Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

dans, dansör, dansöz, raks, çengi

Yéñi sözcük türetim çalışmaları ile önerileri içerir.

dans, dansör, dansöz, raks, çengi

İletigönderen BoZCiN » 02 Ağu 2008, 22:40

"arama" seçeneğinde bu başlığı bulamadım. bir tekrar ise özür dilerim.

diriltme bölümünde büdimek sözcüğünü gördüm. nereden derlenmiş, kökeni nedir bilmiyorum. kırın sözcüğünü okumuştum bir yerlerde. kırıtmak ile bir ilgisi olmalı. bir de mırın kırın var ama onun dans ile ilgisi yok. mengi, bengi şeklinde yakın anlamlı sözcükler var deniliyor ama ben dansla bir ilgilerini bulamadım. sinsin, tamzara diye başka yakın anlamlı sözcükler okudum ama bunların da anlamlarına erişemedim. oyun ise danstan geniş bir anlama sahip.

yine kuklalar üzerine bir sözlük çalışmasında "kalgı: anadolu'da dans etmek anlamına gelir." gibi bir yazı okudum. kultur bakanligi sayfasinda kalgı için şöyle deniyor: Bir nevi (çeşit) oyun, raks, dans. İstanbul muhitinde geçen bir kelimedir. "Nerede çalgı, orada kalgı (Sarılar, Avanos - Nevşehir). Kalgımak: oynamak, raksetmek. Kalgı adlı bir oyun çeşidi yoktur. Tarihi bir kelimedir.

kısacası dansa ilişkin başka tatmin edici bir karşılık yok gibi.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 28 May 2020, 00:57 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı
Üyelik görseli
BoZCiN
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 315
Katılım: 01 Tem 2008, 20:55
Değerleme: 186

Ynt: Dans

İletigönderen Aytunga » 03 Ağu 2008, 16:16

  Sekinmek var, kalgımak var. Kalgımak Batı illerinde de çok kullanılıyor. Hem de tam dans etmek eyleminin karşılığı için kullanılıyor. Kırınmak da çok güzel ama benim önerim sekinmek veya kalgımak sözcüklerinden birini kullanmaktır. Zaten bu iki sözcük anlamdaş.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

Ynt: Dans

İletigönderen uzunöykü » 03 Ağu 2008, 23:56

Alevi koşmalarında geçer 'büderiz uğruna' biçiminde, dans ın karşılığıdır.Ben

de kökenini bilmiyorum ama eylem kökü büd- son sesteki d nin korunup y

ye dönüşmemesi ilginç bir olgu...
  • 0

uzunöykü
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 144
Katılım: 07 Nis 2008, 20:32
Değerleme: 16

Ynt: Dans

İletigönderen Bay Beyrek » 04 Ağu 2008, 10:13

Kalgınmak

Hadi kalgın deyince
Hadi kalkın diye bir anlam çıkıyor.Bence büdmek daha iyi.Hem büdmenin türevlerini kullanabiliriz
  • 0

Türk dedi?in Çal??kan,dürüst,arl?,ba??ms?z,kuncu ve yurtsever olur
Türk dedi?inden vatan haini olmaz !!!
Olan varsa onun soyundan ku?ku duyulur.
Üyelik görseli
Bay Beyrek
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 64
Katılım: 30 Tem 2008, 15:40
Değerleme: 2

Ynt: Dans

İletigönderen Aytunga » 04 Ağu 2008, 10:54

Bay Beyrek yazdı:Kalgınmak

Hadi kalgın deyince
Hadi kalkın diye bir anlam çıkıyor.Bence büdmek daha iyi.Hem büdmenin türevlerini kullanabiliriz



Büdmek de kullanılabilir ama "Hadi kalgın" cümlesindeki düşüklüğün sebebi yanlış eylem kökü. Kalgımak dönüşlülük eki olmadan kullanılıyor. Zaten "Hadi kalkın" 2. çoğul kişiye söyleniyor ama "Hadi kalgın" birinci tekil kişiye söyleniyor. Dolayısıyla o sözcük kalgın değil kalgıñ olmalıdır.
  Yani birinci tekil kişiye buyrukla seslenirken kalgıñ denmeli. 2. çoğul şahısa kalkmak eylemi buyruklanırken sıradan "n" ile kalkın denir.
  • 0

