Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

silah

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: silah

İletigönderen Türkeröz » 11 Eyl 2017, 18:04

öñeri saldırah, saldırmalık
silah
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3086
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 659

Ynt: silah

İletigönderen hskizilcik » 11 Eyl 2017, 23:51

Pusat, pus- eyleminden gelmiyor. Pusat Türkçe değil, Arapça kökenlidir. Arapçadaki "bisat" sözünden gelir ve anlamı "donanım"dır. Nitekim at-avrat-pusat üçlemesinde avrat da Türkçe değildir. Pusat da öyle...

Benim önerim:

silah: savat, savaç

sav- kökünden...
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 211
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: silah

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 02 Eyl 2018, 04:13

Pusat sözcüğü biraz kuşkulu görünüyor. Yarak sözcüğü de her olkun (zaman) olduğu gibi cebimizde. Anadolu ağızlarında başka bu anlama gelen sözcük yok muymuş? İlk iletide yazılan "bilik" sözcüğünün kökenlemesi nedir ayrıca?

Savut sözcüğü de silah değil de zırh anlamında kullanılıyor diye biliyorum. Yani öz anlamı o.

Dipçe: zırh yerine "katlav" diyorum
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1573
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 974

Ynt: silah

İletigönderen hskizilcik » 02 Eyl 2018, 10:30

Sav- kökü saldırmak anlamına geliyor. Savaş, karşılıklı saldırma, sav iddia, savcı iddiacı olduğu gibi. Savun- eylemi onun edilgen yapısı olduğu için savunut olsa idi zırh olabilirdi. O yüzden sav- kökünden gelen savut saldırmaya yarayan araç olur. Zırh anlamında ayrıca cebe sözcüğü bulunmakta.
  • 1

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 211
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: silah

İletigönderen Oktay D. » 02 Eyl 2018, 10:52

Eylem olan sav— sözcüğü "uzaklaştırmak" añlamına geliyor, "saldırmak" déğil.

Bu kökten savun— "(korunmak için) kendini uzak tutmak", savul— "uzak kalmak", savuş— "karşılıklı/birlikte uzak durmak", savur— "uzak tutmak" sözcükleri türemiş. Uzun a içeren sâvaş— sözcüğü ile ilgili bir kök değil. Kısa a içeren sav— eylemi Eski Türkçe sab— biçiminden geliyor; sal— "göndermek, bırakmak" saç— "dağıtmak, serbestçe bırakmak" sözcükleriyle aynı kökten: *sa— "göndermek".

Öte yandan savaş— "iddialaşmak, sözlü tartışmak, mücadele étmek" sözcüğü ise uzun a içeren ve ad olan sâv "söz, iddia" sözcüğüne +A- eki ve işteş çatı gelerek türemiştir: Eski Türkçe sâb (söz, iddia). Türkiye Türkçesindeki "harp étmek" añlamı; aslında yukarıdaki savuş— (karşılıklı uzak durmak) sözcüğünüñ añlamıyla "sözlü tartışmak" añlamınıñ birbirine karışması soñucu ortaya çıkmış görünüyor.

Démeli, savuş— (karşılıklı savunma yapmak uzak durmak) sözcüğünüñ añlamı savaş— (sözlü tartışmak) sözcüğüne bulaşmış. Oysa Eski Türkçede ve Eski Anadolu Türkçesinde "harp étmek" añlamında uruş— (~ vuruşmak) sözcüğü, "harb éden kişi, savaşçı, harbî" añlamında ise uruñgu (~ vurungu) vardı.

Soñuç olarak sav— kökünden gelen savut sözcüğü "uzaklaştırmaya yarayan şey" olabilir eñ fazla, "saldırmaya" déğil. Aslında savut sözcüğündeki -t eki "araç" añlamı katan bir ek değil, daha çok eylemiñ soñucuyla veya nesnesiyle/aracısıyla ilgili bir ek. Özellikle -r- çatı ekiyle biten sözcüklere geldiğinde r sesi düşer (kaynak) Marcel Erdal, Old Turkic Word Formation, Weisbaden, 1991 , o yüzden savur— > savut dérsek "savurmalık, uzak tutan şey" olur. Tıpkı yan— (geri dönmek, yansımak) > yanıt (geri dönen şey, karşılık) veya çaşur— "iftira etmek" > çaşut "iftiracı, casus, çaşıt" gibi.

