Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

"Yunan" mı "Yunanlı" mı?

Sözcükleriñ añlamları, kullanımları ile ilgili tartışmaları içerir.

"Yunan" mı "Yunanlı" mı?

İletigönderen hskizilcik » 06 Eyl 2018, 11:13

Ulus adı olarak kimileri Yunan, kimileri ise Yunanlı der. Kimisi de ikisinin de doğru olduğunu söyler. Hangisi doğrudur? Bu konuyu inceleyelim...

Benim araştırmalarımın sonucu şöyle:

Yunan sözcüğü, Farsçadan dilimize geçmiş bir söz. Farsçadaki yon (uzun o ile) sözünün çoğulu. Yon sözü ise, Eski Yunancadaki ion sözünün Farsçadaki okunuşu. Burada ion sözünün Eski Yunancadaki anlamına bakarsak, "gezen, yürüyen, yörük" anlamı olduğu görülür. Bu da ion sözünün kişiler için kullanılan bir sıfat olduğu anlamına gelir. Yon sözünün Farsçada çoğul yapılması bu ion sözünün yer adı olmadığını kişilere verilen bir ad olduğunu gösterir. Nitekim Türk sözü, çoğul olup Türkler denebilirken, yer adı olan Türkiye sözüne çoğul eki gelmez. Gelirse anlamsız olur. Şimdi, ion sözünün çoğulu ve Farsçası olan Yunan sözü, bu durumda "Türkler" örneğinde olduğu gibi, ionlar (gezenler, yürüyenler, yörükler) demek oluyor.

Bu kişilerin yaşadığı ülkeye Eski Yunancada "ionia" denirdi. Farsçada ise ülke adı yaparken –istan geliyor ve Yunanistan deniyor. Elbette Yonistan da olabilirdi. Ancak Farslar “yörükler ülkesi” demek istemiş olacak ki, Yunanistan demişler. Diğer yandan, ulus adlarına -lı eki getirmek anlamsız olur. Türklü, Almanlı vb. denemeyeceği gibi, Yunanlı da denemez.

Yunan ulusundan olmayıp da Yunanistan’da doğan veya yalnızca yurttaşı olana "Yunanistanlı" diyoruz, Yunanlı değil. Bu anlamda da Yunanlı denemez. Bu durumda ionian sözü de Yunanistanlı anlamında ionia yurttaşlarına verilen bir ad olabilir. Yunan sözü, kişilere verilen bir sıfattan yola çıkılarak bir ulus adı olmuştur. Yunanlar ise ülkelerine Hellas der.

Burada bir şeyi de belirtmek gerek. Fizikte iyon sözü vardır ve Yunancadaki ion'dan gelir. Anlamı ise "gezen" demektir. Fizikte, hareket edebilen yüklü atomik veya moleküler yapılara iyon diyoruz. Bu sözün kökeni de yine aynı yerden geliyor: Yörük...

Ek bilgiler:
ion sözü için: Greek ion, neuter present participle of ienai "go," from PIE root *ei- "to go."

yunan sözü için: a.a. ~ EFa yonan [çoğ.] a.a. < EFa yon +an ~ EYun Ion ??? < EYun ion ??? giden, göçen, yörük

Bir ekleme daha yapmak gerekirse; Hindistan gibi, Farsça –istan gelen bir ülke var. Buradaki Hint sözü ulus adı değildir, yer adıdır. İndus nehrinin okunuşudur. “İndus nehrinin olduğu ülke” anlamına gelir. Yer adlarına –li eki gelebildiği için, ulusun adı da ancak Hintli veya Hindistanlı olabilir. Hintçe de ulus adı ile değil, yer adı ile yapılmış bir dil adı olmuş oluyor bu durumda. Kore – Koreli, Amerika – Amerikalı, vb. gibi diğer örneklerde de yer adına gelen bir –lı eki söz konusudur.
  • 10

Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 153
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: "Yunan" mı "Yunanlı" mı?

İletigönderen Oktay D. » 06 Eyl 2018, 11:56

Sanıyorum bu açıklamayla sorun çözülmüş oluyor. Tartışma başladığı gibi bitmiş görünüyor :) Ben biraz tartışmayı esneteyim.

Nitekim Yunan sözcüğünüñ dışında ayrıca Helen/Elen ile Grek sözcükleri var. Burada kısaca tanımlamak gérekirse Helen sözcüğü Yunan ve Makedon etnokültürünüñ ortak adı oluyor. Grek de aynı şeyi ifade édiyor aslında ancak Grek sözcüğü tarihsel olarak Yunan boylarından biriniñ adı olmasına karşın miladdan öñce 8.yy'da İtalya'ya göçmüş oldukları için Avrupanıñ géri kalanı tüm Yunanlara Grek démeye başlıyor. 19.yy'da bir ara tüm Türklere Tatar dénmesi gibi bir şey. Bir de Rum sözcüğü var, o daha çok "Doğu Romalı" démekken bugün daha çok "Müslüman topraklarında yaşayan Yunan" añlamına geliyor. Elbette sözcük, Romea (Roma) sözcüğünüñ Arapça biçimidir.

Peki biz Yunanlar dérsek doğru olacak mı? İki kez çoğul eki gelmiş gibi olacak.

Bunuñ yanıtı da açık aslında: doğru bir kullanımdır çünkü Türkçede çoğulluk yalñızca Türkçe çoğul ekleriyle oluşuyor. Hazırda çoğul biçimle girmiş yabancı veya eski sözcüğü tekil olarak alıyoruz, aslında bir bakıma biçim kurallarımızı koruyoruz. Yabancı çoğul eklerini böylece dilimize almıyoruz.

Türkçede çoğul biçimle dile girmiş ancak tekil añlamda barınan birçok sözcük var: hurufat (hurufler), huruf (harfler) (dipçe) çoğul ekleriniñ zincirlenerek ulanmasına örnek: hurufatlar , eşya (şeyler), ulema (alimler), tüccar (tacirler), esnaf (sınıflar), evrak (varaklar), evlad (veledler), hakikat (hakikalar), ahkam (hakimler), mahlukat (mahluklar), ahval (haller), eşref (şerefler), vb. Bunlarıñ tümü Arapça elbette ancak kimi başka dilden gelen gizli çoğullar da var: medya (tekil: medium), data (tekil: datum), vb. Öte yandan Türkçe kökenli çoğullar da var: eren (erler), alpan (alplar), elgün (eller, yabancılar), alpay (alpagu: alplar), vb.
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7850
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4319


Dön Añlam Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

Reputation System ©'