Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Uçak, Hava Limanı, Hava Yolları

Sözcükleriñ añlamları, kullanımları ile ilgili tartışmaları içerir.

Ynt: Uçak, Hava Limanı, Hava Yolları

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2019, 11:05

Eski Türkçede -gAk eki ile -(A)k eki ayrı añlamlar taşır, ilki "çok yapan, yapan alet" iken ikincisi "yapılan yer" añlamı katar. Ancak Türkiye Türkçesinde ikisiniñ aynı biçime düşmesi ses dönüşümleriniñ soñucudur.

yatak (yatılan yér) sözcüğü Eski Türkçede yatak (yatılan yér) sözcüğünden geliyor, oysa bir de yatgak (sık yatan) var, bugün kullanılsaydı o da yatak olacaktı.

bıç- > bıçgak > bıçak (sık biçen, biçen alet)
kaç- > kaçgak > kaçak (çok kaçan)
töşe- > töşek > döşek (döşenen yér)
tüne- > tünek > tünek (tünenen yér)
uza- > uzak > uzak (uzanan yér)

O yüzden
- > uçgak > uçak (sık uçan, uçan alet)
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: Uçak, Hava Limanı, Hava Yolları

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2019, 21:15

Dil kendi tutarlı ses dönüşümlerini gérçekleştirerek gelişir ve evrilir. Biz kafamıza göre ekleri değiştirirsek o zaman yabancı sözcükleri niye Türkçeleştirelim ki? O da dile yabancı, bu da.

Türkiye Türkçesinde çoğu g sesi düşmüştür, özellikle ünsüz komşuluğunda veya hece soñunda. Örneğin,
- "yapan, éden" añlamı katan -An eki -gAn biçimindeydi: körgen > gören
- yönelme eki +A öñceden +gA biçimindeydi: ebge > eve
- hayvan adı yapan +An eki +gAn biçimindeydi: tabışgan > tavşan
vb.

Soñuçta -gAk eki artık -Ak olmuştur, ona göre kullanmalıyız. Türkiye Türkçesinde iki ayrı -Ak eki var: biri eylemiñ yapıldığı yériñ adını yapıyor, diğeri eylemi sürekli yapan aracıñ/kişiniñ adını yapıyor.

Nasıl ki iki sestaş sözcük varsa, iki sestaş ek de olabilir.

Bu arada -gAk eki, ünlüyle biten eylemlere gelmez, o yüzden sublagak>sulagak, butagak>budagak diye bir türetim olmaz.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037


Dön Añlam Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'