Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

Sözcükleriñ añlamları, kullanımları ile ilgili tartışmaları içerir.

tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 22 Oca 2019, 21:14

tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

Başka bir aktarılan yazı şöyle;
Tengri teg tengride bolmış Türk Bilge Kağan bu ödke olurtum. Sabımın tüketi eşidgil. Ulayu ini yigünüm oglanım biriki oguşum budunum biriye şadpıt begler yırıya tarkat buyruk begler otuz Tatar…


Bu yazıların başında tengri teg tengride kısmına yoğunlaşacağım.

Bu sözün bir kalıp olduğunu düşünüyorum. Öncelikle teg sözcüğünün tek anlamına gelmediğini, denk, gibi anlamına geldiği görüşü baskındır. Ben bu görüşü tutarak anlayışımı açıklayacağım. Anlamaya çalışılan şeylerde benim anladığım biçimde anlayış bulamadım. Şöyle ki size sayılarla örnekleyim

"bir teg bir" dediğimde ne anlarsınız?

Bir sayısından başka sayı, kendi başına bire eşit-denk değildir. Yani sayılar ancak kendisine eşittir olarak düşünürsünüz. Şimdi sayılar anlayışından çıkın tüm var olanları düşünün.

"tengri teg tengri" buradan anladığım tengriye hiçbir şey denk koşulamaz kavramı, eş ende benzersizdir, eş ende başka tengri yoktur, eş ende hiçbir varlık tengriye benzemediği için ezeli, ebedi ve münezzeh kavramları var.

En doğrusunu Allah-u Teala Celle Celalühu bilir. Çok derin bir anlamı var gibi. Tevhid inancına uygun bir söz olduğunu düşünüyorum.

Şimdi tengri teg tengri sözcüğünü bir kip, bir tek söz olarak düşünün. Sözcük gibi ele alın ve -de ya da -dan ekini düşünün. Sözün sarkıtında gelen anlamlar böylelikle daha anlamlı oluyor.

Sizce? (Karışık yazdıysam belirtiniz)
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen Oktay D. » 22 Oca 2019, 22:12

Bu koñuyu irdelemek için öñceki dil bilginleriniñ ne söylediğine bakmañızı öñeririm (Clauson, Thomsen, Radloff, Orkun, Atalay, Arat, Tekin, Sertkaya, vb.)

Yazıtta teñriteg diye bitişik yazılır. teñri sözcüğü hem "Tañrı" hem de "gökyüzü" añlamına geldiğinden añlamı ona göre düşünmek géreğindeyiz. +teg zaten "gibi" añlamı katar, o yüzden
teñriteg
gökyüzü gibi, göksel, semâvî, ilâhî, tañrısal

Ardından teñride bolmiş diyor (-miş eki ünlü uyumuna uymaz). Eski Türkçe Göktürk ağzında +dA eki, hem bulunma hem çıkma añlamı taşır (+dAn eki henüz yoktur). O yüzden
teñride bolmiş
gökyüzünden olmuş, Tañrıdan olmuş

olarak görülmeli. Nitekim yazıtıñ başka dizelerinde teñride yaratmiş (gökyüzünden oluşmuş), teñride kılınmiş (gökyüzünden doğmuş) sözleri de bulunur.

Kısaca
teñriteg, teñride bolmiş, türük, bilge kagan b'ödke olurtum

göksel/ilahi [olan], gökyüzünden/Tañrıdan olmuş, düzenli, bilge kağan bu döneme oturdum


Bu Bilge Kağan'ıñ sanı unvanı oluyor. Kendisiniñ kutsal olduğunu, Tañrı/gökyüzü tarafından gönderildiğini, boyları düzenlediğini ve bilge olduğunu söylüyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4810