Bu durumda savut sözcüğünü "savar, uzak tutan şey" olarak düşünmeliyiz.
öñeri savut
savar, uzak tutan şey
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8504
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5959

Ynt: silah

İletigönderen bensay » 02 Eyl 2018, 13:11

Bu durumda savut sözcüğünü "savar, uzak tutan şey" olarak düşünmeliyiz.
savut
savar, uzak tutan şey


işte bu yüzden savut "zırh" için uygun değil midir?
  • 3

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Ynt: silah

İletigönderen hskizilcik » 02 Eyl 2018, 13:13

Kılıç da savrulur. Savrulan şeyler yalnızca uzak tutmaya değil, yaralamaya da yarayabilir. Mermi de savrulabilir. Günümüzde savur- eylemi, fırlatma işinin eylemi haline gelmiş durumda. Ayrıca sav sözcüğü uzun a ile, doğru. Ancak günümüzdeki anlam kaymalarını gözardı ederek sözcük türetemeyiz. Anlam kaymış ve savaş- eylemi ile sal- ve saldır- örtüşmüş ise, artık buna göre davranmak gerekir. Bu anlam kaymaları geri alınamaz. Bunlar artık diğer Türk lehçelerinde de böyle kullanılıyor. Hala sözlerin bin yıl önceki anlamlarına göre sözcük türetilemez ve uyarlanamaz. Bugünün kullanımları öncelikli olmalıdır.
  • 7

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 211
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 185

Ynt: silah

İletigönderen ulduzéver » 02 Eyl 2018, 15:07

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü'nde savut sözcüğü şu añlamlarda:

savut
1.Yemek kabı. 2.Su tası. 3.Bulaşık, kirli kaplar.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

savut
Turşu küpü.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

savut
1.Tabanca, silah. 2.Aygıt.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

savut
Burna çekilen bir çeşit toz, enfiye.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü

Kaynak sayılamayacak bir sözlükte de Çağatay Türkçesinde savut sözcüğüne "zırh" añlamı yazılmış.

Bence savut sözcüğü savunmakla ilgili tüm yaraklar ile géreçler için géñel ad olarak düşünülebilir. démeli mühimmât sözcüğü için.
  • 5

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 833
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 826

Ynt: silah

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 02 Eyl 2018, 15:17

ulduzéver yazdı:Bence savut sözcüğü savunmakla ilgili tüm yaraklar ile géreçler için géñel ad olarak düşünülebilir. démeli mühimmât sözcüğü için.


Ben de yorumları okurken "teçhizat" anlamı yüklemiştim savut sözcüğüne. Teçhizat sözcüğü yerine kullanılan donatı, donanım sözcükleri var ama o yüzden gerek yok böyle bir anlamlandırma yapmamıza.

ulduzéver yazdı:Kaynak sayılamayacak bir sözlükte de Çağatay Türkçesinde savut sözcüğüne "zırh" añlamı yazılmış.


Benim elimde de birkaç tane kaynak sayılamayacak sözlük var. Hepsi savut için zırh diyor.
  • 7

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1573
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 974

Ynt: silah

İletigönderen Oktay D. » 02 Eyl 2018, 21:56

"zırh" veya daha géñel olarak "mühimmat" añlamına bence de uygun olur. Elbette dolaylı olarak "silah" añlamına da getirilebilir ancak mühimmat daha doğrudan gibi geliyor.

hskizilcik yazdı:... Ayrıca sav sözcüğü uzun a ile, doğru. Ancak günümüzdeki anlam kaymalarını gözardı ederek sözcük türetemeyiz. Anlam kaymış ve savaş- eylemi ile sal- ve saldır- örtüşmüş ise, artık buna göre davranmak gerekir. Bu anlam kaymaları geri alınamaz. ...