-Böyle kaba gürültüyle bu i? yürümez...
-Art?k bizim sözcüklerimizi kullanacak, yayg?nla?t?racak yazarlara gereksinimimiz var...
-Dayatma izlemiyle hiçbir yere varamay?z...
-Öz Türkçe temelinde olu?turulmu? denemelere, öykülere, uzunöykülere gereksinimimiz var.
-Bunun yan? s?ra yabanc? dili yüksek düzeyde dilmaçlar?m?z olmal?.
Üyelik görseli
Aytunga
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 214
Katılım: 18 Haz 2008, 11:59
Konum: Denizli
Değerleme: 15

dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Eftal GEZER » 26 Tem 2009, 23:41

dansör    Fr. danseur
a. Dans etmeyi meslek edinmiş erkek.
Güncel Türkçe Sözlük

dansör    Fr.danseur
Dans etmeyi meslek edinmiş erkek.§ �� hatasını anlamış gibi dansörleri tekrar kadınlara gönderiyordu.� -Ruşen Eşref Ünaydın, C. X, 111.
Türkçede Batı Kökenli Kelimeler Sözlüğü



köçek, -ği    
a. 1. Kadın kılığına girip oynayan erkek: �Şehrin bütün köçekleri, çengileri çağrılsın!� -T. Oflazoğlu. 2. mec. Ağırbaşlı davranışları olmayan kimse.
Güncel Türkçe Sözlük



Dansör: Köçek


[/hr]
[/hr]
[/hr]
[/hr]
dansöz    Fr. danseuse
a. Dans etmeyi meslek edinmiş kadın.
Güncel Türkçe Sözlük

dansöz    Fr.danseuse
Dans etmeyi meslek edinmiş kadın: § �Türk kadınına kötü örnek olan yabancı uyruklu dansözleri hudut harici ettirdik.� -Adalet Ağaoğlu, Toplu Oyunlar (Evcilik Oyunu, Tombala, Çatıdaki Çatlak), 129. § �Sevdiği bir dansöz veya kibar muhit kadının adı giriyor.� -Ahmet Hamdi Tanpınar, Sahnenin Dışındakiler, 184. § �Streep-tease yapan (çırılçıplak sahneye çıkan) dansöz basın toplantısı yapar.� -Peyami Safa, 20. Asır Avrupa ve Biz, 284. § �Dansöz, Doğu�lu nesne kadın gibi görünmeyi oynuyor, Doğu�da son gecelerini geçiren turistlerde, onu istediği gibi görüyorlardı.� -Orhan Pamuk, Sessiz Ev, 263. § �Başından türlü bela geçmiş bir dansöz rolü.� -Attila İlhan, Kurtlar Sofrası, 96.
Türkçede Batı Kökenli Kelimeler Sözlüğü


çengi    Far. çeng³
a. Çalgı eşliğinde oynamayı meslek edinmiş kadın: �Eski Galata'dan artakalmış çengiler zilzurna dağılıyorlar.� -A. İlhan.
Güncel Türkçe Sözlük


Dansöz ulayı çengi sözcüklerinin karşılığı ne olsun?
  • 0

En soñ Eftal GEZER tarafından 12 Eyl 2010, 21:26 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
"Türk ulusundan?m diyen insanlar her ?eyden önce ve mutlaka Türkçe konu?mal?d?r. Türkçe konu?mayan bir insan Türk kültürüyle, toplumuyla ili?i?ini sav ederse buna inanmak do?ru olmaz."

Mustafa Kemal Atatürk
Üyelik görseli
Eftal GEZER
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 87
Katılım: 17 May 2009, 21:40
Değerleme: 3

Ynt: Dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen YİĞİT TULGA » 27 Tem 2009, 00:11

Uğrola,
sekinmek
1.Oynamak, zıplamak, dans etmek. [ Derleme Sözlüğü c: 10 ]

sekinmek
2.Dövünmek, iki yanına vurarak ağlamak. [ Derleme Sözlüğü c: 10 ]

sekinmek
Oynayıp zıplayarak yürümek [ Kırşehir ve Yöresi ]


seğmen (sekmen) sözcüğünün sek-, sekin- ten gelmiş olabileceğini düşünürsek

seğmen (sekmen)....dansçı
sekçi (sekici)...........dansör
sekinç (seğenç, seğinç, seğeme, seğme, seğiş)....dans

olabilir. Düşünmesek de olur çünkü sekmen ile ötekiler doğru türetimler olacaktır.

Dışkılayan Beyin Farsça dolaylarına bağlama olayı çekmiş:
seğmen (Farsça) .........köpek bakıcısı, demiş.

TDK ise doğrudan Farsça'ya yamamış.

Onlarınki ne olursa olsun bizim olan "sekmen (seğmen) sekçi ile sekinç (seğinç, segenç, seğeme, seğme, seğiş)" işimize yarayabilir.

Usumuzda bulunsun.

