Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Filozof, felsefe

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 08 Ağu 2018, 21:11

Tam olarak ne anlam kattığını bilmiyorum ancak seyrekçe kullanıldığını ve önceden felsefe yerine yerlikte "düşündüz"ün önerildiğini gördüm.

+dIz/+dUz : yıldız, idiz, kunduz, gündüz

Addan ad yapan yapım ekidir diye biliyorum.

Birden çok işlevi olması gerek...
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen Oktay D. » 08 Ağu 2018, 22:47

kunduz sözcüğünüñ kökenini bilmiyoruz, Türkçede bilinen kun diye bir ad yok. Géri kalan sözcükleriñ ortak noktası gökyüzüyle ilgili olmalarıdır. Bu eke Marcel Erdal, "Old Turkic Word Formation" bétiğinde yér vérmemiş.
  • 3

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4203

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ağu 2018, 19:19

Ben de düşündüz sözcüğünün kötü olduğunu düşünmeye başladım. Zaten türettiğimiz ekin tam olarak ne işe yaradığını bilmiyorduk.
Başka bir önerim var ama:

Ussever
Filozof
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen datadeveb » 18 Ağu 2018, 20:36

Uslama
Felsefe

Uslaman
Filozof

Uslamacı
Filozof


Usumuza uyarlama, usumuza uygun düşürme gibi bir anlam kucağı olsun diye "uslama" sözcüğü aylar öncesinden aklıma gelen karşılıklardan biriydi. Aşağı yukarı bu sözcüklerde veya benzerlerinde birleşeceğiz gibi.
  • 0

Deveb Önyüz Çatısı
data-deveb.github.io
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 288
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 219

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ağu 2018, 20:41

Uslama güzel duruyor gibi. Varlık felsefesi için varlık uslaması vb. denilebilir. Uslamlamak (usa vurmak) ile de uyumlu duruyor. Çok hoşuma gitti!
  • 5

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen ulduzéver » 29 Ağu 2018, 18:37

uk- "añlamak, idrâk étmek" eyleminden uksa- "añlamayı istemek, añlamaya çalışmak" eylemini yaparsak yakşa belki "bir nésneniñ üzerine felsefe yapmak" añlamında da kullanabiriz ?
Ayrıca dilimizi daha da vârsıllaştırmak doğrultusunda bu eylemden felsefe ile ilgili sözcükler yapabiliriz.

Eylem olarak:
uksamak
felsefe yapmak

uksaşmak
birlikte felsefe yapmak



Ad olarak:
uksar
filozof

uksam
felsefe

yaşam uksamı gibi birleşiklerde de sorun yaratmaz .

uksal
felsefî

uksamsal
felsefî
  • 8

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 606
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 511

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 04 Eyl 2018, 23:02

Bence bu felsefe terimi yerine yaygınlaşması olası olan bir sözcük türetmek istiyorsak bu sözcüğün ince ünlülerden e, i, ö, ü oluşmasını sağlamalıyız. DÜŞÜNMEK EYLEMİ DIŞINDA Türkçe'de düşünmek veya kavramak veya uslamlamak usa vurmak, beyin fırtınası yapmak anlamına gelen ince ünlü içeren bir kök var mı? Varsa bunu kullanabiliriz diye düşünüyorum. İlk başta uksam sözcüğü hoşuma gitmişti de şimdi düşününce bi' "felsefe" demek var, bir de "UKSAM" demek var. Biraz "kaba" kaçıyor gibi duruyor kullanırken. Bunu tabii bir "Türkçe yağılığı düşmanlığı " olarak sakın algılamayın. Ben yalnızca bu sözcüğün ince ünlülerden oluşursa daha sevileceğini düşündüğümü söylüyorum.

Dipçe: Bu iletiyi atmamın nedeni elimde çok güvenilir kaynakların bulunmamasıdır.

Uğrola
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen Oktay D. » 04 Eyl 2018, 23:07

Eski Türkçe ȫ- "dériñ düşünmek" sözcüğü var. Buradan masdar eki -g ile öğ (dériñ düşünce), -gA ekiyle öğe (düşünür, bilge, akil), +rA- yönelici ekiyle öğren- (düşünme eğiliminde olmak), -t ekiyle öğüt (düşünülesi şey), dönüşlü çatıyla öğün- (kendi kendine iyice düşünmek), vb.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4203

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 04 Eyl 2018, 23:10

Uksam sözcüğündeki ekleri bu ö- eylemine getirirsek "ösem" mi olacak yoksa "öğsem/öksem" mi? Bu arada bu kökü daha önceden görmüştüm. Yukarıda "ökdüz" önerimi (ne idüğü belirsiz yapım ekiyle türetilmiş biçimde :D) görebilirsiniz. Bundan daha başka düşünmek anlamında kökümüz varsa işimize yarayabilir aslında.
  • 0

Türk demek Türkçe demektir!
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 401
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 305

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen Oktay D. » 04 Eyl 2018, 23:20

uksam sözcüğünüñ yapısını ö- eylemine harfi harfine aktarsak ösem olurdu ancak ±sA- ekini ünlüyle veya l,r,n ile biten eylemlere getirirken -gsA- olarak getiriyoruz, Türkiye Türkçesinde sözcükte dudak ünsüzü varsa -msA- olur durumda (öl- > ölümsek gibi). O yüzden öğsem olur, evet. Ya da öğseme.

Bu arada sizi Türkçede "düşünmek" añlamındaki sözcükler başlığına alalım :)
  • 3

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4203

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen ulduzéver » 05 Eyl 2018, 09:10

Oktay D. yazdı:Eski Türkçe ȫ- "dériñ düşünmek" sözcüğü var. Buradan masdar eki -g ile öğ (dériñ düşünce), -gA ekiyle öğe (düşünür, bilge, akil), +rA- yönelici ekiyle öğren- (düşünme eğiliminde olmak), -t ekiyle öğüt (düşünülesi şey), dönüşlü çatıyla öğün- (kendi kendine iyice düşünmek), vb.


Ben bir nénseyi iyice başa düşmedim. öğüt sözcüğü ö- eyleminden -t ekiyle mi türemiş démeli? Öyleyse arada ğü değil sesleri vâr özünde, öyle mi?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 606
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 511

Ynt: Filozof, felsefe

İletigönderen Oktay D. » 05 Eyl 2018, 09:37

ulduzéver yazdı:Ben bir nénseyi iyice başa düşmedim. öğüt sözcüğü ö- eyleminden -t ekiyle mi türemiş démeli? Öyleyse arada ğü değil sesleri vâr özünde, öyle mi?

Eski Türkçede ȫt "öğüt" sözcüğü bulunuyor, doğrudan -t eki gelmiş. Ancak DLT'den başlayarak ȫgüt olmaya başlıyor.

Burada araya bir ek girmiş olabilir. Özellikle ettirgen -gUr- ekiyle oluşacak *ögür- (düşündürmek) sözcüğüne -t geldiğinde /r/ sesi eriyecektir. Tıpkı çaşur- (sır tutmak) > çaşut (casus), ölür- (öldürmek) > ölüt (cinayet), yantur- (yansıtmak) > yantut (yanıt) gibi... Buradaki tek sorun *ögür- (düşündürmek) diye bir eylemiñ hiçbir yérde geçmemiş olması. [Erdal, 1991: bét 313] Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation, Weisbaden, 1991
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7792
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4203

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'