Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

Orkun damgalarını öğrenme ulayı günümüze uyarlama çalışmalarını içerir.

Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen Gökbey » 16 Nis 2011, 08:41

Eskiden ayrı olarak birkaç damga ile kural eklendiğinde, günümüzdeki değme yazı kolaylıkla yazılabilmekte, çağımıza ayak uydurulabilmektedir. Süreci izlediğimizde bir gelişmeniñ olduğunu, çıkan yéñi sesleri karşılamak için yéñi damgalar türetildiğini görüyoruz. Bu türetimlerde de kendilerini kasmadan, eski damgalardan birine ekleme yaparak sorunu gidermişler. Bugün için biz de yéñi eklemeler ile gelişimi sürdürmeli, özgünlüğümüzü korumalıyız.

Türetimi eski (kök) damgaya beñekler ekleyerek yapalım diyenler olsa da, buna karşıyım. Örñeğin biz, /ö/ sesi için /o/ damgasınıñ üzerine iki beñek koyduk.[1] Dışarıdan bakıldığında ne denli yapay bir damga olarak göze çarpar! Özgünlük nerede? Hadi diyelim, lâtin damgası bizim déğildi, dışarıdan aldık diye géçiştirici çözüm ürettik. Oysa bunlar kendi öz çocuklarımız, bizim kurallarımız, birim yaratımız. Atalarımız Türkçe yazalım diye tözünü attı, torunları olarak bu dikintiye taşlarını koymayı sürdürmeli, ardını getirmeliyiz.

Damga türetiminde duygusal olunmaması, türetime gidilmesi, günümüzüñ gerektirdiği kurallarıñ eklenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda atalarımıñ izlediği yolu doğru bulup damga türetimine gidiyor, yéñi kurallar ekliyorum.

/ah/ damgasınıñ türetimi
Günümüzdeki /h/ sesi /k/ sesiniñ yumuşamışı olarak önümüzdedir; kagan > hagan > hakan, katun > hatun gibi. Bundan ötrü, /ah/ damgasınıñ türetimi için kökü olan /ak/ damgasından yola çıkıp, /ak/ damgasınıñ sağına bir ekleme yapıp /ah/ damgasını türettim. Bu yéñi damga harma[2] adı vérilen dam ayağını, desteğini de andırmakla birlikte tırpana benzeyip harmanlama işini usa getirmektedir.

/o/ ile /ö/ damgalarınıñ türetimi
Yalnızca sözcüğüñ ilk sesleminde kullanılmalarından dolayı, işleklikleri daha az olan iki ünlü (/o/ ile /ö/) damgaları için de türetim gerekmektedir. İkisi sesi birden véren damgalarda yalınlaşmaya gidilerek tek ses indirgenmeleri, bu indirgemede de /u/ ile /ü/ seslerinin yéğlenmeleri doğru yargı olur. Yéñi damga türetimleri için de kök damgalara eklenme yapılması yéterlidir.

/ac/ damgasınıñ türetimi
Eklemeniñ yanısıra silmekte de yarar var; /ac/ damgasınıñ türetiminde kök olarak ele alacağımız /aç/ damgasınıñ kuyruğunu silmek, yéñi damgayı kök damgaya benzetmekle kalmayacak, özgünlük de katacaktır.

/av/ damgasınıñ türetimi
Günümüze b > v dönüşümü olduğunu daha önce belirtmiştim. Bu yüzden ab > av olarak günümüze gelen sözcüklerden biridir. Damga olarak kullanılan simgeniñ avcılığı simgeleyen kanca ile ilişkili olduğu gözüme çarpmaktadır. Dolayısıyla /ab/ damgasınıñ ucuna ekleme yapıp boğumu, boğumlamayı da belirterek, avcılıkla olan ilişkisini sürdürmek istedim.

