Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

saat, dakika, saniye, salise

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen kavurt » 24 Ağu 2010, 01:02

Toygun yazdı:saat : çağcık
dakika : altmışçık
saniye : altaltmışçık
salise :enaltaltmışçık


saat: sağat, sağak,
dakika: oğurdak, oğurak, oğurduk,
saniye: oğrak, uğrak,
salise: ığrık, üçüncü


öy kavramları ana başlığı altında yitip gitmemek için yeni bir başlık açtım. yukaridakiler şimdiye kadar yapılmış öneriler.

ben saat için çe küçültme ekini kullanarak "öy parçası" anlamına gelecek öyçe sözcüğünü öneriyorum.

dakika tek tırnakla ('), saniye de iki tırnakla ('') gösterildiğinden, dakika yerine teklik, saniye yerine de ikilik denebilir. (çiftlik desek başka anlamı var.) bu durumda salise de üçlük olacaktır.

toparlarsak benim önerilerim:

saat: öyçe
dakika: teklik
saniye: ikilik
salise: üçlük
  • 0

Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 346
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 27

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Kuşhan » 24 Ağu 2010, 03:30

çe küçültme eki Farsça değil midir?
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Toygun » 28 Ağu 2010, 13:25

бытархай (bıtarhay) dakika küçük (Sahaca)
час ² (ças ²) saat (Şorca) - Rusça
  • 0

En soñ Toygun tarafından 28 Ağu 2010, 14:05 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5282
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1298

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen kavurt » 28 Ağu 2010, 14:02

ças rusçada da saat demek. sılav kökenli sanırım
  • 0

Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 346
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 27

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Toygun » 28 Ağu 2010, 14:05

kavurt yazdı:ças rusçada da saat demek. sılav kökenli sanırım


Bilgilendirme için teşekkürler.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5282
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1298

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen kavurt » 02 Eyl 2010, 02:35

ben saat için öyçe önermiştim, ancak anlaşılan -çe eki farsçaymış.

şimdi gördüm ahmet ercan ödçek demiş saat için. biz öd yerine öy kullandığımıza göre doğrusu öyçek olmalı sanırım. özgün bir sözcük.

ayrıca saniye için gene ahmet ercan kırpım demiş. usumuzda bulunsun.

saat: öyçek
saniye: kırpım
  • 0

Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 346
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 27

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Tansık » 02 Eyl 2010, 04:45

''-çe'' ekinin Farsçalığı nereden geliyor. Buradaki ''-çe'', benzetme işlevini görenden ayrımlı sanırım. Tersi bir durumda ''gerekçe, dilekçe, ayça'' gibi sözcüklerimize yeni karşılıklar bulmak zorundayız. Şayet bu iki ek ayrı ise ayırt etmek çok zor. Ekin işlevi çok rahat kaydırılabilir. Bu arada ''ayça ve öyçe''deki ''-çe'' aynı gibi.
  • 0

Tansık
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 583
Katılım: 20 Tem 2010, 01:58
Değerleme: 15

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen bensay » 02 Eyl 2010, 09:32

Farsça küçültme eki "çA" var. Bizde de temel işlevi dil adı ile benzerlik, gibilik adı yapan cA/çA eki var.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2863
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1427

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen kavurt » 05 Eyl 2010, 10:06

ahmet ercandan:

dakika: kıyga
saniye: kırpım
salise: kırpımtık
mikrosaniye: kırpımık
  • 0

En soñ kavurt tarafından 05 Eyl 2010, 10:09 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Akkız Sözlüğü
http://akpurcek.blogspot.ca
Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 346
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 27

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Teriyont » 05 Eyl 2010, 19:56

kavurt yazdı:Ahmet Ercan ödçek demiş saat için. biz öd yerine öy kullandığımıza göre doğrusu öyçek olmalı sanırım. özgün bir sözcük.
saat: öyçek
saniye: kırpım


Ahmet bey'in önerisine katılıyorum;
Bence de ödçek, saat sözcüğü için uygun olanıdır.

Öd Tengri yaşar. Kişi oğlu kop ölgeli törümiş.
An'ı Tengri yaşar. Kişi oğlu hep ölümlü türemiş.

"Ödke" ise, "Anlık" olsa gerek.

Antag ödke, Bu ödke azu Ol ödke, anlık dilimlerin değişik savlarını karşılamaktadır.
  • 0

En soñ Teriyont tarafından 05 Eyl 2010, 20:05 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Üyelik görseli
Teriyont
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 17 Şub 2010, 12:37
Konum: istanbul
Değerleme: 0

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Toygun » 11 Eki 2010, 12:47

döngel (III)

Saat. [ Derleme Sözlüğü c: 4 ]

Ergine, Bakacak -Balıkesir
*Zile -Tokat

Cemal Mıhçıoğlu Kamu Yönetimi adlı çeviri yapıtının 38. betinde şu bilgiyi vermektedir.

