Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Özbekistan'da Dile Bakış Açıları

Yérgi, övgü, eleştiri, kınama azı kutlama yazılarını içerir.

Özbekistan'da Dile Bakış Açıları

İletigönderen Oğuzosis » 12 Eyl 2017, 15:33

(Baştan, yöneticiler tarafından uygun bölümde olup olmadığına bakmalarını rica ediyorum :) .)
(Bir de normal okuyuculara baştan; "~", "belki, bazılarının görüşü" anlamında)

Aralık'tan bu yana Özbekistan'da, Özbekistan ve Özbekçeyle ilgilenmekteydim. Halkın görüş açılarını, dille ilgili düşüncelerini, ve alfabe tartışmasındaki konumlarını incelemek için bolca (ama bolca) vaktim oldu. Belki bu sizler için pek de önemli bir şey değil, ancak ben paylaşmakta ısrarcıyım. Bana göre Özbekistan'da şöyle bir durum var;
1) Ortak Türkçeciler/Türkperestler: Şimdi, demeyin ki "Bunlar orayı da mı işgal etti acaba?" ;D . Benim de içinde bulunduğum bu grup, hemen hemen her görüşe karşı açık, tartışan, sorgulayan, dilin peşini bırakmayan grup. Yaklaşık %35'lik, halk içindeki faal grup, işte bunlar. Bizlerin bakış açısına göre alfabe, Fars etkisinden kurtulup (Başta; büyük/küçük ünlü uyumunun yazıda tekrar getirilmesiyle) yeni dönüşümler yaşatılmalı, Latin'de kalınmalı. Bizlerin ortak görüşü şunlar:
Ch > Ç
Sh > Ş
G' > Ğ
Ts (Ц) > S
J > C (~Rusçada "j")
Ng > Ñ, Ŋ (~ň)
O > Å (~α/ă)
O' > O; Ö
U > U; Ü
A > A; Ä (~ә)
İ > I; İ
~Ь/Ъ = ' (Bunu, kullanımdakini savunmak için yazdım)
Yani, var olan "Tatar Yeni Elif(ba)" ya da seçilmiş "Ortak Türk Alfabesi" doğrusunda işler yapmak. Artık seçim sizin.

2) Hizmet Sınıfının Görüşü/Rusperestler: Maalesef meclise sunacak kadar gücü olan sınıf bunlardı. Hemen hemen %30 olarak saysak yanlış olmaz. Bu sınıf, eski Kiril alfabesine dönmeyi, bunu esas almayı ve Latin'i arka planda 2 farklı şekilde tutmayı düşünüyordu. Zaten Şührat Rızayev (Shuhrat Rizaev) de bunu yazmıştı. Uzun tartışmalar sonucunda Kiril'den içinden vazgeçmeseler de sözde vazgeçtiler. İkinci planları tıpkı Çek, Sırp, Hırvat kardeşleri ( ;D ) gibi;
Sh > Š
Ch > Č
J > Dž (Diğer durumlarda)
J > Ž (Rusçada)
Ng > Nj
şeklini savunuyordu. Reddedilip gitti. Seçim yine size kalmış.

3) Arapperest ve Farsperest Grup: Bunları ayrı ayrı değerlendirmek istemedim. %15 Arapperest, %5 Farsperet desek olur. Bunların en ilginç yanı, bambaşka bir 2 teklifle gelmeleri. Farsperestler, Fars veya eski Tacik yazısını istiyor. Arapperestler ise ya Afganistan/Pakistan'daki Özbek Arap yazısını ya da 1920 Bakü Kurultayı'ndan önceki Arap yazısını savunuyor.
Farsperestlere değil de Arapperestlere karşı içim "Yanılıyor değiller" diyor, bilemem. Ancak tabii ki de ilk görüşü savunuyorum. Tekrardan, siz seçersiniz.

