Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

danmak

Yöresel sözcükleri derleme, tarama çalışmalarını içerir.

danmak

İletigönderen Türkeröz » 28 Tem 2014, 03:01

danmak
Akla gelmek, önceden hissetmek, sezmek, ummak

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Sormak, fikir almak

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Şaşmak

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Ayıplamak, kınamak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
1. bk. dammak (IV). 2. İnkâr etmek, gizlemek. 3. Düşünmek. 4. bk. danışmak-1. 5. bk. danlamak, dañlamak (I)-1. 6. bk. danlamak, dañlamak (I)-2.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Hissetmek, his olarak bilmek; gelbime dandi

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
< ET tanmak: dalmak; düşmek; gelmek; hissolmak || dalmak || gelbine danmak

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Dönmek

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Doğmak; inkâr etmek

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak
Dinlemek

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
danmak (I), (tanmak (I))
Danışmak, istişare etmek

Tarama Sözlüğü 1965
dañmak (II), (tañmak (II))
1. Hayrette kalmak, şaşmak. 2. Şaşırtmak

Tarama Sözlüğü 1965
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2925
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 509

Re: danmak

İletigönderen M.calli » 28 Tem 2014, 18:35

bu sözcüğün kökeni nedir sanırım mantık yerine kullanılabilecek bir sözcük türetmemizi sağlayabilir dank etmekteki danla aynı kavram mı?
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Re: danmak

İletigönderen Oktay D. » 28 Tem 2014, 19:00

Daha önce bu sözcükle ilgili bşak başlıklarla tartışmıştık: tansık, tañı, vb. Eski Türkçe tañ- sözcüğü "şaşırmak" añlamına gelir. Mantık için biraz garip olur, ama olmaz diyemem :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: danmak

İletigönderen M.calli » 28 Tem 2014, 19:07

ya da akıl sözcüğü için uz bana akıldan çok bilgi gibi bir çağrışım yaptığı için pek kullanamıyorum

akıl=dan
akıllıca mantıklıca da dan sözcüğünden türetilebilecek kavramlar gibi duruyor
  • 0

M.calli
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1045
Katılım: 05 Oca 2014, 23:49
Konum: kocaeli
Değerleme: 530

Re: danmak

İletigönderen birtancazin_ » 28 Tem 2014, 19:18

Danmak yalanlamak inkar etmek anlaminda bir de tanmak gelen sasmak var ki tansıq sözcüğünü turetmis yani mucize demek.
kokenlemesiyle ilgili bilgim ve görüşüm yok.
Tansı sözünü mucize olarak kullanalım tanmak diye de eylemini bu da hayretler icerisinde kalmak gozlerine inanamamak anlamlarindaki bir sasmayi ifade etmeli

Danmak da inkar etmek biciminde olmali
danık kafir
danıklık küfür
vb...
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: danmak

İletigönderen Oktay D. » 28 Tem 2014, 23:55

tansık "mucize" zaten kullanılıyor az çok. Bu arada tan- ile dan- aynı sözcüktür, biri Eski Türkçe biri günümüz Oğuzcasıdır. Bazı ağızlarda dan- diye geçer bazı ağızlarda tan- diye. Tıpkı kes- ile ges- gibi...
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: danmak

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 03:26

Bir olamaz tanışmak ile danışmak değin ayridir
Danmak inkar etmek iken şaşkınlık duymak olan tanmak ile nasik istim olabilir ki.
tardu sürpriz demek tansı ile istim kokten turemis ve her ikisi de anlamca eslesmekte kok yapısı bakımından.
Dan eylemi de soylem ayrimiyla eski turkcede degisik bir yapı olmali nitekim riyakarlik munafiklik anlaminda eski turkcede bulunan tagun sözcüğünü bu danmak eylemiyle eslestiriyorum esemesel olarak.
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: danmak

İletigönderen Oktay D. » 29 Tem 2014, 14:00

Eğer danış- "konuşmak" sözcüğünü dédiyseñiz, özür dilerim, onu añlamamıştım. O ayrı bir eylem: Eski Türkçe tānu- biçiminden geliyor, iki hecelidir ma uzun a içerir. Ancak Eski Türkçe tañ- sözcüğü Oğuzcada dañ- olmuştur, o yüzden "şaşırmak" añlamındaki tañ-/dañ- aynı sözcüktür, tek hecelidir ma kısa a içerir. dañ- "inkâr étmek" añlamını bilmiyorum ancak bu da "şaşırmak" añlamından mecâzî olarak türemiş olabilir. Olmaya da bilir tabii. Araştırmam gerekir bunu.

