Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

Dil ile ilişkili olan, öbür ulamlarla uyuşmayan géñel yazışmaları içerir.

Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen cingelek » 04 Oca 2019, 22:51

Bu başlık, ihtiyaç başlığından ayrılan iletilerden oluşmaktadır.

datadeveb yazdı:
cingelek yazdı:
datadeveb yazdı:Gereksinmek muhtaç olmak anlamında. Gerek sözcüğü ihtiyaç anlamında ama neye ihtiyacın var gibi bir tümce kurmak istediğimizde neye gereğin var gibi bir söz söylemek gerekiyor.
Yani diyorsunuz ki illa Arapçadan geçen kelime nasıl kullanılıyorsa aynısı olacak. Sana ne gerek? diye sorunca ne yönelme hâli eki, gerek iyelik eki almadığı için olmaz, öyle mi?


Arapça sözcüğün etkisinde Türkçe sözcük olunca daha iyi oluyor. Bu konuyla ilgili geçmişte "Ben eve gidiyorum" sözü üzerinden sayısal denge göstermeye çalışmıştım.

"Ben eve gidiyorum." (1 * 2 * 3)
"Gidiyorum ben eve." (3 * 1 * 2)
"Eve gidiyorum ben." (2 * 3 * 1)
"Gidiyorum eve ben." (3 * 2 * 1)
"Eve ben gidiyorum." (2 * 1 * 3)

Gibi... Bu da yazılım dilinde kullanılacak güçlü bir özellik. Söz yazarak yazılım yazdığınızı düşünün... Yalnızca bilgisayara ne yapması gerektiğini anlatacaksınız. Gün geldiğinde çoğu şeyi kendi yazılıma dönüştürecek.
O zaman size soru: Arkadaşın kafesi var, kuşun kafesi var. Bunları bilgisayarla nasıl öz Türkçeleştirebilirsiniz? Biz birincinin kafe, ikincinin kafes olduğunu anlayıp ona göre kelime seçebiliriz. Ya da ihtiyaç - gerey ikisi de ünsüzle bitiyor. Seçtiğiniz Türkçe kelime ünlüyle bitecek olursa, yani diyelim gerey değil gere dediniz, ihtiyacının: (senin) ihtiyacının - gerenin, (onun) ihtiyacının - geresinin. Bunu yazılımla ayarlayıp değiştirmek nasıl mümkün olabilir?
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 04 Oca 2019, 23:11

cingelek yazdı:O zaman size soru: Arkadaşın kafesi var, kuşun kafesi var. Bunları bilgisayarla nasıl öz Türkçeleştirebilirsiniz? Biz birincinin kafe, ikincinin kafes olduğunu anlayıp ona göre kelime seçebiliriz. Ya da ihtiyaç - gerey ikisi de ünsüzle bitiyor. Seçtiğiniz Türkçe kelime ünlüyle bitecek olursa, yani diyelim gerey değil gere dediniz, ihtiyacının: (senin) ihtiyacının - gerenin, (onun) ihtiyacının - geresinin. Bunu yazılımla ayarlayıp değiştirmek nasıl mümkün olabilir?


Arkadaşın kafesi var, kuşun kafesi var.

Arkadaşın neyi var? diye soru sorduğumuzda bize doğru görseli versin.
Kuşun neyi var? diye soru sorduğumuzda bize doğru görseli versin.

Görseller önceden ilişkilendirilir. Kafes görseli < kuş, hayvan, tavşan.

Tümceyi çözümle... Uyuşmaların çokluğuna göre çıktı verdirirsin. Daha bir sürü yöntem yapılabilir.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 05 Oca 2019, 16:53

datadeveb yazdı:
cingelek yazdı:O zaman size soru: Arkadaşın kafesi var, kuşun kafesi var. Bunları bilgisayarla nasıl öz Türkçeleştirebilirsiniz? Biz birincinin kafe, ikincinin kafes olduğunu anlayıp ona göre kelime seçebiliriz. Ya da ihtiyaç - gerey ikisi de ünsüzle bitiyor. Seçtiğiniz Türkçe kelime ünlüyle bitecek olursa, yani diyelim gerey değil gere dediniz, ihtiyacının: (senin) ihtiyacının - gerenin, (onun) ihtiyacının - geresinin. Bunu yazılımla ayarlayıp değiştirmek nasıl mümkün olabilir?


Arkadaşın kafesi var, kuşun kafesi var.

Arkadaşın neyi var? diye soru sorduğumuzda bize doğru görseli versin.
Kuşun neyi var? diye soru sorduğumuzda bize doğru görseli versin.

Görseller önceden ilişkilendirilir. Kafes görseli < kuş, hayvan, tavşan.

