Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+rAk ile +rX ekleri

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

+rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Temirbek » 15 Haz 2009, 12:00

+rAk demeli (yâni) > +rak / +rek

*rX demeli > + / +ri / +ru / +

Bu eklerimizin, anımsanıp yeniden işlek duruma getirilmeleri gerektiğini düşünüyorum.

+rAk eki, sonuna geldiği sözcüğe daha anlamı katar, Türkiye Türkçesindeki birkaç sözcükte kalmış yalnızca; seyrek "sık olmayan, daha ince", azrak "daha az, nadir" vb...

+rX eki ise Türkiye Türkçesinde hiçbir örnekte canlı değil.Bu ek ise geldiği sözcüğe (en) anlamı katar; küçükrü "eñ küçük", büyükrü "eñ büyük" gibi.Günümüzde diğer Türk dillerince yaşamaktadır.

Bu eklerimizin işlekleştirilmesi, dilimize büyük assı (fayda) sağlayacaktır.

Birkaç örnek tümce kuralım;

"Türkiye'niñ büyükrü gölü Van gölüdür."

"Sınıfımızıñ uzunrusu Oktay'dır."

"Gökbey, Yiğit'ten gençrek"

"Sen benden semizreksiñ." (daha semizsiz [şişmansın])

+rAk eki, küçük, büyük gibi sözcüklere geldiğinde, sondakı +k'yi düşürür, küçükrek yerine küçürek, büyükrek yerine büyürek de denebilir.Bu durum son sesi -k olan tüm sözcükler için geçerlidir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Baturalptürk » 15 Haz 2009, 15:14

Temirbek çok doğru söylüyorsun. +rAk ekini iyi biliyoruz. Halk ağzında ve güncel sözlüklerde birçok örneği var. Ama +rX eki hakkında benim yeterli bilgim yok. +rX ekini açımlarsan çok sevinirim.

Sözlükçük
Açımlamak: Bir sorunu veya konuyu ele alıp en ince noktasına kadar gözden geçirerek anlatmak, şerh etmek, teşrih etmek.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 66

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Türkeröz » 07 Ağu 2013, 16:46

Temirbek yazdı:+rAk demeli (yâni) > +rak / +rek


+rX eki ise Türkiye Türkçesinde hiçbir örnekte canlı değil.Bu ek ise geldiği sözcüğe (en) anlamı katar; küçükrü "eñ küçük", büyükrü "eñ büyük" gibi.Günümüzde diğer Türk dillerince yaşamaktadır.


Birkaç örnek tümce kuralım;

"Türkiye'niñ büyükrü gölü Van gölüdür."

"Sınıfımızıñ uzunrusu Oktay'dır."

"Gökbey, Yiğit'ten gençrek"

"Sen benden semizreksiñ." (daha semizsiz [şişmansın])

+rAk eki, küçük, büyük gibi sözcüklere geldiğinde, sondakı +k'yi düşürür, küçükrek yerine küçürek, büyükrek yerine büyürek de denebilir.Bu durum son sesi -k olan tüm sözcükler için geçerlidir.


Bu denilen ekler yalnız fiillere gelmektedir. Eylem yapan +Xr ekine bildiğimiz +Xk eki getirilmesiyle oluşturulmaktadır.

Örnekler; yaşrak (yaşar- +ak), kavrak,  kıvrak...
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2994
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 560

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Oktay D. » 07 Ağu 2013, 20:29

Témirbék'iñ söz éttiği ek ile siziñ söz éttiğiñiz ek iki ayrı ektir. Temirbek'iñki addan pekiştirme zarfı yaparken, siziñkisi éylemden onuñ ettirgen soñucunu bildiren ad yapar.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Bi50likdaha » 09 Ağu 2013, 10:57

İngilizcede bulunan şu  -er ve -est eklerini aktarmak amacıyla da çok iyi olacaktır bu ekler . Dilimizi de zenginleştirecektir.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Oktay D. » 09 Ağu 2013, 12:15

Bi50likdaha yazdı:İngilizcede bulunan şu  -er ve -est eklerini aktarmak amacıyla da çok iyi olacaktır bu ekler . Dilimizi de zenginleştirecektir.

Üstelik, İngilizcede o ekler yalñızca tek heceli sözcüklere geliyor.

Türkçeniñ eklemeli özelliğine daha uygun olan ma kaç heceli olduğu önemsizce ulanan bu ekler gerçekten de diriltildiğinde bence de çok kullanışlı olacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Oktay D. » 01 Eki 2013, 16:57

azrı "minimum"
çokru "maksimum"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Bi50likdaha » 01 Eki 2013, 17:16

Oktay D. yazdı:azrı "minimum"
çokru "maksimum"

Bilim diline uygulasak şunları , çok güzel olacak.

Mükemmel güzel ma kısa karşılıklar.  :)
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Oktay D. » 01 Eki 2013, 22:34

Bi50likdaha yazdı:Bilim diline uygulasak şunları , çok güzel olacak.

Mükemmel güzel ma kısa karşılıklar.  :)

Éylemsizlik İlkesi ile Hamilton İlkesi yazısında kullandım bile!
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Bi50likdaha » 02 Eki 2013, 08:25

Yalnız , seyrek örneği bana doğruymuş gibi gelmiyor ?

Seyre-mek
Seyrel-mek

Seyre-ek gibi geliyor daha doğrusu.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Oktay D. » 02 Eki 2013, 11:09

Bi50likdaha yazdı:Yalnız , seyrek örneği bana doğruymuş gibi gelmiyor ?

Seyre-mek
Seyrel-mek

Seyre-ek gibi geliyor daha doğrusu.

DLT'de sedre- "incelmek" olarak geçiyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8310
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5431

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Gökbey » 04 Eki 2013, 10:00

Dünkü dersimde ben de sınıfta azrı ile çokru sözcüklerini kullandım.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1736
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Bi50likdaha » 04 Eki 2013, 12:51

Gökbey yazdı:Dünkü dersimde ben de sınıfta azrı ile çokru sözcüklerini kullandım.

Ne dersi veriyorsunuz ?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Gökbey » 05 Eki 2013, 10:34

Öğbilim (matematik) dersleri veriyorum.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1736
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: +rAk ile +rX ekleri

İletigönderen Bi50likdaha » 26 Kas 2013, 01:53

manada götürmüşler, kardeşten yar yeğrektir
oğuldan dahi tatlı, eğer doğru yar ise


Boz , Bozrak    :D
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Soñraki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'