/ev/ damgasınıñ türetimi
Eñ eskin yazıtlarda, yazmalarda kullanılan /eb/ damgası birebir çadırı, dolayısıyla evi andırmaktadır. Soñraki dönemlerde yalınlaştırmaya giden atalarımız eviñ çatılarını sökmüş, kullanımı öyle sürdürmüşlerdir. Bu yüzden elimizde bir sesi véren iki damga varken yéñi bir türetime gerek görmüyorum. Eskin biçimli olanı /ev/ yérine kullanırken, soñraki dönemlerde geliştirileni de /eb/ olarak kullanagidelim.

/ef/ damgasınıñ türetimi
Kök damga olarak séçim yapmaktansa, özgün bir türetim olarak fışkırmak éylemini betimleyen yéñi bir damga öneriyorum; /ef/. Kök damga yéğlemememiñ nedeni, kök damga olarak séçeceklerimiziñ biçimleriniñ onsuz da karışık oluşundan dolayıdır. /eb/ ile /ab/ damgalarından yola çıkarak /ev/ ile /av/ damgalarını karşıladık; bunlarla da yola çıkarak /f/ sesiniñ karşılanması gerekiyordu ki, alacağı biçimleri özgün bulmadığım gibi kullanışsız da geldiklerinden yéğlemedim.

[img width=590 height=600]http://turkcesivarken.com/belgeler/yeni-damgalar.png[/img]


Yéñi eklenenlerden yalnızca /v/ için kalın-ince ayrımına gittim, öbürlerinde gerek yok. Şimdiye dek yazım sorunu olarak tanımlayabildiğim bir karışıklık olmadı. Bu yüzden /v/ sesi dışında kalınlı inceli damga türetimine gidilmesini  şimdilik yéğlemiyorum. Bunuñla birlikte, /ğ/ sesi için de ayrıca bir damgaya gerenme durumu yoktur. Sözcük başında kullanamadığımız için sözcük içinde /ag/, /eg/ damgalarıyla işlenebilir. Ayrıca belirtmek istiyorum ki, dilimizde işletmediğimiz, yalnızca yad kökenli sözcüklerde olan /j/ sesini simgeleyen damgaya da yér ayırmayı doğru bulmuyorum. Yad sözcükleriñ yazımı için /c/ damgasıyla iş görülebilir; jandarma > candarma örñeğindeki gibi.

Görsel


Yéñi Düzende:
- Sözcükler arası boşluk konur.
- Beñekleme imleri olarak uluslararası ölçün kullanılır.
- Sözlem soñlarında duygu beñizlerine yér vérilebilir; :) :/ :(
- Sözcük başında art arda iki ünsüz damga geldiğinde ilk damganıñ adı ile okunmaya başlanır.
- Birinci seslemde ünsüzden soñra ünlü varsa ünsüzle okunmaya başlanır.
- Damga tek başına kök sözcük olarak kullanılacaksa, kendinden soñra gelen ekiñ karışıklık doğurmaması için kesme imi kullanılır: ev'i, ad'ı
- Kök sözcükler olduğu gibi yazılır, aldığı değme ek kısaltma yapılmaksızın yazılır.
- /ok/, /ök/, /ık/ damgaları sözcük soñuñda ulayı uzun ünlüleri göstermek için kullanılır.
- Yad kökenli özel adlar okunduğu gibi yazılır. Eksik sesler yakınlarıyla karşılanır.
- Uzun ünlüler damgalarla gösterilir.

Görsel



dipçe:                            
[1] Şimdiye dek Türk damgalarında beñekten yararlanılmadığı düşünülse de, Turfan yazmalarında bir gedik olarak /ş/ sesini karşılamak için /s/ damgasınıñ üzerine beñek eklendiğini görüyoruz.
[2] Harma: Eski yapılarda kırılmak üzere olan çatı ağaçlarınıñ altına vurulacak direğe başlık olarak konulan parça, destek – Iğdır (TDK  Türkiye Türkçesi Ağızlar Sözlüğü)
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 14 May 2011, 06:31 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1735
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: YÉÑİ DAMGALAR, YÉÑİ YAZI DÜZENİ

İletigönderen Temirbek » 13 May 2011, 20:55

Yazdığın çoxlu görüşe qoşulmuram Göybey qardaş :) Neden? Açayım;

