Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

yardım

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

yardım

İletigönderen toorku » 10 Şub 2015, 23:08

tdk yardım türkçe diyor nişanyan -dım ekinin açıklamaya ihtiyacı var diyor farsçada ise "yaridan" ve yari kerden" yani yardım etmek olarak geçer nişanyan ayrıca türkçe yara- köklü eylemden yardımcı olmak anlamında bahsetmiş

ayrıca "yar"ın zaten sevgili yardımcı gibi anlamı var ki tdk buna farsça demiş zaten

bu durumda yardım yardım etmek yaren vb var ve farsçadaki sözcük köklerini düşünürsek bu durumda "yardım" ı nasıl kabul etmeliyiz
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: yardım

İletigönderen Danışman » 11 Şub 2015, 04:11

İsmet Zeki Eyuboğlu'nun Türkçe Kökler Sözlüğü'nde yar- kökü şöyle aktarılmış:
Görsel

Tuncer Gülensoy'un Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözlüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü'nde ise şu bilgiler var:
Görsel
Görsel
  • 3

Danışman
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 33
Katılım: 14 Oca 2015, 23:35
Değerleme: 70

Ynt: yardım

İletigönderen Oktay D. » 11 Şub 2015, 04:47

Eyüboğlu birçok yar- eylemini tek maddede vérip karman çorman étmiş :)
yar- "yargılamak, değerlendirmek" > yargı, yarış
yar- "yarmak, açmak, eşmek, kazımak, kesmek" > yarım, yarık
yār- "(yol, niyet) sapmak, özlemek, meyil etmek, yol tutmak" > ār-, yāz-, yardırmak, yazık

Öte yandan Gülensoy'dan öğrendiğimiz kadarıyla diğer Türkçelerden dolayı sözcüğüñ aslınıñ yardam olması gerekir. Bu da yapı olarak éridem "erdem", istem "istem" sözcüklerine beñziyor. Bu durumda iki olasılık var:
1) *yar adına +dAm eki gelmiş (iz > izdem > istem gibi)
2) *yar- eyleminden *yarı oluşum +dAm eki gelmiş (ér- > *éri > éridem gibi)

İlk olasılık için, elimizde bir *yar kökü var: yara- "yararlı olmak, araç olmak" sözcüğünüñ kurgusal kökü. Añlamca örtüşüyor zaten. İkinci olasılık için ise zaten *yar- eylemleriniñ hiçbiri uygun bir añlam vérmiyor.

Bu durumda kısaca olsa olsa yardım < yardam < *yar "araç, gereç?" biçimindedir diye düşünüyorum.
  • 4

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: yardım

İletigönderen Danışman » 11 Şub 2015, 16:57

Oktay D. yazdı:Eyüboğlu birçok yar- eylemini tek maddede vérip karman çorman étmiş :)
yar- "yargılamak, değerlendirmek" > yargı, yarış
yar- "yarmak, açmak, eşmek, kazımak, kesmek" > yarım, yarık
yār- "(yol, niyet) sapmak, özlemek, meyil etmek, yol tutmak" > ār-, yāz-, yardırmak, yazık


Sözlükteki öbür köklerde de böyle bir ayrım yapmamış. Bunları da belirtseymiş çok iyi olurmuş.
  • 0

Danışman
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 33
Katılım: 14 Oca 2015, 23:35
Değerleme: 70

Yardım Sözcüğün Kökeni

İletigönderen agg1401 » 21 Ağu 2017, 16:21

Esen ola.

Benim bir merak ettiğim BİR sorum olacak. Sorum: Yardım sözcüğünün kökeni nedir? Benim tâhminimce Arapça kökenine vardığını düşünüyorum. Sizler ne düşünüyorsunuz?
  • 0

Oyun yapan birisi.
agg1401
İlgili
İlgili
 
İleti: 13
Katılım: 27 Nis 2016, 17:57
Konum: Kayseri
Değerleme: 0

Ynt: yardım

İletigönderen Oktay D. » 21 Ağu 2017, 17:02

agg1401 yazdı:Esen ola.

Benim bir merak ettiğim BİR sorum olacak. Sorum: Yardım sözcüğünün kökeni nedir? Benim tâhminimce Arapça kökenine vardığını düşünüyorum. Sizler ne düşünüyorsunuz?

İletiñiz var olan "yardım" başlığıyla birleştirildi, öñceki tartışmalar yukarıdan okunabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: yardım

İletigönderen agg1401 » 21 Ağu 2017, 21:47

Şimdi, diğer dillerdeki karşılığına baksak nasıl olurdu?
  • 0

Oyun yapan birisi.
agg1401
İlgili
İlgili
 
İleti: 13
Katılım: 27 Nis 2016, 17:57
Konum: Kayseri
Değerleme: 0

Ynt: Yardım Sözcüğün Kökeni

İletigönderen toorku » 11 Eki 2017, 22:44

neye göre arapça olduğunu düşündünüz

şu an için ya farsça görünüyor ya da okyatın verdiği açılımla türkçe ben burda seçim yapamadım açıkçası ikisi de çok uygun düşüyor

agg1401 yazdı:Esen ola.