Uğrola
  • 0

En soñ YİĞİT TULGA tarafından 27 Tem 2009, 00:49 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 23

Ynt: Dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Oktay D. » 27 Tem 2009, 00:42

seğmen "dansçı" yeğdir. Eski Türkçe seek- eyleminden gelir, uzun ünlü nedeniyle /k/ > /ğ/ olmuştur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8557
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 6037

Ynt: Dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Toygun » 09 Eyl 2010, 14:14

"Yazılı metinlerden takip edebildiğimiz kadarıyla 14 asırlık bir geçmişe sahip Türkçede oyun sözü yerine , oyug ‘oyun, raks, müzik’; bödig ‘dans, zıplayış’; salmak ‘oyun, eğlence’; ilinçü ‘eğlence, gezinti’; gencer ‘panayır, eğlence’; ırgal ‘eğlence’; şadılık (Farsça) ‘eğlence’; cırgagıl (Moğolca) ‘eğlence’ gibi adlar; oynamak eylemi yerine de oymak ‘oynamak, sıçramak’; bödimek ‘oynamak, dans etmek’ (biyimek; bidimek; büdimek; beyinmek ‘dans etmek’); talabımak ‘oynayıp sıçramak’ (talbımak ‘oynayıp sıçramak’); ögrünçülemek ‘eğlence tertip etmek’; tabbalatmak ‘eğlendirmek, sevindirmek’; yırgamak ‘eğlenmek, ziyafet vermek’; meŋiletmek ‘eğlendirmek’; sürmek ‘eğlenmek’; çoğımak ‘eğlendirmek’; kutruşmak ‘oynamak, sevinmek’; ilinçülemek ‘oynamak, eğlenmek’; cırgamak (Moğolca) ‘eğlenmek’ gibi eylemler kullanılmıştır. Bunun yanında şeveke ‘kalça oynatarak yapılan raks’; curcuna ‘bir tür dans, kaba etleri oynatarak oynanan dans’; süŋükliç ‘kemikle oynanan bir oyun’; tokurcun ‘dokuz taşla oynanan bir oyun’… gibi pek çok oyun adı da kullanılmıştır."

kalgı   

Anadolu'da dans etme anlamında kullanılır.
BSTS / Gösterim Sanatları Terimleri Sözlüğü 1983

kalgı   

(T.K.O.) Anadolu'da dans etmek anlamına gelir.
BSTS / Tiyatro Terimleri Sözlüğü 1966

Başkurtça biyiv, Kazakça ve Kırgızca biy dans demektir.

kırın

Oyun, raks. [ Derleme Sözlüğü c: 8 ]

*Malkara -Tekirdağ

Bu kırın sözcüğünü kullanmak daha iyi gibi.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5289
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1336

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 18 Haz 2012, 23:36

bozcin yazdı:bir de mırın kırın var ama onun dans ile ilgisi yok.


Kırın dans ile ilgili olduğu gibi mırın da müzik ile ilgili olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen ingichka » 19 Haz 2012, 00:00

Boraan yazdı:Kırın dans ile ilgili olduğu gibi mırın da müzik ile ilgili olabilir.
Mırın kürtçede ölmek, kırın ise öldürmek demek gibi esimde kalmış, belki ben yanlış hatırlıyorumdur.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen ingichka » 19 Haz 2012, 00:02

ingichka yazdı:Mırın kürtçede ölmek, kırın ise öldürmek demek gibi esimde kalmış, belki ben yanlış hatırlıyorumdur.
Kırın "yapmak, etmek"miş (Farsça kerden) gibi.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Engin » 19 Haz 2012, 00:46

ingichka yazdı:Kırın "yapmak, etmek"miş (Farsça kerden) gibi.


Evet, kirin "yapmak", mirin ise "ölmek" demekmiş.
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 16

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Tözkoparan » 19 Haz 2012, 02:42

Eftal GEZER yazdı:

Dansör: Köçek



Olamaz, çünkü her dansör kadın kılığına girmez.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 50

Ynt: dans, dansör, dansöz, çengi sözcüklerinin karşılıkları

İletigönderen Boraan » 19 Haz 2012, 09:34

kırın

Oyun, raks. [ Derleme Sözlüğü c: 8 ]

*Malkara -Tekirdağ

Bu kırın sözcüğünü kullanmak daha iyi gibi.


Sözcüğe Kürtçe anlamdan değil, Türkçe anlamdan bakıyoruz.

Mırıldanmak

2. Alçak sesle şarkı söylemek: “Eve dönünce yatakta uyuyuncaya kadar hep o şarkıları mırıldanıyordu.” -O. C. Kaygılı.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1815
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 61

Soñraki

Dön Sözcük Türetme, Öneriler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 13 konuk

Reputation System ©'