Bence, Yéñi Türk Yazısı, adı üzerinde "yéñi" olmalı. Tabii bu yéñilik, sıfırdan harf uydurmak ya da hiç yoktan damga türetmek şeklinde olmamalıdır. Kökenini Orkun'dan alan, ancak dilin tarih içinde geçirdiği ses değişimlerini yansıtan/barındıran bir yapıda olmalıdır. Bu, hem günümüz Türkçesi ile Eski Türkçe arasında bir bağ kuracaktır hem de sanki 1500 yıldır hiç alfabe değiştirmemişiz, hep Orkun tabanlı bir abece kullanmışız doğallığında olacaktır.

Bu konuya, yaptığımız söyleşilerde Oktay D de değinmişti, ben de Oktay ile aynı görüşteyim. Meselâ, Eski Türkçede sözcük başındaki /k-/'ler yâni Orkundaki /ek/ damgası ile başlayan sözcükler, günümüz Türkçesinde /g-/ olmuştur; köz > göz, kel-(mek) > gel-(mek) vb. Bu durumda, Orkun Yazısınıñ günümüze uyarlanmasında da buna riayet etmeliyiz, yâni günümüzdeki sözbaşı /g-/'ler, Orkundaki /ek/ damgasından uyarlanmalıdır. Diğer mesele, Orkun abecesindeki /ak/ damgasıyla başlayan sözcükler ise günümüzde /h-/ ile başlamaktadır; kañı > hani, kaçan > haçan (ne zaman) gibi... Bu bağlamda, günümüz Türkçesi için /g/'yi ayrı, /h/'yi ayrı türetmemiz gerekmez. Çünkü günümüz Türkçesinde öz Türkçe olup da /ga/ ile başlayan (aynı zamanda gı, go, gu ile) sözcük de yoktur, /he/ ile başlayan (aynı zamanda hi, hö, hü ile )sözcük de yoktur!

Diyeceğim, Yéñi Türk Yazısı'nda sadece sözcükbaşı için kullanılacak olan bir /eg/ damgamız olmalı ve bu Orkun'daki < /ek/ damgasından gelmeli, tıpkı dilde olduğu gibi. Aynı şekilde sadece sözcükbaşında kullanılacak olan bir /ah/ damgamız olmalı ve bu yiñe dilde olduğu gibi < /ak/'tan gelmeli.

Önemli bir diğer ses değişimi daha var, Eski Türkçedeki ikincil d'ler günümüzde /y/, bu da yazıda yerini almak zorunda, hiç yazı değiştirmediğimizi düşün, 1500 yıldır aynı yazıyı kullanagelseydik, bu değişim yazıya yansıyacaktı ve Eski Türkçedeki ikincil d'ler > bugün /y/'leşecekti.

Bunun için herhangi bir türetime ya da uyarlamaya de gerek yok. Orkundaki /ad/ ve /ed/ damgalarını aynen kullanacağız ancak okurken /ay/ ve /ey/ okuyacağız. Orkun'da bulunan aslî /y/'ler yâni /ay/ ve /ey/ damgaları da gerek Eski Türkçedeki, gerekse bugünkü Türkçedeki gibi aynen kullanılacak. Örnek verirsek; Eski Türkçe ay (moon) Eski Türkçe'de de aynıdır bugün de, çünkü buradaki /y/ aslî /y/'dir. Ancak Eski Türkçe'deki ad-ır-mak fiili (ki Orkun'daki [ad] damgasına da biçimini veren fiildir) bugün ay-ır-mak olmuştur. Bu fiili aynen Eski Türkçedeki gibi yazacağız ancak okurken "ayırmak" okuyacağız.

Gelelim sözcükbaşı /t-/ > /d-/ dönüşümüne. Bu çok büyük bir sorun değildir. Eski Türkçede /at/ damgasıyla başlayan çoğu sözcük, bugün hâlâ /at/ ile yâni /kalın t/ ile yaşamaktadır; ETü taş > hâlâ taş, top > ~, tut-(mak) > ~, tak-(mak) > ~

Eski Türkçede /ince t/ ile yâni /et/ damgasıyla başlayan sözcüklerse bugün /d/ ile başlar; til > dil, tiş > diş vb.

