Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Osmanlı Türkçesindeki Türkçe kökenli renk adları

Yöresel sözcükleri derleme, tarama çalışmalarını içerir.

Osmanlı Türkçesindeki Türkçe kökenli renk adları

İletigönderen İlteriş » 15 Ara 2016, 00:52

Jean Baptiste Daniel Holdermann'ın 1730 İbrahim Müteferrika baskısı Grammaire tvrqve ou Methode covrte & facile pour apprendre la langve tvrqve kitabı sayfa 109 ve 110.
https://books.google.com.tr/books?id=uXVpAAAAcAAJ

Görsel
Görsel

Dizelge çok "renkli". Renk adlarının bazıları şu an Türkçede ve/veya Fransızcada kullanımdan kalkmış. İlginç bulduklarımın Türkçe kökenli olanlarını günümüz Türkçesiyle okunuşlarıyla yazmaya çalıştım, yanlışım varsa düzeltiniz:

al
nacarat

https://fr.wikipedia.org/wiki/Nacarat


Kahverengine kahverengi demezden önce kızılçubuk rengi mi diyorduk?
kızılçubuk rengi
fauve

https://fr.wikipedia.org/wiki/Fauve_(couleur)


süt mavisi
bleu celefte

https://fr.wikipedia.org/wiki/C%C3%A6ruleum


devetüyü
gris



alaca
grièche



gökal
verd de mer

Fransızcanın güncel yazım kurallarına göre vert de mer olarak yazılıyor ve deniz yeşili anlamına geliyor.
  • 2

Üyelik görseli
İlteriş
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 147
Katılım: 09 Şub 2013, 16:00
Değerleme: 121

Ynt: Osmanlı Türkçesindeki Türkçe kökenli renk adları

İletigönderen hskizilcik » 07 Eyl 2017, 18:03

Salim Küçük'ün Türkiye Türkçesindeki renk Adları ve Özellikleri adlı makalesinden:
(Uluslararası Sosyal Arastırmalar Dergisi, Volume 3 / 10, Winter 2010)

Altın sarısı, ates kırmızısı, bakla çiçegi, bal rengi, balköpügü, boncuk mavisi, buz mavisi, camgöbegi, Çingene pembesi, çivit mavisi, çivit rengi, deniz mavisi, deve tüyü, duman rengi, fare tüyü, fes rengi, fındıkkabugu, fildisi, fulya sarısı, gece mavisi, gelincik kırmızısı, geyik kanı, gök mavisi, gül kurusu, gümüs rengi, güvercinboynu, güvercingögsü, hacı yesili, horoz ibigi, kanarya sarısı, kavuniçi, kazayagı, keklikayagı, kestane rengi, kiremit rengi, kömür karası, kumru gögsü, kumru tüyü, küf yesili, kül rengi, leylak rengi, limon sarısı, limonküfü, menekse rengi, narçiçegi, ördekbası, ördekgagası, pas rengi, pismisayva (ayva pisigi), portakal rengi, safra yesili, saman rengi, sıçan tüyü, sogankabugu, sütlü kahverengi, tarçın rengi, tavsankanı, turnagözü, vapurdumanı, visneçürügü, yavruagzı, zeytin yeşili.

