Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

dans, dansör, dansöz, raks, çengi

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen ingichka » 19 Haz 2012, 09:39

Boraan yazdı:Sözcüğe Kürtçe anlamdan değil, Türkçe anlamdan bakıyoruz.

Mırıldanmak

2. Alçak sesle şarkı söylemek: “Eve dönünce yatakta uyuyuncaya kadar hep o şarkıları mırıldanıyordu.” -O. C. Kaygılı.
Mırıl ve mırın aynı kökten midir bilmiyorum lakin yukarıda bahsi geçen "mırın kırın" sözünün Kürtçe mirin ve kirin fiilleriyle ilgisi olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 19 Haz 2012, 09:55

Anlam bakımından pek ilgi göremedim.Anlam daha fazla  sazla sözle geçiştirmek, lafı döndürmek anlamında daha çok.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen ingichka » 19 Haz 2012, 10:20

Boraan yazdı:Anlam bakımından pek ilgi göremedim.Anlam daha fazla  sazla sözle geçiştirmek, lafı döndürmek anlamında daha çok.
Sadece bir fikirdi zaten, bu konuda ısrarcı değilim.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Engin » 19 Haz 2012, 10:23

mırın, mırıldan- gibi sözlerin yansıma sözler olduğu zaten besbelli. Kürtçe sözlerle ilişkisi muğlak. Ancak kırın neyin nesi ve kökeni nasıl açıklanabilir, emin değilim.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 16

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Temirbek » 19 Haz 2012, 22:09

Mırın < "mırılda(n)mak", kırın < "kırınmak" köklerinden geliyor bence. Halk ağızlarında kırınmak "işve yapmak, nazlanmak, cilvelenmek 2) dans etmek" añlamına gelir. Mırın kırın etmek "mırıldanıp cilveleşmek" añlamındadır. Kürtçe mirin "ölüm" ile kirin "yapmak" ikilemeniñ añlamıyla örtüşmüyor mirin kirin "ölüm yapmak"!? Ayrıca Kürtçede böyle bir ikileme bulunmuyor.

Mırın "mırımak", mırıl "mırıldama sesi", mırıldamak, mızık, mızıklamak, mızımak, mızıl, mızılda-, mır, mırnav "kedi mırıltısı" vb. yansıma kökenli Türkçe sözlerdir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1182

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen ingichka » 19 Haz 2012, 22:26

Temirbek yazdı:Mırın < "mırılda(n)mak", kırın < "kırınmak" köklerinden geliyor bence. Halk ağızlarında kırınmak "işve yapmak, nazlanmak, cilvelenmek 2) dans etmek" añlamına gelir. Mırın kırın etmek "mırıldanıp cilveleşmek" añlamındadır. Kürtçe mirin "ölüm" ile kirin "yapmak" ikilemeniñ añlamıyla örtüşmüyor mirin kirin "ölüm yapmak"!? Ayrıca Kürtçede böyle bir ikileme bulunmuyor.

Mırın "mırımak", mırıl "mırıldama sesi", mırıldamak, mızık, mızıklamak, mızımak, mızıl, mızılda-, mır, mırnav "kedi mırıltısı" vb. yansıma kökenli Türkçe sözlerdir.
Ben onu "ölüm yapmak" şeklinde düşünmemiştim. İlk iletimde kirini "öldürmek" olarak hatırlamıştım zaten. Sonradan anlamını kontrol ettim "yapmak" demekmiş. Kürtçe olma ihtimali "taklit yoluyla" olabilir. Yani Kürtçe bilmeyen birileri bir Kürdün işi yokuşa sürmek için söylediği sözleri anlamayıp "mırın kırın bir şeyler söyledi, mırın kırın etti" gibisinden aktarmış olabilir, Geçmişte internetteki forumlar yoktu, sosyal medya hiç yoktu fakat kahvehaneler gibi, hanlar gibi insanların toplandıkları yerler vardı. Ticaret veya başka maksatlarla insanlar kervanlarla farklı yerlere gidip geliyordu. Dolayısıyla böyle deyimlerin arkasında bu tür hikayeler olabilir. Fakat evvelden dediğim gibi bu fikirde ısrarcı değilim.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Toygun » 11 Oca 2013, 11:37