"Arapça kökenli saat sözcüğünün Türkiye'de konuşulan ortak dilde Türkçe bir karşılığı yoktur. Yerel ağızlarda bu anlamda iki sözcük kullanılmakta. Balıkesir'le Tokat yörelerinde saate döngel, Muğla'da güngen deniyor." Güngen sözcüğü ayrıca [i]takvim anlamına da geliyor. Bunlar için ortak dile kazandırılabileceğini sandığımız döngel sözcüğü bir araç olarak saatin yanı sıra süre olarak saati(yelkovanın bir dönüş yapıp bulunduğu yere gelebilmesi için geçen süreyi) de anlatabilecek nitelikte görünüyor."[/i]

Ülker Tıp Terimleri Sözlüğünde dakika başlamında şu yazıyor.

"Arapça dakikanın Türkçe karşılığı olan kıyga Tarama Dergisinde yer almaktadır. Kaynak olarak Dehri Dilçin eliyle toplanıp Çankırı'da çıkan Duygu gazetesinde bölüm bölüm yayımlanan Çankırı masalları gösterilmiştir. Tarama Dergisinde bu sözcüğün dakikadan bozma olabileceği belirtilmiştir; ancak sözcüğün kökü Türkçe kıy- eylemine de bağlanabilir."

saniye   Men xvii  ikincil
LO xix saatin ikinci derece bölümlerinin her biri, dakikanın altmışta biri   ~ Ar θāniyyat ثانيّة [#θny fa. f.] ikinci şey, ikincil < Ar θānī ثاني ikinci → sani

Süreyya Ülker de sanırım bu kökeni örnekseyerek saniyeye ikim demiş. Salise için de şunu diyor.

"Saniyeye ikim demişim ancak saliseye batı dillerinde karşılığı olmadığı için yer vermemişim. Bu mantık içerisinde üçüm olması gerekir. Ancak halk dilimizde üçüm üçgen anlamına geliyor."
  • 0

En soñ Toygun tarafından 11 Eki 2010, 14:53 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5282
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1298

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Çögorz » 13 Kas 2010, 18:51

kavurt yazdı:Ahmet Ercan'dan:
saat: öyçek
dakika: kıyga
saniye: kırpım
salise: kırpımtık
mikrosaniye: kırpımık


Bunlar yatkın öneriler. Ben de saat'in Türkçesi nedir diye düşünmüştür.
Saat'i Paytık, dakikayı Paynak olarak öngörmüştüm.
  • 0

Üyelik görseli
Çögorz
İlgili
İlgili
 
İleti: 8
Katılım: 13 Eki 2010, 18:58
Değerleme: 0

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Temirbek » 03 Nis 2011, 10:33

Ben şöyle türetimlerde bulundum; Zaman zarfı eki /+In/ ile (yazın, kışın, güzün, öğün gibi)

*birin "dakîka" (Arapça "ince, incelik" demektir)

*ikin "sâniye" (ki Arapçada da sâniye "ikincil", İngilizce second "ikinci" demektir)

*üçün "sâlise" (Arapça sâniye "üçüncül")

Eski Türkçede, bildiğiniz gibi öd "zaman, vakit demektir. Buradaki ikincil /-d/ sesi günümüz Türkçesindei düzen gereği aslında > /-y/ olur/olmalıdır. Örneğin Eski Türkçe adak > günümüz Türkçesi ayak, ETü kudruk >  kuyruk vb. Bu bağlamda Eski Türkçe öd > günümüz Türkçesinde *öy olmalıdır. Ancak bu kökten gelen sözcüklerde bu ses /ğ/'leşmiş. Öğün esâsında *öyün olmalıdır. Öğle ve öğlen de *öyle/öylen...

Ben *öyün "saat" (zaman birimi olan) öneriyorum. Gereç olan "saat" için halk dilince döngel ile güngen vardır. Aslında güngen "takvim" için daha uygun ki ağızlarda bu anlamı da var. Ya da yeñi bir türetim yapılarak *öylük (zamanlık, vakti gösteren aygıt) da denebilir (?)

Bir öyler (zamanlar) :) yaptığım konuyla ilgili türetimleri topluca vereyim; />/ imi, Eski Türkçede olan, diriltme önerileridir, /*/ imi ise benim türetip önerdiklerimdir.

> öy "zaman, vakit"

*öycü "dakik, zamanında yerinde olan, geçikmeyen kimse"

*öylük "saat" (aygıt) > *kol öylüğü, masa öylüğü vb.

> öyün "saat (öy birimi) > "Bir-iki öyüne ordayım."

Sıralama; biñyıl > yüzyıl > yıl > ay > yedilik "harfta" (Farsça heft "yedi" > hefte "yedilik")  > gün > öyün > birin > ikin > üçün > ulayı (hattâ) > dördün > beşin ...
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 03 Nis 2011, 14:30 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1141

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen cavabien » 10 Haz 2011, 16:31

  • 0

cavabien
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 190
Katılım: 23 Ağu 2008, 10:40
Değerleme: 7

Ynt: saat, dakika, saniye, salise

İletigönderen Oktay D. » 10 Haz 2011, 17:13

Gösterdiğiniz kaynak için çok sağolun.

Bu durumda,
soluk "saniye, ân"
din "saniye, ân" (bknz. dinlenmek < tın "nefes")

"İki soluk bekle de arkadaş gelsin"
"Kırkbeş soluk sonra süreniz dolacak."
:)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8285
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5368

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 11 konuk

Reputation System ©'