Derleme Sözlügü’nden (1993):
ablak (çok beyaz, alabula, siyahlı beyazlı), ah (beyaz, ak), ahca (oldukça beyaz, akça), ahcil (rengini atmıs, soluk), akbacık (bembeyaz, çok beyaz), akarap (siyahlı beyazlı, alacalı), akca/akça (beyazca, beyaza yakın), akcıl/akçıl/agcıl (beyaza yakın, beyazı çok, beyazlı), akgug (ak, apak), akkakık (kırmızı), akkur (bembeyaz), aklan (beyazca, beyaza yakın), akmaltak (boz renkli, beyaza yakın), akman (beyaz), ala/ala bele/alaca (siyahla beyaz karısık renk, siyahlı beyazlı, kahverengi ile kırmızı arası bir renk, açık kahverengi, elâ), alajik (çok renkli), alasav (çesitli renkler), albulak (kıpkırmızı), allım yeşillim (rengarenk), almes (pembe), alpak (kırmızı), alvala (bembeyaz), ampah/ampak (bembeyaz), belek (alacalı, karısık renkli), beyaz gelen (az beyaz, beyazca), bozarak (açık renk), boziya (boz renkli), börtük (açık soluk ‘renk için’), cam kırıgı (cam öbegi rengi), ce(çige) (sarı), cevizi (ceviz agacının gövdesinden kesilince görülen koyu kahverengi renk, ceviz meyvesinin yesil kabugunun kaynatılmasından elde edilen
kahverengi), cevt (bej rengi, mese palamudunun kabugunun rengi), cıcılı bıcılı/cicülü bücülü (allı morlu), cicikli (karısık renkli), cimbil (benekli noktalı), cimbirt (koyu renk), cingara (simsiyah), coga (kırmızı), çakıldak (renksiz), çakman (süt mavisi), çal (ala renk), çalçapar (karısık renk), çıgmagak (bembeyaz), çımak (beyaz), çigirdik (pembe renk), çimepe (beyaz), çini (açık mavi), çohar (beyaz), çörçük (kızıl), çulka (siyah beyaz egrilmis ipin karıstırılmasından elde edilen gri renk), çulla (kara renk), çur (sarısın
açık sarı renkli), davla (alaca), dırgıl (alacalı, çesitli renkli), diken (sarı), dumduru (çok beyaz), dunuk/dunuh (donuk, mat, rengi bozuk seyler), dümag/dümmag (bembeyaz), elebek (beyaz), emir (siyahımtırak yesil, nefti), esker (sarısın), etirengi (ten rengi, açık pembe), gece girmez (sarı renk), genevir (sarı beyaz karısımı bir renk), geyik kanı (pembe renkli boya), gırbız (kırmızıya yakın bir renk ‘hayvanlar için’), gırmuzu (kırmızı renk), gızılgıt (kızıla yakın bir renk), gogot (kırmızının koyu tonu), gonür (kahverengi, gri renk), gögel (yesil renk), gögnü (çürük rengi), gönür (kırmızıya yakın koyu sarı renk), göy (yesil, yemyesil), hanım teni (açık pembe renk), hayit yesili (kaynatılmıs ve saplanmıs hayıt agacı yapragından yapılan bir çesit dokuma boyası rengi), hesin (yesil), holuz (boz renk), irenk (kızıl), islikir (demir kırından biraz daha koyu renk), islikula (gri, kır), ispi (ak, beyaz), iti (koyu ‘renk için’),
karaçalgı (kara), karala (koyu gri renk), karamtıkkızıl (siyahla kırmızı arası bir renk), karantu (karamsı, karamtırak), kelemi (açık yesil renk), kelkör (alaca, lekeli), kınalı (kırmızı), kogur[kongur, kongur, konkur,konur] (sarı ile siyah karısımı bir renk, koyu kumral kestane rengi ‘öküz, inek için kullanılır’), konur (kara, esmer), koygun [koygul, koykul, koyak] (koyu ‘renk için kullanılır’), koyun (açık renkli), körezi (soluk ‘renk için’), köylü pembesi (açık visne rengi), kubus boya (koyu kahverengi ), kumru tüyü
(kursuni renk), kunduz (siyah), küldorü (külrengi), küle (çok beyaz), külen (boz renk ‘esek vb. hayvanlarda’), külensan/küleysi (külrengi), külüsefteli/gülsefteli (açık kırmızı renk), kündükü (kilim boyacılıgında kullanılan bir renk), küp mavisi (küpte mayalandırılarak lacivert renk elde edilen bir çeşit boya), Levarike pembesi (mor renk), maskal (ela, mavi gözlü), mavele (maviye yakın ela), mavileyin (mavimsi), mavu (mavi), mavus (mavis), maz (kara), mengis (mavi), monus (boz ile kara arası bir renk), morçuk (mora çalan kırmızı), morgelen (morca, mor gibi), mugal (esmer, mat donuk renk), müllük (sarısın), narıncı (portakal rengi, koyu sarı), narınç (koyu sarı, portakal rengi), navrike (pembe), oflaz (eflatun), öveykır (kır renk), pal (kahverengi), patul (beyaz), pedrik (beyaz), pezik (koyu pembe renk), sagas (sarı), saman yıldızı (altın yaldızın benzeri), samanı (sarı renk), sargut (açık saman rengi, sarımsı), sarı gelen (sarımsı), sarıbaybak (sarısın), sarılgıt (çok renkli), sarım (sarımtırak, sarımsı), sarkanak
(sarımsı), saz rengi (yesilimsi sarı), sevi (renklerin anlamını azaltarak -ımsı ekinin yerine kullanılır, alsevi, morsevi…), sıgınak (boz), sınık (soluk, renksiz), simit (kara), sitil (kara, kirli, isli), sur (kırmızı, al), süt (tam, katıksız ‘renkler için’ süt beyaz), süt mavi (çok açık mavi, ten rengi), sayak (pembe), sebüs (sarı), sıl (yesil), tapan (kötü ‘renk için’), tarsı (duman rengi ‘hayvan için’), tetir (kahverengi), tetirli (cevizin yesil kabuguyla yapılan, yesile çalan koyu sarı), tok/toh (koyu), ton (hayvan rengi), toru (koyu
kırmızı), tutkun (koyu renk), türlü tevür (çesitli renk), tüssü (kahverengi), tütek (çekici, parlak ‘renk için’), ugut (ak), yagız/yagız/yagal (yanardöner, parlak kırmızı), yanal/yanıl (kırmızı, pembe, pembelesmis), yanıkal (kahverengi, doruya yakın al), yasıl (yesil), yesi (bir at rengi), yesil (koyu al ‘at rengi için’), yesilgelen (yesilimsi), yesilimsirek (yesilimtırak), yesit (yesil, parlak yesil), yisil (yesil), yiti (koyu), zer (sarı), zeri/zerî (sarımsı), zilgara (kapkara).

Bu renk adlarından bir bölümü Türkçe kökenli değil elbette. Ancak çoğu öyle.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Dérnek Üyesi
 
İleti: 112
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 107

İletiThis post was deleted by hskizilcik on 07 Eyl 2017, 18:04.

Ynt: Osmanlı Türkçesindeki Türkçe kökenli renk adları

İletigönderen birtancazin » 08 Eyl 2017, 00:20

Eski türkçeden ben de katkı sunayım.. Atlak/pembe
Esir/tekir renk
Örün/apak, aklığın en sağ(saf) durumu, arı ak (kün ağzında süt ürünleri:ürün sözünü bununla ilişkilendirenler de var. Bu örün sanırım yalnızca saha lehçesinde hörün olarak yaşamakta, yani gerçek anlamıyla)
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 252


Dön Derleme, tarama çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'