Sözcüklerle dans etmek yerine ne denilebilir? Sözcüklerle halay çekmek? :)
  • 0

En soñ Toygun tarafından 11 Oca 2013, 12:25 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 11 Oca 2013, 13:33

Sözcüklerle kırınmak denilebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Türkçe » 11 Oca 2013, 14:26

Dans anlamında biy, dansçı anlamında biyci denebilir.
  • 0

Dilleri düzenleyen kurumlar bulunsa da dilin biçimini belirleyen kullanımdır. Bir sözcük bir dilde kullanımda ise o dili düzenleyen kurumun sözlüğünde olsa da olmasa da artık bir bildirme aracıdır. Yalnızca yeni sözler bulmak yerine onları kullanmak, uygulayıcı olmak durumundayız.
Türkçe
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 634
Katılım: 14 Ağu 2012, 23:27
Değerleme: 7

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 11 Oca 2013, 20:48

''biy '' in ek-kök ilişkisi nedir? Hangi eylemden geliyor?
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 11 Oca 2013, 21:00

anımsadım, eylem kökü bilinmiyor , büd >biy  ''dans ''  olarak alınmış, görünen o ki.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Raks/Dans

İletigönderen bensay » 21 May 2014, 11:13

     
büdik  oynayış, zıplayış, raks•I, 412 bkz> büdik 
      büdik  oyun, raks, III, 259 bkz> büdik 
      büdimek  oynamak, raksetmek, III, 259 
      büdüşmek  oyunda ve raksta yarışmak. II, 93 
      büdütmek  oynatmak. II, 302
 

Yukarıdaki alıntılar DLT'den, burada bir "büd" ad kökü var sanırım. Bu "büd" nedir, "bod, boy, but" ile ilgili midir?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Re: Raks/Dans

İletigönderen bensay » 19 Tem 2014, 23:30

"Bed" ad kökünden "bedü-, bedük", günümüz için "büyü-, büyük" olmuş kullanıyoruz. Burada "büd" ad kökünden "büdi-, büdik", günümüz ...? Kullanımı durguya sekteye uğramış, günümüze ulaşamamış. Ola ki kullanımı sürseydi burada da d>y, i>ü dönüşümleri gerçekleşip sözcükler "büyü-, büyük" mü olacaktı? Anlamları ayrı sestaş sözcükler mi oluşacaktı: çok büyük bir büyükçü dansçı , olamazmış gibi geldi? Yoksa, yoksa "biyi-, biyik" sözcükleri mi oluşurdu?

Buradaki /d/ peltek z olarak adlandırılan, günümüzde /y/'ye dönüşen birincil nitelikteki /d/ midir, yoksa /t/'den dönüşme ikincil nitelikte bir /d/ midir?
  • 3

Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 3163
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1825

Re: Raks/Dans

İletigönderen Oktay D. » 20 Tem 2014, 01:27

büt- "sone ermek" > bit- olmuş. Belki de gerçekten biyi-/biyik olurdu. Kim bilir.

Ancak vérdiğim örnekte bile sestaşlık bulunuyor:
- bit- "sona ermek" < büt-
- bit- "(bitki) olmak, büyümek/oluşmak, ortaya çıkmak"

O yüzden sestaş da olabilirlerdi, olmaları sorun olmazdı.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Re: Raks/Dans

İletigönderen Oktay D. » 20 Tem 2014, 01:35

Bu arada Nogay, Kazak ve Kırgız Türkçelerinde biyi- biçimindetmiş zaten. büt- > bit- dönüşümü de onlarda görülmüş. Bu nédenle bizde de olması beklenebilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

ÖncekiSoñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 16 konuk

Reputation System ©'