Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

düşman

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: düşman

İletigönderen datadeveb » 18 Ara 2018, 19:58

Eylemden eylem yapan ekler

-t
-ı, -i, -u, -ü

Örnek
uymak
uyumak
uyutmak

çapmak
çapımak
çapıtmak
çapıtak
çap(ı)tak


Anlamı güçlendiren diğer durum. Bütünleşik Eylem
çapmak + takmak

Anlam
1. Çapmaya takmış kişi
2. İçinde öfke birikimi nedeniyle, çapmak çapışmak takıntısı oluşan kişi
3. (kullanım sürecinde anlamlar yüklenir)
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: düşman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2018, 20:36

-Ut eki eylemden eylem değil ad yapar.

aşmak +Ut > aşıt
kesmek +Ut > kesit
geçmek +Ut > geçit
anmak +Ut > anıt
denemek +Ut > denet
dikmek +Ut > dikit
taşımak +Ut > taşıt
yapmak +Ut > yapıt
yazmak +Ut > yazıt
yoğurmak +Ut > yoğurt
sarkmak +Ut > sarkıt
ölçmek +Ut > ölçüt
koşmak +Ut > koşut
kısmak +Ut > kısıt
dönmek +Ut > dönüt
...

Bu ortaç (önad-eylem, sıfat-fiil) eki Yeni Türkçe türetimlerde adlara da getirilmiştir. Bu ekin adlara gelmesi yanlıştır.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1342
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 798

Ynt: düşman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2018, 20:37

Sizin durumunuzda dediğim gibi

çapmak +Ut > çapıt

oluyor ancak çapıt adından "çapıtmak" türetilemiyor. Olsa olsa çapıtlamak olur. O da ne demekse artık! ;D
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1342
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 798

Ynt: düşman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2018, 20:39

<< OTü çap- 1. sesli vurmak, 2. tez gitmek, dört nala at sürmek, akın etmek ≈ ETü çap- sesli vurmak, boya ve çamur vurmak

Not: ETü sadece "vurmak" ve "boya ve sıva vurmak" anlamlarıyla kaydedilmiş olup, "tez gitmek, akın etmek" anlamı Oğuzca ve türevlerine mahsustur. • TTü varyant biçim olan çarp- erken dönemden itibaren "vurmak" anlamını yüklenmiş, çap- ise "tez gitmek" anlamıyla sınırlanmıştır. • Fa çāpīdan "hızlı at sürmek, akın etmek" Türkçeden alıntı olmaldır.

Sözlükte çapmak eylemine bu açıklama yazılmış. Ben çapıt sözcüğünü "silâh"a benzettim. Çapmak (çarpışmak, vuruşmak, savaşmak) için kullanılan şey. Zırh yerine katlav ile savut diyordum zâten. Savut ve çapıt çok güzel bir ikili oluşturuyor. Belki silah yerine çapıt diyebiliriz.
  • 4

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1342
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 798

Ynt: düşman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2018, 20:45

çaput
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
çapġut: al-ḥaşīya [pamuk dolgulu giysi]
TTü: "kundak bezi" [ Karacaoğlan, <1700]
ben de bildim şu dünyāya geldügim / tuzlandım da çapıtlara belendim
TTü: [ Meninski, Thesaurus, 1680]
çapüt چاپوت: eski pambuk.
<< ETü çapġut örme giysi < ETü çap- vurmak? +Ut

→ çap-

Not: Karş. Çağ çapan/çapğan (a.a.). Kıpçakçada ve bazı Anadolu ağızlarında görülen çabata "örme pabuç, çarık" biçimi muhtemelen aynı sözcüğün varyantıdır. "Örme çarık" anlamında çaput sözcüğüne Anadolu ağızlarında rastlanır.

Bu maddeye gönderenler: cepken, sabo (sabotaj)

+Ut yapım eki gelince çapmaktan çapıt yerine çaput olmuş. Yanlış mı türettik ki? Böyle bir sözcük zâten varmış. :o
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1342
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 798

Ynt: düşman

İletigönderen datadeveb » 18 Ara 2018, 21:46

çap cap, cek cak çek çak bunlar işlek sesler. Ses anlama göre çaptak sözcüğünü

Dart (ingilizce) oyununda atılan küçük oklara bile verebiliriz. Çaptak iki sesi de aynı anda çıkarabiliyor. Kökende de vurmak, akın etmek anlamı var. Düşman anlamından uzaklaşır böylelikle... Klavye sesinden dolayı klavye ye de çaptak diyesim geldi :D

çaptakok
dart oyununda kullanılan ok

çaptak
çiğdem, çekirdek türlerinden bir tür adı olabilir (aynı ses neredeyse çıkıyor) çattak bile yazılabilir...


:D
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: düşman

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2018, 22:46

çap- +Ut > çapıt (çaput?)
çapıt (ad) +Ak > çaptak (çaput olsa da aynı sözcük türüyor, düşen ünlü değişecek, o kadar.)

Doğruya benziyor da +Ak eki ETü. küçültme ekidir.

Benim önerim:

Ağır makineli tüfekler (LMG) : çapıt
Hafif makineli tüfekler (SMG) : çaptak

Ek sözcük:

patla- +Ut > patlat?

patlayıcı içeren her silah [roketatar, bomba atar (grenade launcher)] : patlat?

Doğru türetim olup olmadığından emin değilim son sözcüğün.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1342
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 798

Ynt: düşman

İletigönderen Yiğit98 » 20 Ağu 2019, 16:15

Düşman sözcüğüne karşılık olarak 2 tane sözcük bulunmakta

Hasım:
1. Düşman
2. (bir dava, oyun ya da yarışta) karşıki, karşı taraf.

Yağı:
Düşman

Hasım sözcüğü akraba anlamına gelen hısım ile karıştırılmamalıdır.
  • 0

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 204
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 73

Ynt: düşman

İletigönderen Yiğit98 » 20 Ağu 2019, 16:21

Hasım ile hısım arapça kökenli imiş. Kusura bakmayın
  • 0

Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 204
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 73

Önceki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 15 konuk

Reputation System ©'