Yâni sadece sözcükbaşında kullanılmak için /et/ damgasından bir /ed/ damgası uyarlamalıyız. Ne olur ne olmaz dersek aynı şekilde bir de, yiñe sadece sözcükbaşlarında kullanılmak üzere /at/ damgasından bir > /ad/ damgası uyarlayacağız.

Türkçede /f/ sesi için bugün dahi /p/ kullanılır, meselâ Uygurca /pikir/ "fikir" , Kazakça /tarap/ "taraf" gibi. İlle türetilecekse /f/ sesi, Orkundaki /ep/ damgasından uyarlanmalı. Ya da Türkçedeki /b/ > /v/ > /f/ silsilesinden hareket edilmeli. Eski Türkçeden bugüne bir örnek; yubka > yuvka > yufka. Bir diğeri övke > öfke. Yâni Türkçedeki /f/'ler /p/ ile karşılanabileceği gibi, /v/'den de evrilebiliyor.

Günümüzde kullanılmak üzere uyarlanacak olan /av/ damgası < /ab/'dan, /ev/ damgası da < /eb/'den olacak kuşkusuz. Zaten Sözcükler dahi aynıdır, Eski Türkçe ab > günümüzdeki av, ETü eb > bugün ev'dir.

Türkçede /c/ sesiniñ de /j/ gibi gereksiz olduğunu düşünüyorum. Ama ille türetilecekse /ac/ damgası önerdiğin gibi < /aç/'tan gelmeli ki önerine katılıyorum. Bulunsun dersek (özel adların yazımları vb. için) bir /ej/ damgası türettim, nereden uydurdun dersen :) /eş/ damgasından uyarladım. Çünkü, Türk Dillerinde /ş/ = /j/ denkliği vardır. Biz, diğer dillerdeki gibi /j/'yi < /z/'den türetemeyiz. Örneğin bizdeki kişi sözcüğü = Altaycada kiji biçimindedir, bizdeki döşe-(mek) fiili = Altaycada töjö-(mek) şeklinde söylenir/yazılır. Bu bağlamda, Kazakça, Altayca gibi Türkî Dillerde bulunan /j/ sesini < /ş/'den uyarlamalıyız. Bu damgayı nasıl uyarladın bre uydurukçu dersen :) şöyle izah edeyim; Orkundaki /eş/ damgasınıñ ki şuña benzer > ұ en altına bir çizgi ekledim ve bir /ej/ damgası elde ettim.

Sesliler konusundaki önerilerine gelirsek, /ö/ için yaptığıñ öneriye katılıyorum. Özgün damga /ü/ olur. Ancak /o/'ya katılmıyorum, Latin /o/'suna benziyor :) Orkundaki özgün damga /u/ olur, bu tamam. Ben, kişisel notlarımı Orkun ile tutmaktayım, tabii zaman içinde doğal yolla oluşmuş olan el yazısı biçimiyle. Bu yazımda kullandığım /o/'yu öneriyorum. O nasıl dersen, /u/ için özgün biçimi kullanıyorum; /7/ gibi yazıyorum. Tabii bu 7 biçiminiñ, dikey olan bacağını tam düz düşün, Yunan ve Kiril alfabelerindeki "gama" harfi gibi, "ters gama" gibi ( Γ < bu harfiñ sola dönüğü) Oldu mu? Hah :) şimdi yukarıdaki yatay olan çizginiñ, en alta izdüşümüñü çiz, al sana /o/, ben bu damgayı kullanmaktayım ( Γ < bu harfiñ sola dönüğünüñ, altıña _ çizgi koy. Sol taraftaki dikey çizgisi olmayan kare gibi.) Benim /o/'m böyle :) Mâdem uyarlamalarda izdüşümü/bakışımı baz alıyoruz, bu daha mantıklı hem de Latin /o/'suna benzemiyor. Seniñ /ü/'den > /ö/ uyarlamandaki mantık yâni.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen fankibiber » 14 May 2011, 14:44

Genelde Temirbek'e katılıyorum, ancak yeni damga türetmeye gerek olmadığını düşünüyorum. Oktay D. ile ben de konuşmuştum bu konuyu, en sonunda ekteki pdf dosyasında görebileceğiniz bir dizilim çıktı ortaya.