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 23 Oca 2019, 08:38

Yazıtta birleşik yazan şeyi kaynaklarda niye ayrı yazıyorlar... Şu bakmadığım diğer görüşler varsa onlarıda tarayım. Ancak .... teg .... kipi dediğim üzere bir anlama erdi bende. Sayılarla anlatmaya çalıştım ki sözcüğün gökyüzü anlamına geleceğini sanmıyorum. Öyleki yazıtlar m.ö. 4000 lere kadar dayanıyor düşüncem var. Zülkarneyn (a.s.) ile bu yazıtlardaki bilgilerin örtüşmesi yazıtı daha eski olduğu konusunda bir kanıt sayarım. Bu nedenle bilge kağan sanıldığından da çok önemli bir kişi. Onun yazıtlarda bıraktığı sözler bugün sanıldığından da önemli...
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen Oktay D. » 23 Oca 2019, 09:15

Ne ilgisi var Zülkarneyn veya MÖ 4000 ile?! Yazıtıñ ne zaman dikildiği yazıtıñ üzerinde bélirtiliyor. Bilge KAğan'ıñ kim olduğu ve ne yaptığı da zaten yazıtıñ ana koñusu. Zülkarneyn ile hiçbir ilgisi yok. teñri sözcüğü gökyüzü démek, bu çok açık, bugün de halen müslümanlaşmamış Türklerde (Tuva, Hakas, Şor, vb.) halen bu añlamda geçiyor. kök teñri sözü de mavi gökyüzü démek. Daha yazıtlarıñ incelemesine bakmadan atıp tutuyorsuñuz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4810

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 23 Oca 2019, 09:39

Bu bilgiyi nicedir biliyorum. Bu görüşler kişisel olmayıp sav tutanlar salık edenler izletide izleyebilirsiniz.
İzleyin youtube.com
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen Oktay D. » 23 Oca 2019, 09:43

1 saatlik izletiye zaman ayıramam. İzletiniñ başlığında Oğuz Kağan diyor, Bilge Kağan değil. Ayrıca bunlar mitolojiniñ koñusu, burada ise yazıttaki bir ifade tartışılıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4810

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 23 Oca 2019, 10:16

Bu izletide bilge kağan = oğuz kağan bilgisi var. Ayrıca bu yazıyı anlamak için bilgiler bulabileceğiniz değintiler var. Dilerseniz izlemezsiniz Ancak şu bir gerçek olarak görülür ki kuranı kerimden daha eskidir bu yazıtlar.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen Oktay D. » 23 Oca 2019, 11:40

Oğuz Kağan'ıñ Bilge Kağan olduğunu söyleyen biri varsa kaçarak uzaklaşıñ. Bilimden, arkeolojiden ve tarihten haberi yok démektir. Apaçık çelişkili bir sav.

Oğuz Kağan ile Bilge Kağan'ıñ hiçbir ilgisi bulunmuyor. Oğuz Kağan efsanevi bir karakter, 3 kızla evleniyor 6 çocuğu oluyor, vs. Oysa Bilge Kağan öteki insan hükümdarlar gibi bir kağan, devlet adamı ve komutan daha az çocuğu var. Oğuz Kağan'ın efsane olabilmesi için yüzyıllar geçmesi gerekiyor, oysa Oğuz Kağan destanının ilk örnekleri yakın zamanda ortaya çıkıyor.

Yazıtların tarihi 735, Kur'an'ıñ tarihi 610. Kendiñize geliñ. Basit bir google aramasıyla tarihleriñ hangi sırada olduğunu añlayabilirsiñiz.

Bu başlıkta belirli söz tartışılıyor, eğer sözde tarih tartışmasını uzatıp koñuyu saptırırsañız iletileri silmek durumunda kalacağım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4810

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 23 Oca 2019, 14:04

Türklerde ad alma gelenekleri kimi yerlerde değişik olsa da aşağı yukarı aynı olduğunu okumuştum. Adsız olarak dolaşıp yaptığı yararlı bir iş üzerinden ad alan kişilerin bile olduğu anlatılmaktadır. Yukarıda görülen bilge kağan ya da türük bilge kağan adı özel ad olduğu gibi öte yandan özel ad da değildir. Tengri adı da bu durumda olduğunu düşünüyorum. Gökyüzü betimlemesi yani sonsuzluk betimlemesi, güç betimlemesi gibi anlamlar olabilir. Türkçe'nin nitelikleri özel ad olarak kullanması süreç içerisinde bazı sözcüklerin anlamının yitmesine de neden olmuş olabiliyor.