Tümceyi çözümle... Uyuşmaların çokluğuna göre çıktı verdirirsin. Daha bir sürü yöntem yapılabilir.
İşte o soruyu nasıl soracaksınız? Tamamen otomatik çalışmıyorsa zaten ifadeyi kendiniz değiştirebiliyorsunuz. Otomatik çalışıyorsa bu durumda da her zaman arkadaşın kafesi, onun ihtiyacının şeklinde bir arada geçmeyebilir. Birinden bahsedildikten sonra 2-3 satır geçer, "ihtiyacının ne olduğu" şeklinde yukarıda bahsedilen kişinin ihtiyacı söz konusu olur. Bahsedilen kişi "sen" ise alacağı ek farklı olur, "o" ise farklı olur. Google Translate üzerinde o kadar çalışmalar yapıldığı hâlde böyle kelimelerde çeviri hataları olabiliyor.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 05 Oca 2019, 17:04

kafe sözcüğüne bir takım sözcükler bağlanır.
kafes sözcüğüne bir takım sözcükler bağlanır. Örneğin hayvan. Hayvan sözcüğüne de hayvan adları bağlanır. Bir anlam öresi oluşturulur. Kendisinden önce gelen sözcüklerde büyük olasılıkla ne olduğunu belirtmeye yardımcı sözcük olur. Olasılıkla sözcük algılanır. Türkçe'de sezgisel anlam, tümcenin kip düzeni eksik bırakıldığında ortaya çıkıyor. Kipine uygun düzende yazılan tümcelerde daha kolay işlemler yapabiliriz.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen cingelek » 05 Oca 2019, 17:11

Hayvan adlarına bağlama ile bu işi nasıl çözebilirsiniz? Mesela metinde kuş adları geçmeyebilir.

"Maviş yine kafesinden çıkmış"
Metinde bu cümleden daha önce veya daha sonra maviş bağlamdan ya kuş olarak anlaşılabilir ya da kafe işleten bir mavi gözlü birinin lakabı olarak anlaşılabilir. Bunu insan metni okurken anlayıp başka kelime ile değiştirebilir. Bilgisayarda bunu tespit ettirebilirsiniz?
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 05 Oca 2019, 17:16

Kişi tümceleri okuduğunda sözcükleri bildiği şeylerle önceden eşleştirmiştir. Bilgisayara sözcükleri aynı düzende öğretip eşleştirme işlemini bir kişinin yaptığı gibi yaptırmak olasıdır. Önemli olan bilgilerdir. Veritabanında ne kadar oturaklı veri varsa o kadar başarılıdır. Maviş sözcüğünde ikileme düşerse ikisini açığa düşürür. Hani şu onumu demek istediği bunumu demek istedi hastalığında olanlar var ya. Bir tür diri bilgisayar gibi sayabilirsiniz. Otizm kavramı. Bende biraz otizm var sanırım. Birkaç belirtiyi kendimde görüyorum. İşin güzel yanı mecazları da anlıyorum.

İzleyin youtube.com
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: ihtiyaç

İletigönderen datadeveb » 05 Oca 2019, 17:32

Bilgisayara şöyle bir şey yazalım.

K- Maviş kaçtı.
B- Maviş nedir?
K- Maviş benim kuşumun adıdır.
B- Senin kuşun Maviş kaçtı dedin değil mi?
K- Evet
B- Kuş kaçmasıyla ilgili bilgiler bulmamı ister misin?
K- Hayır.
B- Oldu. Beklemedeyim.

Bir süre sonra.

K- Mavişi yakaladım ama yine kaçtı.
B- Kuşun yine mi kaçtı?
K- Evet.
B- Tamam.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen cingelek » 05 Oca 2019, 17:47

Her metinde "maviş kimdir veya nedir?" gibi bilgiler kullanıcı tarafından tanımlanacaksa bunun yerine metni okuyup kişinin düzenlemesi hem daha kolay hem de isabetli netice vermez mi? Piyasada bir sürü makale özgünleştirme / spinner yazılımı dolaşıyor, verdikleri netice ortada. Hâl böyleyken ne diye Arapça menşeli kelimeye göre Türkçe karşılığın aynı istemi alması için uğraşıyorsunuz? Yahut madem bu kadar detaylı kod yazılacak, o zaman istemde yazılımla değişiklik yapılamaz mı?
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen datadeveb » 06 Oca 2019, 09:12

Siz başka açıdan bakıyorsunuz anladığım kadarıyla. Ben buyruklama dili (programlama dili) olarak bakıyorum işe. Sizin dediğiniz açılarda da yöntemler geliştirilir. Benim verdiğim örnekte bilgisayara kavram yüklemesi yapma var. Yani biz hem kuş hem de takma adı maviş olan iki özneyi "Maviş kaçtı" diyerek aynı anda belirtiriz. Bu durumda ortamda olan bir kişi "Hangi maviş kaçtı" diye sorma olasılığı bile doğabilir. Çünkü kişi bile kişi olmasına değin ayrımı yapamaz, ayrıklığı anlayamaz. Soru sorma gereği duyar.

