Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

reaktör

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

reaktör

İletigönderen Sinekkaydi2 » 22 Ara 2014, 23:04

reaktör Fr. réacteur
a. fiz. 1. Yakıt olarak çevre havayı kullanan ve pervanelerin yardımı olmaksızın doğrudan doğruya tepki ile çalışan, iki ucu açık boru biçiminde itici. 2. Bir katalizör yardımıyla kimyasal tepkime yaparak üretim elde edilen endüstri kuruluşu: Atom reaktörü.

Güncel Türkçe Sözlük

reaction "tepkime" ise reaktör ?
  • 0

En soñ Sinekkaydi2 tarafından 22 Ara 2014, 23:09 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Ynt: reaktör

İletigönderen toorku » 22 Ara 2014, 23:07

tepkiten?
  • 8

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 919
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Oca 2019, 16:38

Tepkiteç
Reaktör
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Oca 2019, 16:38

Tepkitici
Reaktör
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen datadeveb » 12 Oca 2019, 16:55

Ben de şöyle bir şey türetmeyi denedim.
tepkiştirici
reaktör?


ya da tepkiltici?
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Oca 2019, 17:29

tepkimek sözcüğü "tepkime vermek" oluyor ise tepkişmek sözcüğü de "karşılıklı tepkime vermek" olur. Reaktörlerde karşılıklı tepkime vermekten çok bir şeyin tepkimesini sağlama durumu vardır. Örneğin bir özdeğin (maddenin) tepkimesini sağlamak için bu özdeğe ısı verirsek bu durumda o şeyin ısı ile tepkidiğini söyleyemeyiz. O yüzden anlam açısından kanımca biraz zayıf oluyor bu sözcük.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen datadeveb » 12 Oca 2019, 17:58

Şöyle düşünüyorum.

Yapış, yapma işi
yapışmak
yapıştırmak
yapıştırıcı

tepkiş, tepki işi
tepkişmek
tepkiştirmek
tepkiştirici

Tepkişmek, durgun yapısında tepkimeler göstermek olur bana göre.

Diyelim ki yanılgıdayım. Dediğiniz gibi anlam çıkıyor. Altında bir öneri daha vermiştim. Tepkiltici. Burada l mi n mi gelmeli diye çok düşünmedim. Tepkintici olarak da türeyebilirdi.
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Oca 2019, 18:18

Buradaki -l ve -n ekleri çatı ekleridir. Tepkimek eylemi nesnesiz (nesne almayan) eylem olduğundan burada ne koyacağımızı bilemiyorum. Bence böyle bir sözcük türetilemez. İkisi de saçma oluyor. Tepkinmek ne demek, tepkilmek ne demek? Olmaz ki?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen datadeveb » 12 Oca 2019, 18:36

Bende ne anlama gelebileceğini ayak üstü bilemedim. Yardımcı olur belki diye çekmek eyleminden türeyen sözcükleri ele alabiliriz.

çekmek, çekilmek, çekinmek, çekişmek
tepkimek, tepkilmek, tepkinmek, tepkişmek
  • 0

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve resulühü
Allahü Teâlâ'ya çok tövbe ediniz. İnşallah tövbelerimiz kabul olur.
Tövbe estağfirullah bilip bilmeden işlediğim tüm günahlar için.
Kuran-ı Kerim bol bol okuyalım, uyalım inşallah.
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1351
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 212

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 12 Oca 2019, 21:47

Benzer sözcükleri ele alarak bir yere gidemezsiniz. Tepki sözcüğünde yapım eki var ve öbürlerinde yok. Olsa olsa şunu yazarsınız:

tepki tepkilmek tepkinmek
sevgi sevgilmek sevginmek

Gördüğünüz gibi böyle bir sözcük yok
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen bensay » 12 Oca 2019, 22:52

tep- >tepik >tepiki- >tepki- olabilirlik içermekte, yutkun- eylemi belirttiğim olabilirliğin -(I)n çatı ekli biçimi gibidir
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2777
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1348

Ynt: reaktör

İletigönderen Oktay D. » 12 Oca 2019, 23:18

datadeveb yazdı:Bende ne anlama gelebileceğini ayak üstü bilemedim. Yardımcı olur belki diye çekmek eyleminden türeyen sözcükleri ele alabiliriz.