Ben añlamsal bir itirazda bulunmamıştım zaten, yalñızca köken koñusunda itirazım oldu. Añlam olarak hem zırh hem de bir biçimde silah gibi şeyleri kapsayacak bir durumda zaten. Ancak "silah" biraz daha dolaylı kalıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8504
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5959

Ynt: silah

İletigönderen Yiğit98 » 18 Ara 2019, 14:33

öñeri Yarak
silah

öñeri Kural
silah


Azerbaycan, Türkmenistan, D. Türkistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan'da "yarak" deyiliyor.
D. Türkistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Tataristan, Başkurdistan'da "kural" da deyiliyor

Görsel
  • 0

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: silah

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2019, 16:21

Yarak da kural da Türkiye Türkçesinde kullanılmayacaktır. Nedeni de apaçık ortadadır. Biz mantıklı sözcükleri bile insanlara "kabûl" ettiremiyoruz. İnsanlar bu sözcüklerle bayağı dalga geçerler. Bence zırh için katlav, silah için pusat yeterli ve güzel.
  • 0

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1573
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 974

Ynt: silah

İletigönderen Yiğit98 » 18 Ara 2019, 16:42

TürkçeSözlük78 yazdı:Yarak da kural da Türkiye Türkçesinde kullanılmayacaktır. Nedeni de apaçık ortadadır. Biz mantıklı sözcükleri bile insanlara "kabûl" ettiremiyoruz. İnsanlar bu sözcüklerle bayağı dalga geçerler. Bence zırh için katlav, silah için pusat yeterli ve güzel.


Bunun seçimini siz yapamazsınız. Ayrıca "biz mantıklı sözcükleri bile..." derken bu sözlerin neresi mantıksız?!
Ben burada kim ne demiş onu atıp, deyilebilir diyorum, anlaşılacağı üzere. Siz istediğinizi diyebilirsiniz. Ancak bu söz söylenmez, "bayağı" dalga geçerler demek saçmalık. Sözsüz, gülünç gelecektir. Zaten kişiler neyle dalga geçmeyip, gülmüyor ki? Ancak kullanıldıkça, süreçle oturacaklardır. Bu da kişilere ulaşabilen, seslenebilien kişilerle daha tez olacaktır.
Ayrıca kaç kez "pusat" yad kökenli deyilmiş, siz yine güzel diye öneriyorsunuz. Yineliyorum, isteyen istediğini der ve düşüncesini yazar. Sizin bu dayatırcasına yaptığınız yorum ise çok gereksiz.
  • 3

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: silah

İletigönderen TürkçeSözlük78 » 18 Ara 2019, 17:11

Temirbek yazdı:Pusat "silah 2. araç-gereç" sözcüğünüñ Arapça bisât "kilim 2. döşek 3. her türlü mal mülk" sözcüğünden geldiğini iddia eden Nişanyan'dır ki bu iddiası oldukça zorlama olduğu için de soru belgisi (?) ile vermiş sözlüğünde. Türkçede pus- "saldırmak için sinmek" fiili var mı? Var, pusu "saldırı amacıyla sinmek 2. saldırı için düzen kurmak" sözcüğü de var, bu durumda pusat "saldırı gereci" añlamında bir sözcük olarak görülebilir. Yani pusat sözcüğünü gidip de "kilim" alamındaki Arapça bisât'a bağlamak mı daha usa yatkındır, yazdığım mı?

Geçenlerde Ayşe Hür'üñ bir yazısını okudum, ilgili yazıda kızıl sözcüğünüñ Soğdcadan alındığını yazmış :) Ayşe Hanım'ıñ kız- ve kızar- fiillerinden haberi yok sanırım. Yaşıl "yeşil" sözcüğünüñ yapısının da kızıl ile aynı olduğunu dilbilimci olmadığı için (ki kendisine tarihçi demek de zordur bence) añlayabilmesi de güç tabii ki...

Neden Ayşe Hür'den örnek verdim? Çünkü bu ablamız kronik Türkofobiklerdendir tıpkı Nişanyan gibi. Dolayısıyla gerek Batıcı olsun gerek Arapçı, ister Kürtçü ya da Ermenici... Tüm Türkofobikleriñ ortak noktaları Türkçe düşmanlıklarıdır. Türkçe olan sözcükleri dahi başka dillere yamamaya çalışmaktır, Türkçe bir sözcük görmeye tahammül edemezler. Bu tür kişileriñ meşhur olmuş kimi safsataları vardır, yaygınca dillendirilir, "Su Çince" gibi, "Betik Çince" gibi, "Teñri Çincedir" gibi. Bir zamanlar bu tür kişilere yanıt vermek amacıyla şöyle bir başlık açmıştım > tıklayıñız


Ben buradaki iletiye dayanaraktan pusat sözcüğünün yad olduğunu düşünmüyorum. Tuncer Gülensoy'un sözlüğünde de Türkçe diye gösterilmiş ayrıca.