Benim bir merak ettiğim BİR sorum olacak. Sorum: Yardım sözcüğünün kökeni nedir? Benim tâhminimce Arapça kökenine vardığını düşünüyorum. Sizler ne düşünüyorsunuz?
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: yardım

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Oca 2019, 18:31

Bu sözcük Türkçe değil ve biz Türkçeye kömek sözcüğünü Azerbaycan Türkçesinden alacağız diyelim. Böyle bir durumda bu sözcüğü doğrudan "kömek" diye mi almalıyız yoksa "gömek" diye mi? Bu sözcük bizim Türkçemizde nasıl olur?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1166
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 702

Ynt: yardım

İletigönderen Oktay D. » 16 Oca 2019, 00:13

Azerbaycan, Türkmenistan ve özellikle Anadolu ağızlarında kömek biçiminde olduğundan biz de kömek démeliyiz. Soñdaki sert -k yüzünden gérileyici ünsüz beñzeşmesi görülür.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: yardım

İletigönderen datadeveb » 16 Oca 2019, 10:54

yaru- aşağıdaki anlamlara geliyormuş.

tatarca: yarmak
uygurca: aydınlanmak

yarutmak: ETü'de aydınlatmak olarak kullanılıyormuş.

Düşünüyorum da yarutum, yarudum gibi bir şey türeyip bu yardum, yardım gibi bir sözcüğe dönüşmüş olabilir mi? Bunların dışında bizde de görülen eylemde t>d olayı var ki yartmak diye bir sözcük olup olmadığını araştırdım.

yartmak: para anlamına geliyormuş.

etmek > edim (amel) örnekle
yart- eylemin var olabileceğini düşündüm. > yardım

gibi bir şey türemiş olabilir mi? Sonuçta biz para anlamı üzerinden eylem türetmiş toplumuz. para paralamak vs... Bir biçimde bir bağlantı çıkabilir mi?
  • 2

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208

Ynt: yardım

İletigönderen Oktay D. » 16 Oca 2019, 13:05

*yarıtım sözcüğü hiçbir şekilde yardım olmaz. Örneğin yalıt- (izole etmek) sözcüğünden yalıtım diyoruz, yaltım veya yaldım değil.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: yardım

İletigönderen datadeveb » 16 Oca 2019, 13:51

Bir de DLT'de şu sözcüğe denk geldim. Yartım sözcüğü uzun süredir kullanıldığına göre yaşam içerisinde yardım sözcüğü anlam kazanmış olabilir. Yani bir sözcüğü kimi yerde kullanırken kendiliğinden anlam üzerine yapışır... Belki de öyle bir durum oldu.

yartım
ayrılmış


Örneğin

"Beyim uşaklar kavga ediyor."
- "Yartım edin şunları."
- "Bakma yüzüme git yartım et."
"Yartım ettim. Kavga bitti."

Zorlama olmuyor değil mi? Öyle doğal olarak geliyor kurgu gözümün önüne.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208

Ynt: yardım

İletigönderen Oktay D. » 16 Oca 2019, 20:15

Zorlama oluyor elbette.

O sözcük yırt- (ayırmak) sözcüğünden geliyor, yardım ile ilgisi yok. Sürekli olarak sırf ortak bir iki sesi var diye ilgisiz sözcükleri tartışmaya ittiriyorsuñuz. Aynı seslerden oluşup ap ayrı añlamlara sahip kökler bile var Türkçede: örneğin yan- (alevlenmek, parlamak) ile yan- (yansımak, dönmek) gibi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: yardım

İletigönderen datadeveb » 16 Oca 2019, 20:33

Oktay D. yazdı:Zorlama oluyor elbette.

O sözcük yırt- (ayırmak) sözcüğünden geliyor, yardım ile ilgisi yok. Sürekli olarak sırf ortak bir iki sesi var diye ilgisiz sözcükleri tartışmaya ittiriyorsuñuz. Aynı seslerden oluşup ap ayrı añlamlara sahip kökler bile var Türkçede: örneğin yan- (alevlenmek, parlamak) ile yan- (yansımak, dönmek) gibi.


DLT dizinde yırtışmak gibi sözcükler de var. Yartım sözcüğünü bu nedenle ayrı baktım. Dizersem eğer; yıramak, yıratmak, yırtışmak, yırtılmak, yırtışmak, yırmak, yırtmak

yarlıg: fakir, yoksul, acınılan
yarınlamak: yarnına, sırta vurmak
yarış: yarış, at yarışı
yarmak: bir şeyi zorla parçalamak, bir şeyi keserek zorla yarmak, yere sınır çizmek, para
yarmakan: armağan
yartmak: para
yartım: ayrılmış

Tüm dizini yazamadım seçme yaptım. Aynı sözcükler birden çok anlam kazanmışlar. Sözcüğün kullanımı zaman içinde anlam kazanmış olamaz mı? Sonuçta yartmak sözcüğü para anlamında kullanılıyor. Para denildi mi yardım söz konusu doğar... İç içe geçebileceğini bu nedenle düşündüm.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208

Soñraki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'