Benim uğraşım şu yönde. Deveb bir önyüz çatısıdır. Ve Türkçe yazarak buyruklama yapılır. Geliştirme yaparken Türkçe dilinin özelliklerini yansıtmaya çalıştım. Örneğin aynı anda sağ ve sol anlamına gelen bir sözcüğümüz var mı? Bu sözcüğü kullanarak değer ataması yaptırtacaktım. Ancak kendi oluşturduğum Türkçe kısaltma düzeniyle "ls" yazımını sol ve sağ olarak tanımlayabiliyorum.

Ben eve gidiyorum ile eve ben gidiyorum arasındaki ayrımı bilgisayar düzeninde çok kolay işleyebiliriz. Bütün kipleri çözümlediğimizde işlerin beti belirmeye başlayacaktır. Türkçe'nin sayısal kiplerini, örgüsünü kurallarıyla, sağlamalarıyla ortaya döktüğümüzde çok olumlu şeylere gebe olacaktır. Bir tür devrim çağı yaşarız.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1344
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 186

Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen cingelek » 06 Oca 2019, 17:29

Şahsen bu tür işlerin tamamen otomatik olarak yapılabilmesi ihtimalini zayıf buluyorum. İnsan okuduğu bir metnin akışından kelimenin muhtelif manalarından hangisinin kastedildiğini anlayabiliyor.
Kapının kolu (senin kapının kolu mu, belirli bir kapının kolu mu?)
Kadının adı ("kadın"ın adı mı, "kadı"nın adı mı?)
Ulusun (sen ulusun mu, köpek gibi ulusun mu?)
Cumhurbaşkanı adayı gezdi. ("Cumhurbaşkanı adayı" mı gezdi, Cumhurbaşkanı "ada"yı mı gezdi?)
Taşı da görelim. (sen "taşı da" görelim mi, belirli bir "taş"ı da görelim mi?)
Dolar (dol-ar mı [dolmak fiilinin geniş zamanı], dola-r mı [dolamak fiilinin geniş zamanı], Amerikan "dolar"ı mı?)
Adamım (ben adam+ım mı?, benim adam+ı+m mı?)
Bilmem ("bil-" fiilinin geniş zaman 1. teklik şahıs olumsuzluk şekli mi, "bilme" isminin 1. teklik şahıs iyelik biçimi mi?)
Başlar (baş+lar mı, başla-r mı?)

Sizin çok kere fiil ile ismi karıştırdığınızı, yapım eklerini yanlış köke eklediğinizi görüyoruz. Böyle bir yazılım geliştirme işinin altından nasıl kalkabilirsiniz merak ediyorum.
  • 10

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371


Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen hskizilcik » 08 May 2019, 16:04

Burada belirtilen sorunların neredeyse tümü, genizcil n sesinin abeceye eklenmesi ile çözülebilecek sorunlar.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 183
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 115

Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen TDK » 16 May 2019, 22:47

hskizilcik yazdı:Burada belirtilen sorunların neredeyse tümü, genizcil n sesinin abeceye eklenmesi ile çözülebilecek sorunlar.
İkinci teklik şahıs iyelik eki ile ilgi hâli arasında ve ikinci teklik şahıs eki ile 3. teklik şahıs emir eki arasında nazal n ayırıcı olabilir ama Cumhurbaşkanı adayı gezdi ve adamım gibi ifadelerde nazal n ile alakalı bir durum yok.
  • 0

TDK
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 64
Katılım: 28 Haz 2014, 22:11
Değerleme: 25

Ynt: Bilgisayarıñ Metindeki Bağlamı Algılaması

İletigönderen hskizilcik » 17 May 2019, 00:28

TDK yazdı:
hskizilcik yazdı:Burada belirtilen sorunların neredeyse tümü, genizcil n sesinin abeceye eklenmesi ile çözülebilecek sorunlar.
İkinci teklik şahıs iyelik eki ile ilgi hâli arasında ve ikinci teklik şahıs eki ile 3. teklik şahıs emir eki arasında nazal n ayırıcı olabilir ama Cumhurbaşkanı adayı gezdi ve adamım gibi ifadelerde nazal n ile alakalı bir durum yok.


"Neredeyse" dememin nedeni de onlardı zaten. O sorunlar için başka çözüm yolları bulunabilir. Sonraki veya önceki tümceye göre bağlamdan çıkarılabilme olasılığı yüksek. Yalnızca o tümce varsa, önünde veya sonunda bir söz yoksa o zaman iş zorlaşıyor elbette.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 183
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 115


Dön Géñel yazışma

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

Reputation System ©'