Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

Ortak Türkçe'niñ oluşumu üzerine yapılan çalışmaları içerir.

Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 18:23

Biliyoruz ki günümüzde tekil olarak "sen", çoğul olarak da "siz" 2. şahıs zamirleridir. "siz" ara sıra resmi olarak "sen"in yerine de kullanılabiliyor. Ancak bazı Türk dillerinde bu durum değişiyor ve yeni şahıs zamirleri ortaya çıkıyor. Bunları da sizlerle paylaşmak istedim. Buyurun:
Türkçede;
Samimi tekil: Sen
Resmi Tekil: Siz
Samimi çoğul: Siz
Resmi çoğul: Siz

Uygurcada;
Samimi tekil: Sen, sili
Resmi Tekil: Siz
Samimi çoğul: Siler
Resmi çoğul: Senler

Kazakçada;
Samimi tekil: Sen
Resmi Tekil: Siz
Samimi çoğul: Sender
Resmi çoğul: Sizder

Kırgızcada;
Samimi tekil: Sen
Resmi Tekil: Siz
Samimi çoğul: Siz
Resmi çoğul: Sizder

Özbekçede;
Samimi tekil: Sen
Resmi Tekil: Siz
Samimi çoğul: Siz
Resmi çoğul: Sizlar
(Kabalık, hakaret bildiren çoğul form: Senlar)

Ayrıca bunların kendilerine ait iyelik, şart veya geçmiş zamana emir kipi ekine gelen şekilleri de bulunmakta. Mesela, Özbekçede:
Buni qilma-ng-iz-lar (bunu yapmayın) derseniz "sizlar" 2. çoğul ve resmi kişiye seslenmiş olursunuz.
  • 5

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oktay D. » 16 Tem 2017, 19:59

"Farklılaşan" démişsiñiz ancak bunlarıñ hepsi aynı
(bir tek Uygurcada sili fazladan ortaya çıkmış)

Ayrıca Türkiye Türkçesinde de resmî çoğul için sizler kullanılır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8336
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5497

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 20:05

Türkiye, Azerbaycan, Tatar, Başkurt ve Türkmen Türkçesinde tıpkı Türkiye Türkçesindeki şahıs zamirleri bu kadardır. "Farklılaşan" dememi uygun görünüz :) . Yani 5 tanesinde aynı ya, onun için demiştim. Siz deyince hatırlayıverdim "sizler"in bizdeki kullanımını fakat TDK sözlüğüne de almamış. Onların eksikliği mi bilemedim fakat bana kalırsa bizdeki "sizler"in onlar kadar geçerliliği ve işlekliği yok sanıyorum, sizce?
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 20:18

Bir de bizdeki "sizler" öylece duruyor. Yukarıda belirttiğim onlarda bu şahıs zamirlerinde ait iyelik ekleri, çeşitli kiplere eklenen farklı ek şekilleri var. Fark da bu noktada işte.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oktay D. » 16 Tem 2017, 20:23

TDK almamış çünkü onu var olan bir sözcüğüñ çoğulu gibi görmüş.

Onlarda da bizimkiyle aynı derecede diye biliyorum, bizde eski kuşaklarda bugünden çok daha işlekti elbette. Bugünkü kuşaklar biraz daha senli-benli konuşmayı tercih édiyor.

Oğuzosis yazdı:Bir de bizdeki "sizler" öylece duruyor. Yukarıda belirttiğim onlarda bu şahıs zamirlerinde ait iyelik ekleri, çeşitli kiplere eklenen farklı ek şekilleri var. Fark da bu noktada işte.

Bizde sizler için de çekimler var: yapıñ yérine yapıñız gibi. Bunlar hatta sizler'den daha çok geçer, örneğin sınav sorularında bu çekim kullanılır. Bu da aynı yani. Zaten tüm bu kullanımlar 8-11.yy aralığındaki Eski Türkçe döneminden gelmedir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8336
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5497

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 20:32

Tatar ve Başkurt Türkçesinde şöyle bir durum var ki 2. çoğul şahsın emir çekiminde her zaman Tatarca için "-(ı)gız, -(e)gez" Başkurtça için "-(ı)ğız, -(e)gez, -(o)ğoz, -(ö)göz" ekleri kullanımda. Yani her zaman "itegez" diyorlar, "iteñ" değil. Fakat Uygur Türkçesinde az da olsa "-ing" kullanımı var.
Kazak Türkçesindeki "siz" için durum Tatarcadaki gibi, fakat orada zaten saygı ve resmiyet bildiriyor.
  • 5

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

İletiThis post was deleted by Oğuzosis on 16 Tem 2017, 20:34.

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oktay D. » 16 Tem 2017, 20:45

Añladım, yani bazı Türkçelerde bazı kullanımlar eksilmiş.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8336
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5497

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 20:59

Şunu da ekleyeyim ki Azerbaycan ve Türkmenistan'da da kullanım bizdeki gibi. Kırgızca çok az rastlansa da hem "-ñ" hem de "-ñız" kullanımı var. Lakin Kırgızcada "-gıla, -gile, -gula, -gülö" eki en sık kullanılan. Benzeri Uygurcada ve Türkmencede de vardı fakat onu daha sonralarda ele alabilirim.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oktay D. » 16 Tem 2017, 21:01

Eski Uygurcada da -ñler vardı, örneğin biliñler "biliñiz". Oysa Göktürklerde -ñız vardı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8336
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5497

Ynt: Türk Dillerinde Farklılaşan 2. Şahıs Zamirleri

İletigönderen Oğuzosis » 16 Tem 2017, 21:03

Günümüz Uygurcasında hem iyelik hem de diğer durumlarda da "-nglar" vardır. Vay be, paralel bir gelişme durumu korunmuş, demek oluyor bu.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199


Dön Ortak Türkçe çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'