PDF'deki damgalara ek olarak:

-Yenisey AÇ damgası yedek damga olarak C yerine kullanılabilir. (Bugünkü şapkalı ıralar konusu gibi)
-NY damgasını eklemedim, şu an için gerek olmadığını düşünüyorum.
-J için sözcük başında C, Ç; sözcük sonunda Ş damgası kullanılmalıdır.
-O için yeni damga kullanılması gerektiğine katılmıyorum, oğur geçtikçe dil kendi içerisinde ses düzenini ilk hecede O sonraki hecelerde U biçiminde eritecektir.

Asli Y'ler ve dönüşümlü Y'lerin bulunduğu sözcükler ayrıntılı bir köken çalışması ile çıkartılıp tüm sözcükler buna göre bir yazım kılavuzuna aktarılmalıdır.

Kısacası, elimizde şu anki bütün gereksinimlerimizi yanıtlayabilen bir ölçün var. PDF'deki damgaların tümü Evrensel Yiv ölçünündeki damgalardan oluşmaktadır, herhangi bir uydurma söz konusu değildir.

Yeni damga türetilmesinin sakıncalı olduğunu düşünüyorum. Yeni damga türetmek çok kolay bir olay, ancak eskiyi korumak bizim önceliğimiz olmalıdır. Elimizdeki bu ölçünü korursak ileride Ortak Türk Yazı Diline ulaşmamız çok daha kolay olur.
  • 0

Ekler
orkun.pdf
(38.84 KiB) 550 kéz indirildi
En soñ fankibiber tarafından 14 May 2011, 15:31 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen Gökbey » 17 May 2011, 21:44

Sözlerinize karşı olmamıñ nedeni; tutarsız düşünceleri savlıyor olmanızdan kaynaklanmaktadır.

Eski Türkçede sözcük başındaki /k-/'ler yâni Orkundaki /ek/ damgası ile başlayan sözcükler, günümüz Türkçesinde /g-/ olmuştur; köz > göz, kel-(mek) > gel-(mek) vb. Bu durumda, Orkun Yazısınıñ günümüze uyarlanmasında da buna riayet etmeliyiz, yâni günümüzdeki sözbaşı /g-/'ler, Orkundaki /ek/ damgasından uyarlanmalıdır. Diğer mesele, Orkun abecesindeki /ak/ damgasıyla başlayan sözcükler ise günümüzde /h-/ ile başlamaktadır; kañı > hani, kaçan > haçan (ne zaman) gibi... Bu bağlamda, günümüz Türkçesi için /g/'yi ayrı, /h/'yi ayrı türetmemiz gerekmez.


Eski Türkçede /ince t/ ile yâni /et/ damgasıyla başlayan sözcüklerse bugün /d/ ile başlar; til > dil, tiş > diş vb.


Bütün sesler dönüşseydi, başım gözüm üstüne dérdim.
taş, könül (oğuz öbeyiniñ bir başka kolunda), til (dil), kazık, kaya, tırnak...

Dolayısıyla sözümü yineliyorum: yéñi sese yéñi damga.

Bunu ilk kez yapmış olmayacağız, gereksinimler bunu gerektirdiğinden, atalarımızıñ izlediği yol doğrultusunda bunu yapmış olacağız.
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 17 May 2011, 21:46 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1735
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen Temirbek » 23 Tem 2011, 22:21

Kişisel notlarımı Türk Yazısıyla tutmaya başladığım ilk zamanlarda uyguladığım bir yöntem vardı ve hiç sorun çıkarmamıştı. Burada paylaşmak istedim.