Bu arada:
Eski Türkçe tañ- "şaşırmak" > tañsuk "şaşılası"
Eski Türkçe tañ- "şişmek, çevresini sarmak"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: danmak

İletigönderen bensay » 29 Tem 2014, 18:39

Tanışmak ile danışmak eylemliklerinin kökleri bir midir, ayrımıdır, nedir?
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Re: danmak

İletigönderen birtancazin_ » 29 Tem 2014, 20:05

Oktay bey biraz karıştırdı sanki
ayrı kokendenler
mucize olan tansı ile inkar olan danma daayri
Örnek tardu tansı ile Köktaş ve sürpriz demek
tagun da danmayla Köktaş ve riyakarlik demek
Yani eskil verilere gore
bir tan daha var ki o da sıfır demek yani ilkel uzantıları biraz karistirdi sanki
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: danmak

İletigönderen Oktay D. » 30 Tem 2014, 03:17

tanış-/danış- < Eski Türkçe tānu- "tanımak" sözcüğünden geliyor dedim. Oysa tañ-/dañ- "şaşırmak" ayrı bir köktür, kısa a içerir -u- içermez dedim. Sayın birtancazin'iñ "danışmak" sözcüğünü tanıtlaması üzerine bu ayrımı yaptım. Benim aynı olduğunu söylediğim eylemler tek heceli kısa a'lı -u- içermeyen sözcüklerdir: tañ-/dañ-. Bunlar aynı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Re: danmak

İletigönderen birtancazin_ » 30 Tem 2014, 11:23

Bu daha aciklayici oldu oktay bey katiliyorum.
  • 0

birtancazin_
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 339
Katılım: 23 Ağu 2013, 23:15
Değerleme: 33

Re: danmak

İletigönderen bensay » 30 Tem 2014, 11:28

Daha önceden birbirini tanımayan kişilerin birbirlni tanır duruma gelmeleri olan "tanışmak" ile kişilerin aralarında bilgi, görüş sorma, alışverişi yapma olan "danışmak" eylemliklerinin köklerine ilişkin bilgi isteminde bulunmuştum, açık yanıt alamadım?
  • 0

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: danmak

İletigönderen toorku » 17 Kas 2015, 09:15

ilginctir farscada danisten dan- kok eylemi bilmek (to know) icin kullanilir ama farscada daneshcu (ogrenci) دانشجو daneshkede daneshgah (universite) دانشگاه‌ vb kullanilir hep merak ettim farsca dan- eyleminden mi turedi yoksa turkce turevlerden mi sonucta daneshcu daki -cu turkce -ci eki aslinda ki farscada (ve yer yer arapcapcada ) bol bol kullanilir

bu arada farscada jostan (aramak) eyleminin simdiki zaman hali ju dur ve yeryer arayan yerine birlesik olarak kullanilabilir bu durumda daneshju bilmesini arayan gibi bir anlami da olabilir

ornegin جستجو arama جستجو كردن‌ aramakdir (sondaki juya dikkat)
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 859
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: Re: danmak

İletigönderen ulduzéver » 16 Eki 2017, 18:19

Oktay D. yazdı:tanış-/danış- < Eski Türkçe tānu- "tanımak" sözcüğünden geliyor dedim. Oysa tañ-/dañ- "şaşırmak" ayrı bir köktür, kısa a içerir -u- içermez dedim. Sayın birtancazin'iñ "danışmak" sözcüğünü tanıtlaması üzerine bu ayrımı yaptım. Benim aynı olduğunu söylediğim eylemler tek heceli kısa a'lı -u- içermeyen sözcüklerdir: tañ-/dañ-. Bunlar aynı.


birkaç nedene göre danışmak ile tanışmak'ın bir olduğuna katılamıyorum

1. Tarama'da tan- ve dan- "iştişare etmek" diye geçer.
2. Hiçbir ağızda tanı- › danı- olmamış.
3. Tânu- eyleminin u ünlüsü düşüp tan- › dan- olabilse de tan-/dan- eylemine "tanımak" anlamı kaydedilmemiş.
4. Hem tanı- hem tan-/dan- aynı zamanda ayrık anlamlarla yaşamış.
  • 0

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 413
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 275


Dön Derleme, tarama çalışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Google [Bot] ve 5 konuk

Reputation System ©'