4) Sabit Grup/Özbekperestler: Özbekperest grup, şu anki yazılarının mükemmel olduğunu, hiçbir değişime gerek olmadığını ve aksini söyleyenlerin oldukça yanıldığını söylüyor. Kendileri de ne kadar inanıyor bilemem :D . Hemen hemen %5~%10 civarında. Hükumet herhangi bir tarafa destek vermese de aslen bu tarafta oldukları açık. Artık sizlerden bunu seçen olur mu bilemem.

5) Etliye Sütlüye Karışmayıp Hiçbir Şey Yapmayan Grup: Bu grup, Özbekistan'ın yerinde kalmasını sağlıyor desek yeridir. Hemen hemen onlar da %10~%5 civarında. Toplumun aslı onlar, genel olarak kabul görmüş "Türk olmasak da Türkilerden biri olan Özbek'iz" savunucuları. Her görüşe onay verirler, dil doğrusunda net bir düşünceleri yok. Umurunda olmayanlar da bu gruba dahil.

Ee, artık düşüncelerinizi bildirirseniz sevinirim. Özbekistan'da pamuk sebebiyle dil tartışmalarına ara verilse de durmuş değil. Lütfen fikrinizi söyleyin, sizin de buna bir katkınız olsun :) .

Ha, bu arada, bu bol "+perest"li adlandırmaların hepsi 2. Rusperest gruptan çıktı. Bunları ben koymadım, ha :D . Bir tek kendi adlarını biz koyduk.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 178

Ynt: Özbekistan'da Dile Bakış Açıları

İletigönderen zafer.teker » 12 Eyl 2017, 16:48

Ortak bir Latin abecesi doğru karar olacaktır. Kril ve Arap abecesi Türk dünyasının iletişimi için bir engeldir.
İletişim çağına girmemizden dolayı Türk dillerinin giderek yaklaşacağını düşünüyorum. (TV'ler, Internet insanlar etkilenecektir birbirlerinden dil olarak) Alfabenin aynı olması bu süreci hızlandıracak ve Rus , Fars-Arap etkisini de azaltacaktır.
  • 0

zafer.teker
Zafer Teker
İlgili
İlgili
 
İleti: 13
Katılım: 08 Eyl 2017, 16:45
Değerleme: 7

Ynt: Özbekistan'da Dile Bakış Açıları

İletigönderen Oğuzosis » 12 Eyl 2017, 17:16

Her şeyden önce okuyup veya okumayıp bir cevap yazdığınız için çok ama çok teşekkür ederim.
Bana göre alfabe birliği, dil birliği kadar mecburi olmasa da önemli, tabii ki. Ve çoğunluğa göre bir Latin alfabesi seçilmiş de.

Her neyse, son Kazakistan ziyaretindeki İslam İşbirliği Teşkilatı'nın oturumundaki Şevket Mirziyoyev (Özbekistan), Nursultan Nazarbayev (Kazakistan) ve Almazbek Atambayev (Kırgızistan) konuşmalarını dinleyen oldu mu? Diyelim ki Nursultan Nazarbayev ve Almazbek Atamayev'i anlayan olmadı. Ancak Şevket Mirziyoyev'in konuşması o kadar açıktı ki anlamayan kalmazdı herhalde. Bu bile bir adımdır en azından. Dediğiniz gibi iletişim teknolojilerinin gelişmesi ile de ilgimiz arttı, değil mi?

Bir de, lütfen şunu herhangi bir arkadaşımız savunmasın. Lütfen ama lütfen, şunu demeyin: "Kazakistan'da %70 Kazak yok, hepsi Rus olmuş", "Kırgızistan, küçücük ülke ama Rusya'dan ve Rusçadan ayrılamıyor", "Özbekler, evlerinde Rusça konuşuyor"... Bu 3 başlığın içinden düşünüp 10 madde çıkarsak sadece 1'i doğru olur. Lütfen, böyle saçmalıklara yer vermeyin, özellikle Facebook ve Whatsaap üzerinden hakikatleri kendilerinden öğrenin.
  • 0

Oğuzosis
Oğuzhan Yavru
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 178


Dön Eleştiri, kutlama

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'