Oğuz Kağan ve Bilge Kağan aynı kişi olma olasılığı çok güçlüdür. Çünkü Çinli araştırmacılar bulunan yazıtlarla yazıtlar üzerinde geçen (bazıları silik bile olsa) bazı bilgilerin Orhun Yazıtlarıyla örtüştüğünü gördüklerine yönelik bilgi var. M.Ö. 2000'li yıllara dayandığına yönelik bilgilerde gündeme geldi. Ayrıca Kuran-ı Kerim'deki Zülkarneyn bölümleri Yazıtlarda anlatılan bilgilerle örtüşüyor. Eğer yazıtlar 730'lu yıllarda yazıldıysa, Zülkarneyn ne ara yaşadı? Bu yazıtları yazanlar kimler? Yazıtları yalancı bir kişi mi yazdı? M.Ö. 2000 yılları olarak belirlenen yazıtlar niye Orhun yazıtlarıyla uyumlu bulundu? Bir de bunu Çinliler belirliyor...

Bu bilgiler üzere tengri teg tengri ile ilgili düşüncelerim şu an bunun bir kalıp yani bir kip olduğu yönündedir. Bir tür anlam döngüsü. En doğrusunu Allah bilir. Gökyüzü gibi anlamlara gelmesi de Türkçe'de ad vermenin, almanın örnekleriyle ilgili. Göreceye göre kötü anlamlı sözcükleri ad olarak kullananlar bile olduğu söylenmektedir. Ancak baskın olan iyi anlamlı sözcükleri ad olarak vermektir. Adlar genelde olaylarla ilişkili tutulmaktadır. Bu nedenle tengri sözcüğünün anlamlarının çoğalması olağandır.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen Oktay D. » 23 Oca 2019, 19:17

teñri'niñ añlamlarıyla ilgili bugüne dek yapılmış olan çalışmaları öñce irdeleyiñ, çürütüñ, ondan soñra kendi savıñızı yazıñ. Yoksa her gelen geçen bir düşünce sallar. Eliñizde yalñızca bu tümce varken her keyfi soñuca ulaşılabilir. Türk yazıtlarını tümden taramadan bir sav üretmek [u]sözdebilim[/b] yapmaktır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4810

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 23 Oca 2019, 20:44

Araştırıyorum elden geldiğince o konuda sıkıntı olmasın ancak benim ileri sürdüğüm şu an bir sav aşamasında değil ön anlayış. Kesinlikle "bu böyledir" gibi tutumum yok. Bir tür okuyuş diyelim buna. Ben düşüncemi güzel bir örneklendirmeyle ortaya getirdim. Sayıları kullandım. O yüzden öyle sıradan bir düşünce olarak da kestirip atılmasın.

Bir denk birde dediğimizde veya beş denk beşte dediğimizde sayılardan dolayı ortaya çıkan anlamı siz bile aşağı yukarı görmüşsünüzdür. Ne olduğuna yönelik bir araştırma nedeni doğdu. Çok ilerleyebileceğimi sanmıyorum. Ancak getirdiğim deneme de hiç kötü sayılamaz. Belki ilgi uyandıran bir bakış açısı olur diye biraz üsteledim. Bugüne değin verilmiş anlamları yanlıştır diye saymıyorum da...

Bir başka konu da yazıtlarda tengri teg tengride > tengriteg tengride biçiminde yazılı dediniz. Bu ayrı yazımın neden yapıldığını anlayamadım. Görsellerde dediğiniz gibi birleşik görünüyor ama günümüz abecesiyle yazılırken ayrı yazılması çok ilginç.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan

İletigönderen datadeveb » 27 Oca 2019, 10:11

Son düşüncelerime göre düşündüklerimin tutarsız olabileceğini düşünüyorum. Allah en doğrusunu anlamayı nasip etsin. Benim anlayışımda sıkıntı var sanırım.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212


Dön Añlam Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

cron
Reputation System ©'