Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hortum

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

hortum

İletigönderen Toygun » 30 Ağu 2010, 00:40

hortum    Ar. ¬urµ°m

a. 1. Filde ve bazı böceklerde boru biçiminde uzamış ağız veya burun bölümü. 2. Genellikle plastikten uzun ve esnek boru: �Yıllardan beri kontrol edilmeyen hortumlar delik olduğundan pek bir fonksiyonu olmamış.� -A. Kutlu. 3. meteor. Hava veya suyun kendi etrafında hızla dönüp buluttan yeryüzüne uzanan sütun biçiminde oluşan, alanı dar bir fırtına çeşidi.
Güncel Türkçe Sözlük

2) esnerboru

3) dönelge (I)

1. Hortum, kasırga. [ Derleme Sözlüğü c: 4 ]

Büğdüz -Çankırı

[döneğeç]

Hortum, kasırga. ( Derleme Sözlüğü c: 4 )

Senir -Isparta

[img width=900 height=238]http://i1008.hizliresim.com/2010/8/30/278.jpg[/img]
  • 0

En soñ Toygun tarafından 30 Ağu 2010, 00:42 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: hortum

İletigönderen Kızıltürk » 18 Mar 2015, 22:45

Şunu da ekleyeyim; Tekkeönü/Zonguldak dolaylarında hortum için sorak sözcüğü kullanılıyor.
  • 0

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 177
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 442

Ynt: hortum

İletigönderen M.calli » 18 Mar 2015, 23:02

3. anlam benzeri bir durumda burgaç sözcüğünü duymuştum gibi
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

İletiThis post was deleted by bensay on 19 Mar 2015, 12:10.

Ynt: hortum

İletigönderen bensay » 19 Mar 2015, 12:18

Buradaki veriler işe yarayabilir.
  • 0

Ekler
Hortum.png
Hortum.png (90.09 KiB) 4442 kéz görüntülendi
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Ynt: hortum

İletigönderen Oktay D. » 19 Mar 2015, 16:04

Diğer Türkçelerden gelen vérileriñ uyarlanmışı:
üyürme
borağan
kuyun
düveley

ne hortumu! kalanizasyon borusu!!
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6018

Ynt: hortum

İletigönderen bensay » 19 Mar 2015, 19:27

Sağ ol, eylem köklerinin bizdeki denkleri neler peki?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Ynt: hortum

İletigönderen Temirbek » 20 Mar 2015, 23:05

Nişanyan Sözlük'ten

~ Ar χurtūm خرتوم hayvan burnu, gaga, yaban domuzu dişi, gergedan burnu, fil hortumu ~ Aram χūrṭamā חורטמא burun, özellikle hayvan burnu, kuş gagası (= İbr χarṭūm חרטום [#χṭm] burun )

Not: “Su borusu” anlamı Türkçeye özgüdür.


Kızıltürk şöyle demiş

Kızıltürk yazdı:Şunu da ekleyeyim; Tekkeönü/Zonguldak dolaylarında hortum için sorak sözcüğü kullanılıyor.


Sanırım bu sözcük sor- "içine çekmek, emmek" kökünden geliyor, soğur- biçimi de vardır. Azericede de tozsoran "elektrik süpürgesi" sözü vardır.

Karşılıklarda "su borusu" alamında kullanılan hortum ile "boru biçiminde esen şiddetli yel" añlamındaki hortum karışık verilmiş. Mesela TDK sözlüğünden alıntılardaki Azericede bulunan burağan, bizdeki borağan > boran'dır < bur- "bükmek, kıvırmak, spiral şekle sokmak" fiilinden gelir ki boru da ayı kökten. Yani borağan/burağan zaten "boru biçimindeki, dönerek ilerleyen şiddetli yel" añlamındaki hortumuñ karşılığıdır, başka bir arayışa gerek yoktur. Su borusu añlamındaki hortum için de halk ağızlarında yaşayan sorak kullanılabilir.
  • 9

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1182

Ynt: hortum

İletigönderen Bi50likdaha » 22 Mar 2015, 16:05

Temir yazdıklarından yola çıkarak sanki Borak da diyebiliriz ki bence daha anlaşılır bir sözcük oluyor Borak, Sorak'a göre. Ne dersin?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 425

Ynt: hortum

İletigönderen M.calli » 22 Mar 2015, 16:54

su hortumu olandan söz ediyorsak
öñeri boru
hortum
yeterlidir bence

hava olayı olansa söz ettiğimiz borak sözcüğünün bora ile bağlantısı yararlı olabilir
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 535

Ynt: hortum

İletigönderen Temirbek » 24 Mar 2015, 05:26

Bi50likdaha yazdı:Temir yazdıklarından yola çıkarak sanki Borak da diyebiliriz ki bence daha anlaşılır bir sözcük oluyor Borak, Sorak'a göre. Ne dersin?