Ben yalnızca Türkiye Türkçesinde silah yerine yarak denilemez dedim. Buna ben karar vermiyorum. Toplumun zâten verdiği karârı söylüyorum burada. Siz isterseniz silah yerine yarak deyin. Ya insanlar sizi yanlış anlayıp terslerler ya da sizinle dalga geçerler. Ben iyi niyetimden demiştim. Özleştirmecilerin birbiri ile kavga etmesini doğru bulmuyorum, tartışmak bir şeydir eytişim kullanarak bir laf dalaşına girmek başka bir şeydir. Bence biraz duruma benim baktığım gibi bakarsanız ne demek istediğimi anlarsınız. Öbür yandan ben sizin demek istediğinizi anladım. Siz ben kesin yargı veriyorum sanmışsınız sanırım. Kusura bakmayın.
  • 3

Onca olay olduktan sonra,
Niye düşlerim ki bir yokra?
-Tünerik Gezgini
Üyelik görseli
TürkçeSözlük78
Oğuzhan T.
Dérnek Üyesi
 
İleti: 1573
Katılım: 12 Nis 2018, 01:07
Konum: İstanbul
Değerleme: 974

Ynt: silah

İletigönderen Yiğit98 » 18 Ara 2019, 17:21

TürkçeSözlük78 yazdı:
Ben buradaki iletiye dayanaraktan pusat sözcüğünün yad olduğunu düşünmüyorum. Tuncer Gülensoy'un sözlüğünde de Türkçe diye gösterilmiş ayrıca.

Ben yalnızca Türkiye Türkçesinde silah yerine yarak denilemez dedim. Buna ben karar vermiyorum. Toplumun zâten verdiği karârı söylüyorum burada. Siz isterseniz silah yerine yarak deyin. Ya insanlar sizi yanlış anlayıp terslerler ya da sizinle dalga geçerler. Ben iyi niyetimden demiştim. Özleştirmecilerin birbiri ile kavga etmesini doğru bulmuyorum, tartışmak bir şeydir eytişim kullanarak bir laf dalaşına girmek başka bir şeydir. Bence biraz duruma benim baktığım gibi bakarsanız ne demek istediğimi anlarsınız. Öbür yandan ben sizin demek istediğinizi anladım. Siz ben kesin yargı veriyorum sanmışsınız sanırım. Kusura bakmayın.


Benim amacım kavga edercesine tartışmak olmadı hiç. Burada kişilerden çok dileğe yönelik takılıyorum.
Önceki iletinizde "Mantıklı sözleri bile..." yazdığınızdan, sert biçimce çıkışırcasına yazdığınızı düşündüğüm için böyle bir açıklama yaptım. Yarak sözü son yıllarda, başka ortamlarda, arada şaka ile karışık "silah demekmiş, Azerbaycanda silah yerine deyiliyormuş, Türkmenistan yaraklı güçleri varmış", gibisinen goygoyu da döndüğü için, Türkiye'de kullanılması imkânsız olarak görmedim. Toplumun verdiği seçimler çoğunlukla, medya yüzünden oluyor.
Toplum bir sürü yad kökenli sözü de seçmiş. Önceden toplum silah anlmında da bu sözü seçiyormuş zaten.
Ben burada etkin olduğum sürece ortak Türkçeye yönelik öneriler sunmaya çalışacağım. Ancak hiç haçan kimseye dayatmak, dikbaşlılıkla, "kesin bunlar olmalı ya da olmamalı" anlayışı içinde olmayacağım. Ve burada türetilen, önerilen sözlerin azımsanmyacak bölümü de, özellikle youtube ile twitch tayfasınca "dalga geçilip, küçümseniyor" zaten. Çın Asıl, hakiki, gerçek demek. Öbür Türkçelerde de Türkiye Türkçesinde de vardır anlamı da argo olmadığı için açıklaması yapıldıktan sonra da, dalga geçenler olursa da, onların algısına kalmış bir durum. Ayrıca dediğinize de yürekten katılıyorum. Özleştirmecilerin birbiri ile kavga etmesi çok daha gereksiz ve yanlış. Size cevap verirken de kavga etmek gibi dileğim yoktu. Kırıcı anlaşıldıysa, geçirin affedin demek. Öbür Türkçelerde affetmek, bağışlamak anlamında geçirmek sözü kullanılıyor. .
  • 5

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 9 konuk

Reputation System ©'