çekmek, çekilmek, çekinmek, çekişmek
tepkimek, tepkilmek, tepkinmek, tepkişmek

Ekleri, rastgele olarak işlevleri dışında kullanmayalım, añlamsız ve kuralsız şeyler üzerinde tartışmak hepimiz için zaman kaybı. Bir ekle bir türetim yapmadan öñce çok basit bir arama yaparak ne işlevlerde olduğunu araştırabilir ve soñra buraya öyle yazabilirsiñiz.

Siz daha kendi düşünceleriñizi araştırmaya özen göstermeye değer görmüyorsañız bizden onu yorumlamak/çürütmek/onaylamak/tartışmak için zaman ayırmamızı da beklemeyiñ. O yüzden buraya çiğ ve rastgele düşünceleriñizi yazarak bizi yanıt vermek zorunda bırakmayıñ lütfen. Buranıñ tartışma ve yazışma kültürüne saygı gösteriñ ki yararlı bir yér olarak kalsın.
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4815

Ynt: reaktör

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 13 Oca 2019, 00:23

bensay yazdı:tep- >tepik >tepiki- >tepki- olabilirlik içermekte, yutkun- eylemi belirttiğim olabilirliğin -(I)n çatı ekli biçimi gibidir


Nasıl yani? Tepkimek eylemi zâten çatı eki mi almış? Anlayamadım dediğinizi hocam.


Ayrıca bir eyleme hangi ekin geleceğini nasıl anlayacağız? Bu ekler tam olarak eyleme hangi anlamı yüklüyor? Bir eyleme iki tâne çatı eki ayrı ayrı eklenebilir mi?

Örneğin germek eyleminden hem gerinmek hem de gerilmek türemiş. Çözmek eyleminden hem çözünmek hem de çözülmek türemiş. Neden öbür eylemlere bunlar gelemiyor?

Vurmaktan vurulmak olabiliyor da neden vurunmak olamıyor?
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1129
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: Yedi Tepe
Değerleme: 686

Ynt: reaktör

İletigönderen bensay » 13 Oca 2019, 00:42

tepki- çatı eki almış demedim, geçmizden günümüze gelen yalın ekler kapsamında biçimsel yapı açısından kökü tep- kaynaklı tepki- diye bir eylemliğin oluşabilirliği/oluşturabilirliğinden söz ettim, yutkun- eylemi böylesi bir oluşumun -(I)n çatı eklisi olabilir dedim, bu konuda kaynak bulunabilir mi bilmem, onun için olasılıklı kurdum tümcelerimi, türkçenin eklerini katı bir biçimde eski türkçeyle de kısıtlı tutmamak gerektiğini de düşünüyorum, kuşkusuz yeni bir yalın ek türetmek olanaklı değilse de, eski türkçenin yalın eklerinden yararlanarak yeni bileşik ekler türetilmesi olanaklıdır, yine kuşkusuz yalın eklerin denkgele yanyana getirilmesiyle olacak bir iş de değildir bu iş
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2777
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1348

Ynt: reaktör

İletigönderen Oktay D. » 13 Oca 2019, 00:58

bensay yazdı:tep- >tepik >tepiki- >tepki- olabilirlik içermekte, yutkun- eylemi belirttiğim olabilirliğin -(I)n çatı ekli biçimi gibidir

yutkun— eylemi yutuk— (yutkunmak) sözcüğünüñ -n- dönüşlü çatı eki almasıyla oluşmuş, yutuk— eylemi ise yut— sözcüğüne -k- pekiştirme çatısı almış. Oysa tépki— sözcüğü *tepik— diye bir eylemden gelemez, o yüzden yutkun— ile yapı beñzerliği yok.

Bu arada tépki/étki adları ile tépki—/étki— eylemleri Dil Dévriminde türetilmişler (1935). Aralarında nasıl bir ilişki var bélli déğil. Diyelim tépki sözcüğü tépki— eylemine -g eki gelerek *tépkig oradan da bugünkü ses dönüşümleri géreği tépki olmuş olsun. Bu durumda tépki— nasıl oluştu bélli déğil. Sanırım es— (esnemek, uzamak) kökünden türeyen eski ile eski— sözcüklerine bakarak bunları türetmişler.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8111
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4815

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

Reputation System ©'