Boru sözcüğüñden yola çıkıp da küçültme eki olan /+k/ ile yeñi bir sözcük türetirsek sanırım bu sözcük *boruk "küçük boru, pipet" añlamında olur (boru "pipe" > *boruk "pipette"). Tıpkı;

yol > yolak "küçük yol, patika"
göl > gölek "küçük göl"
baş > başak "küçük baş"
top > topak "küçük top

Örneklerindeki gibi.

Bizim yörük ağızlarında hemen hemen tüm yabancı kökenli sözcükleriñ eñ az birer karşılığı bulunur ancak nedense hortum'uñ yok ya da ben hatırlayamadım... Fakat, yörükçül hislerim ve düşüncelerime kulak verirsem, bizimkiler bu şeye bir karşılık bulsalar; kıvrılgan, bükülgen, suvargan/suvargıç < suvar- "sulamak" falan deeleedi yalım :) (yalım "sanırım, muhtemelen 2. herhalde").
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1182

Ynt: hortum

İletigönderen Yiğit98 » 19 Ara 2019, 13:31

öñeri Fil tumşuğu
hortum (fil)

öñeri İçek
hortum (su, itfaiye vb…)

öñeri Kuyun, Evirme
hortum (doğa, hava olayı)

Gaga sözü kökeni belirsiz diye biliyorum. ortak Türkçe gaga anlamında "tumşuk" sözü vardır.
Türk dillerinin bir kısmında hortum sözü yerine fil sözü ve gaga anlamındaki tumşuk sözü kullanılarak fil tumşuğu deyilmekte.
Fil sözü de Türkçe değil ancak en azından yad kökenli hortumu, hem Türkçeleştirip hem de ortak Türkçeye hiç yoktan yönelmiş oluruz.

GÜNCEL TÜRKÇE SÖZLÜK
tumşuk, -ğu

isim, hayvan bilimi
Papağan, kartal vb. kuşların kemerli gagası.

Başkurt Türklerinin esäk, Özbek Türklerinin ichak, Tatar Türklerinin ise eçäk biçimiyle hala kullandığı sözü "içek" diye kullanabiliriz.

Uygur, Özbek, Kırgız, Kazak, Başkurt Türkçelerinde hortum yerine kuyun deyiliyor.
Dökmek anlamındaki kuymak fiili, özü Anadolu Türkçesinde öldü ise de türevleri olan kuymak ( yemek türü), kuyu, kuyumcu ( altın ya da gümüş dökümcüsü) sözleri dilde yaşıyor. Hortum yerine kuyun diyebiliriz.

Özbek, Tatar, Başkurt Türkçesindeki gibi "evirme" de diyebiliriz. Bu evirme daa çok siklon yerine geçiyor.

evirmek
1. -i Döndürmek, çevirmek.

2. -i Yapısını değiştirmek, taklip etmek.
  • 3

"Bizim bulunduğumuz yer mi doğru, onlarınki mi? Bunun hesabını yapmakta fayda yoktur! Onların bize yaklaşmasını bekleyemeyiz; Bizim, onlara yaklaşmamız gerekli... dil bağı kurmamız lazım... Bunları kim yapacak? Elbette Biz!" M. Kemal Atatürk
Yiğit98
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 247
Katılım: 21 Tem 2019, 20:35
Değerleme: 129

Ynt: hortum

İletigönderen bensay » 19 Ara 2019, 14:18

"kuyruk" sözcüğü "kuyun" ile eş kökten midir bilmiyorumsa da ince uzun bir çıkıntı durumundaki kuyruk sözcüğünün varlığı "kuyun" yararına sonuç doğurabilir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825


Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 14 konuk

Reputation System ©'