Bu yöntem ö/ü damgası ile o/u damgalarıyla ilgili. Nasıl ki kalın damgalarla a/e damgası /a/, ince damgalarla /e/ okunuyorsa aynı biçimde kalın damgalarla ö/ü damgası /ö/, ince damgalarlaysa /ü/ okunacak. Aynısı o/u için de geçerli; kalın damgalarla /o/, ince damgalarla /u/ okunacak.
  • 0

Ekler
bul.jpg
bul.jpg (1.96 KiB) 12224 kéz görüntülendi
bol.jpg
bol.jpg (1.86 KiB) 12229 kéz görüntülendi
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen fankibiber » 24 Tem 2011, 18:47

Temirbek,

Kusura bakmayın ancak yazdığınız yukarıdaki ileti bana saygın(!) büyüğümüz Turgut Özal'ın bir sözünü usuma getirdi.

"Anayasayı bir kez delmekle bir şey olmaz."

Bir neni kuralına uygun olarak yapacaksak yapalım, ancak bu tür düşüncelerin izlenmemesi gerektiğini düşünüyorum.

Umarım yeterince açık anlatabilmişimdir.
  • 0

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen bilgekagan_d » 23 Ara 2011, 21:03

Bence damgalarin ekdeki gibi kisaltilmasi, cok onemli olan ogrenmeyi, sevdirmeyi, halkin ilgisini cekmeyi kolaylastiracaktir derim. 

https://sites.google.com/site/kokturkuz ... i-oezdamga

Ingilizcenin populer olmasinin sebebi bence Öşüığç gibi fazladan harflerin  olmayisidir. bu seslerinde ch/sh/gh/oe/ue gibi birlesimlerle yazilmasidir.
  • 0

Bilge
Üyelik görseli
bilgekagan_d
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 497
Katılım: 10 Ara 2011, 21:02
Değerleme: 10

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen bilgekagan_d » 23 Ara 2011, 21:11

Gunumuzde, dilimizde kullanilan HVFJCğ sesleri arapcadan gelmedir, harflerde sonradan latinceden gelmistir.

bu sekilde kisaltmalar bence denenmelidir, 40+ yeni damgalari kolayca halka kabullendirmek cok daha zor.

https://sites.google.com/site/kokturkuz ... i-oezdamga
  • 0

Bilge
Üyelik görseli
bilgekagan_d
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 497
Katılım: 10 Ara 2011, 21:02
Değerleme: 10

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen Gökbey » 23 Ara 2011, 23:07

bu sekilde kisaltmalar bence denenmelidir, 40+ yeni damgalari kolayca halka kabullendirmek cok daha zor.


Burada yañılgı var. Damga sayımız öyle abartılacak düzeyde déğil. Daha ilginçi, lâtinde kullanılan damga sayımız, orkunda kullanılandan daha çoktur. Orkunda ince, kalın diye ikiye ayrılan damgalarıñ değme biri bağımsız sayılırken, lâtince küçük, büyük olarak iki kola ayrılan damgalar tekli sayılmaktadır. Bu ise yañlıştır. Küçük, büyük olabilirler ancak yazımlarında kimileyin köklü değişikler de görüyoruz. Bu durumda; 2x29=58 damga éder. Orkunda ise 38 damga vardır. Kimiñ çok? Arada 20 damga gibi büyük bir oynama var.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1735
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen bilgekagan_d » 24 Ara 2011, 09:58

@Gokbey  "Latin...Bu durumda; 2x29=58 damga éder. Orkunda ise 38 damga vardır. Kimiñ çok?"

Evet dogru dediniz. Fakat halka, karmasik  arap yazisini terkettirip, cok daha kolay olan Latin harflerini kabullendirebilmek icin bile Ataturk gibi insanustu bir baskanimizin emri gerekti, ki bugun boyle bir luksumuz ne yazikki yok.

Her ne ise ben dusuncemi iyi aciklayamadim daha once, biraz daha acilayim izninizle. Amacim latin-alfabe ile gokturk-abc sini karsilastirmak degildir.

