kaynaklı ve araştırılmış yazışma geleneğini bozmayıñ, saygı gösteriñ lütfen.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8005
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4671

Ynt: Tepsi

İletigönderen datadeveb » 13 Oca 2019, 02:31

Oktay D. yazdı:tüpkür-, tüp ve tepsi'niñ hiçbir ilgisi bulunmuyor, her aynı gördüğüñüz seslere sahip şeyleri aynı yerden geliyor diye iddia étmeyiñ artık. Rastgele sallamadan öñce bir araştırıñ, sürekli ortaya saçtığıñız yañlış bilgi kirliliğini toparlamakla uğraşamayız. Yazışmalığıñ bilimsel kaynaklı ve araştırılmış yazışma geleneğini bozmayıñ, saygı gösteriñ lütfen.


Sözüm yeterince açık değil mi. Tüp dip olabiliyorsa tepsi kim bilir hangi kökten geliyor diye düşünür oldum.
  • 0

Bekleniyorsunuz! Ortak Türkçe Sözlük Birinci Çalıştayı - Türkçesi Varken

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1248
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: Tepsi

İletigönderen datadeveb » 13 Oca 2019, 03:40

Claus Schönig’in 2000 yılında yayımlanan çalışması Mongolische Lehnwörter im Westogusischen incelendiğinde, Anadolu’da ve Azerbaycan sahasında oluşan Türkçe eserlerde ve bugünkü Anadolu ağızlarında çok fazla Moğolca sözcüğün olduğunu görmekteyiz: alçu, aqa, asara-, balta, belge, begeley, belek, cilasun, çerge, cida, çomaq, dalda, ecen, eme, erke, itelgü, qaburga, kekül, küderi, maral, mantu, öndür, serigün, sicim, soqur, soyurgal, şölen, tamga, tebşi, turımtay, ulus, yeke vb. Anadolu sahasında oluşturulan eserlerin sözvarlığının Moğolca gözüyle tekrar incelenmesinin faydalı olacağı da şüphesizdir. Bu anlamda Schönig’in bu çalışması örnek teşkil etmektedir.

Alıntı kaynağı: http://www.turkbilig.com/pdf/201530-461.pdf
  • 0

Bekleniyorsunuz! Ortak Türkçe Sözlük Birinci Çalıştayı - Türkçesi Varken

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1248
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: Tepsi

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Oca 2019, 12:14

Moğolca'da tebşi olarak geçiyorsa bu sözcük bizde depsi veya dipsi olmamalı mı idi?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1028
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 612

Ynt: Tepsi

İletigönderen cingelek » 13 Oca 2019, 13:58

TEPSİ i. (Eski Türk. tevsi < Çin.) [Kelime Türkçe’den Arapça’ya ve Balkan dillerine de geçmiştir]
(Kubbealtı)

İngilizce Vikisözlükte de şöyle bir açıklama var:
From Ottoman Turkish تپسی‎ (tepsi, “tray”), from Middle Chinese 碟子 (“tray”).

碟 "dish; plate" + 子 "child; son; (noun suff.)"

Mandarin

(Standard)

(Pinyin): diézi
(Zhuyin): ㄉㄧㄝˊ ˙ㄗ

(Dungan, Cyrillic): дезы (di͡əzь, I-II)

Cantonese (Jyutping): dip6 zi2

碟子
small plate or dish (Classifier: 盤/盘 m)

Çincedeki sözcük "küçük tabak" gibi bir anlama gelirken Türkçede tepsi denilen kap umumen tabaktan büyük oluyor.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 321
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 356


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 8 konuk

Reputation System ©'