Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

matematik

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Ynt: matematik

İletigönderen Gökkurt » 17 Ağu 2018, 04:17

doğrudan bir alet gibi düşünsek? (uscul) kavrama aleti
uskavracı
matematik
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 430
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 303

Ynt: matematik

İletigönderen Oktay D. » 17 Ağu 2018, 09:04

Gökkurt yazdı:doğrudan bir alet gibi düşünsek? (uscul) kavrama aleti

Matematik daha çok bir yér, dünya, evren gibi düşünülür.

Bizler (fizikçiler, mühendisler, finansçılar vs) için bir géreç, bir icad gibi kullanılıyor olabilir ancak matematikçiler için öyle değil. Keşfe çıkılan, zamandan bağımsız soyut varlıklarıñ olduğu bir çeşit doğa, idealar doğası. Platon bu yüzden matematiksel nesneleri idealar dünyası dédiği bir yérde imgelemiş. Nesin vakfından çıkan matematik dérgisiniñ adı da Matematik Dünyası.

Bu yüzden araç yapan déğil de, belki yér bildiren ekler düşünülebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8312
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5452

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 17 Ağu 2018, 14:33

-ra yönelme eki ile:

Usra
Matematik


Usa akıla doğru yönelerek anlamak, kavramak.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 17 Ağu 2018, 15:59

Saybil
Matematik


İki eylem sözcüğünün çarpma etkisiyle birleştirilerek ortaya çıkarılan sözcük saybil olabilir. Matematiksel (saybilsel) dil olan türkçenin güzelliği.

Say sözcüğü "görmenin eksiksiz olarak yapılması olayıdır" bana göre. Bir durumu söze dökelim. Örneğin: "Beni neden aranızdan biri olarak saymıyor sunuz?"; "Bu yükleri de say ki, üst kata tek turda çıkarabilecek miyiz görelim."; "Şu para üstünü say, yanlış mı görelim."

Bil sözcüğü "bilir olmak, akla emmek, kör olmamak, ..." diye ele alıyorum.

Sonuçta elde ettiğim çarpım etkisiyle "saybil" sözcüğüne erişiyorum.

Say sözcüğü her yönüyle matematiği kapsayabilen sözcüktür.

Şimdi bu sözcükle sözler yazalım.

"Saybil eğitimini tamamladıktan sonra saymalar artık korkutucu gelmiyor.";
"Saybil denklemleri ile artık daya hızlı saymalar yapabiliyoruz.";

gibi...
  • -1

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 31 Eki 2018, 23:12

öksöker
akılmatik

öksöküm
akılmatik

söksöküm
matematik

söksöker
matematik


Bir olasılıkla bunlara erebilir.

ök + sürmek üzerinden yoğunlaştığımda.

Öksürü, öksürüm, öksürük, öksürme gibi şeylerde var.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 15 Ara 2018, 06:58

ökletartış
matematik

ökletartışsal
matematiksel

ökletartışçı
matematikçi

ökletartışçılık
matematikçilik


ök = akıl ve türevleri
ökle- = hesaplayarak anlamak
ökle- + tartış- birleşik eylemi

Birbirine geçişmiş sözcüklerde güzel anlam çıkıyor şöyle göstereyim.

öklemek tartışmak > ökletartış

ök ile tartış (tartma) > ök(i)letartış

ökletmek + tartışmak > öklet(t)artış

ökletmek + artış (artma) > ökletartış birleşik sözcük türetimene uyar mı bilemedim

ökletmek artışmak sayılarla ilgili bir eylem anlamı yüklenir, sayıların - + yönünde birbirini arttırması > ökletartış


Okuması yönünden ökle+tartış olacağı için sonda belirttiğim anlamıda ök ile ökleyerek çözerler.

Söyleyişte uzama kısalma olmuyor (1 üçlük ses öbeği binceden fazladan var)
ma-te-ma-tik
ök-le-tar-tış
ök-let-ar-tış

Bir başka türetimde şöyle olur. Yukarıdaki geçişmeler geçerlidir.