Benim demek istedigim, gokturk yazisini, halka, ozellikle hedef alinilmasi gereken genc-internet-nesline sevdirebilmek (ki gencler yeni exotic seyleri, basit ise cabuk kabullenirler, ornegin, Ok, bye, Hi vs.. gibi ~~ ) ve kabullendirebilmek acisindan, gokturk harflerinin ilk baslarda basitlestirilmis sekilde sunulmasi, bu konu uzerinde en azindan tartisilmasidir.

Ben, sadece nokta-virgul ile bile'de olsa, gokturk harflerine degisiklik yapilmasini, yeni damgalar uretilmesini, uygun gormuyorum. Aslinda o-u ö-ü harflerini ayirmak da yanlistir, ki ben gokturk yazilarinin, incesi-ve-kaliniyla vede ou öü birlesimiyle, gayet mantikli, akici, yeterli ve son derece gelismis bir yazi oldugunu gordum.

Bugun bile bizim Denizli yoresinde herhangi bik koy-kasaba ya gitsek, halkin konusmalarini dinlesek, Gokturk harflerindeki seslerin, bugunku halk diline bile ne cok uygun oldugunu gorebiliriz. gokturk harflerinin ozellikle dilimiz icin gelistirildigi, yada dilimizin bu harfler ile gelistigi bugun koylerimizde acikca gorulmektedir.
  • 0

Bilge
Üyelik görseli
bilgekagan_d
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 497
Katılım: 10 Ara 2011, 21:02
Değerleme: 10

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen bilgekagan_d » 24 Ara 2011, 10:05

Ayrica eklemek isterimki, gunumuzde, dilimizde kullanilan HVFJCğ gibi sesler'de aslinda gereksizdir, guzelce arastirilsa, dilimizdeki yabanci kelimelar aritilip yerlileri tesvik edilse bu acikca gorulecektir.

kusuruma bakmayin, klavyem turkce degil, ayrica bircok kelimelerimde zaten turkce degil :(
  • 0

Bilge
Üyelik görseli
bilgekagan_d
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 497
Katılım: 10 Ara 2011, 21:02
Değerleme: 10

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen BARIÞ » 27 Ara 2011, 18:41

Sayın Gökbey Uluç olmayan tamgalar için Orhun yazıtları dışında Yenisey ve Talas yazıtlarına bakmamız gerektiği kanısındayım. Bu eserlerde tamgaların farklı yazılış biçimleri var. Acaba tamgalar neden bu kadar farklı biçimlerde yazılmışlar. Bence Atalarımız asırlar öncesinden bize açık kapı bırakmışlar. Eb->ev dönüşmesine bakalım Yenisey yazıtlarındaki bir eb tamgasını alarak onu günümüz v harfi yerine kullanabiliriz. Benim kişisel dizilimimi altta sunuyorum.
Yalışlarım için şimdiden özür diliyorum.
  • 0

Ekler
OLMAYAN TAMGALARLA.gif
Üyelik görseli
BARIÞ
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 580
Katılım: 27 Ara 2011, 18:14
Değerleme: 14

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen fankibiber » 27 Ara 2011, 18:57

BARIŞ yazdı:Sayın Gökbey Uluç olmayan tamgalar için Orhun yazıtları dışında Yenisey ve Talas yazıtlarına bakmamız gerektiği kanısındayım. Bu eserlerde tamgaların farklı yazılış biçimleri var. Acaba tamgalar neden bu kadar farklı biçimlerde yazılmışlar. Bence Atalarımız asırlar öncesinden bize açık kapı bırakmışlar. Eb->ev dönüşmesine bakalım Yenisey yazıtlarındaki bir eb tamgasını alarak onu günümüz v harfi yerine kullanabiliriz. Benim kişisel dizilimimi altta sunuyorum.
Yalışlarım için şimdiden özür diliyorum.


Çizelgeniz çok güzel bir çalışma. Diğer Orkun damgaları ile ilgili ayrıntılı bilgi isterseniz özel ileti yoluyla birkaç bağlantı ilettim size.

Esen kalın.
  • 0

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen Oktay D. » 19 Oca 2012, 23:35

fankibiber yazdı:Genelde Temirbek'e katılıyorum, ancak yeni damga türetmeye gerek olmadığını düşünüyorum. Oktay D. ile ben de konuşmuştum bu konuyu, en sonunda ekteki pdf dosyasında görebileceğiniz bir dizilim çıktı ortaya.

PDF'deki damgalara ek olarak:

-Yenisey AÇ damgası yedek damga olarak C yerine kullanılabilir. (Bugünkü şapkalı ıralar konusu gibi)
-NY damgasını eklemedim, şu an için gerek olmadığını düşünüyorum.
-J için sözcük başında C, Ç; sözcük sonunda Ş damgası kullanılmalıdır.
-O için yeni damga kullanılması gerektiğine katılmıyorum, oğur geçtikçe dil kendi içerisinde ses düzenini ilk hecede O sonraki hecelerde U biçiminde eritecektir.

Asli Y'ler ve dönüşümlü Y'lerin bulunduğu sözcükler ayrıntılı bir köken çalışması ile çıkartılıp tüm sözcükler buna göre bir yazım kılavuzuna aktarılmalıdır.

Kısacası, elimizde şu anki bütün gereksinimlerimizi yanıtlayabilen bir ölçün var. PDF'deki damgaların tümü Evrensel Yiv ölçünündeki damgalardan oluşmaktadır, herhangi bir uydurma söz konusu değildir.

Yeni damga türetilmesinin sakıncalı olduğunu düşünüyorum. Yeni damga türetmek çok kolay bir olay, ancak eskiyi korumak bizim önceliğimiz olmalıdır. Elimizdeki bu ölçünü korursak ileride Ortak Türk Yazı Diline ulaşmamız çok daha kolay olur.

Yeñiden düzenledim.
  • 0

Ekler
yeniturkabecesi.png
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8285
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5368

Ynt: Yéni Damgalar, Yéñi Yazı Düzeni

İletigönderen fankibiber » 20 Oca 2012, 00:48

Oktay D. yazdı:
fankibiber yazdı:Genelde Temirbek'e katılıyorum, ancak yeni damga türetmeye gerek olmadığını düşünüyorum. Oktay D. ile ben de konuşmuştum bu konuyu, en sonunda ekteki pdf dosyasında görebileceğiniz bir dizilim çıktı ortaya.

PDF'deki damgalara ek olarak:

-Yenisey AÇ damgası yedek damga olarak C yerine kullanılabilir. (Bugünkü şapkalı ıralar konusu gibi)
-NY damgasını eklemedim, şu an için gerek olmadığını düşünüyorum.
-J için sözcük başında C, Ç; sözcük sonunda Ş damgası kullanılmalıdır.
-O için yeni damga kullanılması gerektiğine katılmıyorum, oğur geçtikçe dil kendi içerisinde ses düzenini ilk hecede O sonraki hecelerde U biçiminde eritecektir.

Asli Y'ler ve dönüşümlü Y'lerin bulunduğu sözcükler ayrıntılı bir köken çalışması ile çıkartılıp tüm sözcükler buna göre bir yazım kılavuzuna aktarılmalıdır.

Kısacası, elimizde şu anki bütün gereksinimlerimizi yanıtlayabilen bir ölçün var. PDF'deki damgaların tümü Evrensel Yiv ölçünündeki damgalardan oluşmaktadır, herhangi bir uydurma söz konusu değildir.

Yeni damga türetilmesinin sakıncalı olduğunu düşünüyorum. Yeni damga türetmek çok kolay bir olay, ancak eskiyi korumak bizim önceliğimiz olmalıdır. Elimizdeki bu ölçünü korursak ileride Ortak Türk Yazı Diline ulaşmamız çok daha kolay olur.

Yeñiden düzenledim.


Eline sağlık.

Ah... Başlıkta Arial kullanmışsın, yüreğime sançtın şimdi. :P :D
  • 0

Hoşça kalıñ, ulayı balıklar için sağ oluñ.
fankibiber
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 438
Katılım: 04 Nis 2010, 02:57
Değerleme: 16

Soñraki

Dön Göktürk (Orkun-Yénisey) damgaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 0 konuk

Reputation System ©'