ökletartık
matematik

ökletartıksal
matematiksel

ökletartıkçı
matematikçi

ökletartıkçılık
matematikçilik
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 14:50

Emeğinize saygı duyarak bunların kötü olduğunu belirtmek isterim. Bunlar hem çok uzun hem de ök sözcüğü yüzünden tartışmalı. Ayrıca uzun bir süredir matematik yerine kavranç demeye çalışıyorum ve OLMUYOR. Kavranç da çok çirkin duruyor. Şimdiye dek türettiklerimizden bize ekmek çıkmadı ne yazık ki. Daha çok çabalamamız gerek. Sürekli bunu tam olarak karşılayacak eylem ne olabilir diye düşünüyorum ve bulamıyorum. Belki de olaya eylem yönünden değil de ad yönünden bakmalıyız. İki adın birleşmesi ile belki çok güzel bir sözcük oluştururuz. Ya da bir ada yapım eki getiririz.
  • 5

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 15 Ara 2018, 15:30

Sağ olasın. Matematik sözcüğünün kökenlemesinde değinilen bilgileri kullandım. Önerdiğim sözcük bakış açısına göre birçok yönden anlam kazandığı için bu sözcüğü kişisel olarak tuttum.

matematik
ökletartış

Sözcük uzun değil ancak yazıldığında görünüşü matematik gibi görünmüyor. Gökdelenli bir ile bakıyormuşuz gibi görünüyor.

ÖKLETARTIŞ - MATEMATİK

Ben biraz kullanmayı denerim. Tartış sözcüğü ökle sesleriyle çatışıyor biraz. Orada sıkıntı var.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 15:45

Bence sorunu tartmaktan çok ök sözcüğü çıkarıyor.

Bu arada TDK'de şu var:

matematik
bk. uzbilim.

Matematik Terimleri Sözlüğü

Burada neden uzbilim denilmiş? Matematik bilim bile değil! ;D
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 15:47

Düşüncelerinizi öğrenmek için yaptığım bir deneme:

Us +lAmAk > uslamak (akıl yoluyla güzelce anlamak)
usla- +(X)t > uslat (akıl yoluyla güzelce anlamak sonucunda oluşan nen, nesne, özdek)

Uslat
Matematik


İkinci öneri:

Us + kX > usku

Usku
Matematik
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 15:49

Şunlara da bakmanızı isterim:

Soyutlam
Matematik

Soyutus
Matematik

Yapayus
Matematik
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 15 Ara 2018, 16:23

us ile ök aynı anlamda akıl olarak yansıtılıyor ancak us anlamı daha çok terbiye, ahlak anlamına eriyor. Uslu (terbiyeli), uslan be halil ibrahim (saçma sapan yaşayışı bırak).

Ök sözcüğüne yüklenmemim nedeni bu. Doğrudan ök/us kavramlarını birleşik sözcük olarak türetmek doğru olmaz. Çünkü matematik sayılar arası uyum bütünlüğünü ök ile işlenebilir durumu gibi anlama eren addır.

Birde DLT sözlüğünde ök ile başlayan sözcükleri okuyun. Çok türetim var.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 16:41

us
ad
olaylar ya da kavramlar arasında zorunlu bağıntılar kurma, bu bağıntıları algılama ve kavrama, anlama, düşünme yetisi.
eş anlamlısı: akıl


uslu
sıfat
1.
yaramaz olmayan, toplumu, çevresini rahatsız etmeyen (kimse).
2.
(hayvan için) saldırmayan, uysal.
3.
ESKİMİŞTİR
akıllı, zeki.
"Usludan yeğdir delimiz"

uslanmak
nesnesiz (nesne almayan) eylem
1.
ayıplanan, yadırganan, aşırı görülen davranışlarından vazgeçmek, artık uslu biri olmak.
2.
herhangi bir olaydan ders alarak aklı başına gelmek, akıllanmak.
"Artık bu cezayı ödersen uslanırsın"


Us sözcüğünün gerçek anlamı akıldır. Bunu terbiye olarak algılamanızın nedeni sözcüğün akıl anlamını uzun süredir yitirmiş olmasıdır. Dil Devrimi zamanlarında bu sözcüğün akıl anlamı diriltildi. Öz anlamı akıldır zâten. Ayrıca DLT'de bulunan ök kökünü içeren sözcükleri okumaya gereksinmiyorum. Felsefe, matematik, tinbilim vb. yerlerde SIKÇA kullanılan us sözcüğü varken gidip ök sözcüğünü diriltmek saçmalıktır. Yoldan geçen bir insan usun ne demek olduğunu biliyordur. Deli gibi us sözcüğünü bırakıp ök demeye başlamayacağım şimdi. Ne denli diriltmeye dayandırırsak türetimlerimizi o denli dışlanırız. İnsanlar ök ne demek diyecek, biz de akıl mı diyeceğiz? Matematik gibi çok kullanılan bir sözcükte hem de!
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

Ynt: matematik

İletigönderen datadeveb » 15 Ara 2018, 19:49

Ben ök ile us sözcüklerini ayrı açılardan kullanılacağını düşünüyorum.

Örneğin uslatartış yazdığımda

us ile tartış
usla tartış burada ile anlamı kopuyor. usla- yalnız kalıyor. Bir türlü anlayamadığım değişik bir anlam seziyorum.

ök ile tartış
ökletartış burada ile anlamı korunuyor ökle- anlamı da düşünülüyor.

Kişiler size ök nedir diye sorduğunuzda öğrenmenin kökü dersiniz. Akıl demenize gerek yok.
Us nedir diye sorulduğunda uslanmanın kökü deriz.

Önemli olan bu ikisinin ayrı bakış açılarıyla kullanımlarını sağlamak.

us
usu
usul
usûl (Hıııh... Geldi... Arapça buldu kendine yer.)
usulca (çaktırmadan)
usûlce (hıııhhh... Türüyor kök...)
usullaştırmak (bu ne?)
usûlleştirmek (hıııh türemeye sarkıt ediyor çiçeğimiz)
usulu (sinsiliği, sessizliği gibi bi anlam)
Usturuplu (sözcüklerin kağanı nasıl türedi şimdi bu?)
usturmak (?)
usturu (?)
usturup (dürüstçe yaşayış? davranış?)

ök > öğren- > öğreniş > öğret- > öğreti > öğretiş ...

us yollarına sokmayın beni. Bir yerden çıkıp geliyor arapça sözcükler...

Birine öklü ol deyince başka, uslu ol deyince başka bir anlamla anlayacak.

Neyse... ökletartış sözcüğünün üstünden biraz süre geçsin dönüp bakayım türettiğime. Ne anlayacağım.
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Çok dil bilgisi olan birisi değilim. Hakkınızı helal edin.

Kelime-i Tevhidi söyleyelim. Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım, uymaya gayret edelim, salih kul olalım inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1346
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 171

Ynt: matematik

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 15 Ara 2018, 20:55

Niye aynı anlama gelen sözcük başka anlama dönüşsün hiçbir şey olmazken? Ayrıca "kullanılacağını" demişsiniz. Kullanılacağı diyemezsiniz çünkü zâten kullanılıyor. Elimizde olan bir sözcüğün anlamını değiştiremezsiniz. Sizin ök demeniz hiçbir şey ifâde etmeyecek çünkü tüm Türkiye us diyor. Bunu değiştiremezsiniz artık. Ayrıca onun ök mü yoksa öğ mü olacağını bilmiyoruz. Niye hâlâ ne olduğu belirsiz bir kökü dayatıyorsunuz anlamıyorum. Olmuyor işte.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1328
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 785

ÖncekiSoñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'