2. bét (Toplam 4 bét)

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 05 Oca 2013, 22:44
gönderen Boraan
,-(I)ş/-(U)ş  eki eski Türkçede olan bir ek, dil devrimiyle de yaygın kullanılmıştır, eylem köklere gelen ad yapıcı bir ektir, dip eylem kökler pek bilinmemektedir.

ul-uş> ulus,  u-ş> us,  i-ş > iş,  e-ş>eş ,  ur-uş (savaş), il-iş (ruhi bağ)  gibi örnekler verilebilir.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2015, 21:04
gönderen til
'Burcu'daki fiile gelerek 'bur-' fiilinden 'Burcu' (Râyiha) kelimesini oluşturmuş olan '-cu' eki.

Artık, maalesef sadece kişi adı olarak kullanılıyor.

bur 'Burcu'

bur 'Burun'

Burası 'buram buram' kokuyor.

Dile, oluşturabilecek yeni türetimler, belki, atıyorum, şu gibisinden, ayrıntılık (nüans) kata ve kazandırabilir: taşıyıcı - taşıcı, yazıcı - yazcı, sayıcı - saycı???

Yani burmak'tan burucu değilde burcu olması gibi.

burmak - to scent (İng.), (er)duften (Alm.)
koklamak - to sniff/to smell (İng.), riechen (Alm.)

Burcu - Scent (İng.), Duft (Alm.)
Koku - Smell (İng.), Geruch (Alm.)

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2015, 22:08
gönderen bensay
Burcu sözcüğünün türemesi eylemlerden eylem türeten -c-(/-cI-/-cA-) eki aracılığıyla burc- (+) -I biçiminde olabilir.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 18 Eyl 2015, 22:58
gönderen Oktay D.
burcu sözcüğü, büyük olasılıkla burucu biçiminden büzülmüştür ancak emin değilim.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 06:32
gönderen toorku
su burun ve burcu konusunda farscadaki "bu" yani koku olayina yani benzerlige bir aciklik getirebilecek var mi

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 14:39
gönderen Oktay D.
Farsçadaki sözcük, Türkçe buu "buğu, buhar" sözcüğünden gelmiş olabilir mi? Biraz zorlama oldu ama...

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 20:59
gönderen bensay
burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 21:28
gönderen til
bensay yazdı:
burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.


Fiil 'bur-' değilde, aslen 'burcu' idi ise, 'burun' kelimeside 'burcun' olması gerekirdi görüşündeyim.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 21:36
gönderen Oktay D.
bensay'ıñ demeye çalıştığı; burcu- sözcüğünüñ buram ve burun sözcükleriniñ kökü olan bur- eyleminden -çI-/-çA- eki alarak türediğidir. Yani, burun sözcüğü burcu- sözcüğünden gelmiş olamaz, olsa olsa ikisi aynı bur- köküne dayanır.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 21:52
gönderen til
bensay yazdı:
burcumak
(nsz) hlk. Güzel koku yaymak.

Güncel Türkçe Sözlük

burcumak
Koku çıkarmak.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Yukarıdaki veri ışığında türeyiş şu olmalı: Bur- (+) -c-/-cI-/-cA- eki >burcu- (+) -g eki >burcug >burcu.


Bazen bazı fiilerin, aynı anda zamir olarak kullanıldığı (zamirleştiği) gözlemlenebilir, mesela 'göç' kelimesi fiil olduğu halde zamir olarakta kullanılır.

'göçmekten' ziyade 'Göç (etmek)'

'Burcu' zamiride, zamanla tam tersini yaşamıştır bence, yani zamir, fiileşmiş.

Yoksa 'Göç' mü, ilkin zamirdide sonradan fiileşip 'göçmek' oldu?
O zaman fiil 'gö-' olması gerek!?.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 21:56
gönderen til
Oktay D. yazdı:bensay'ıñ demeye çalıştığı; burcu- sözcüğünüñ buram ve burun sözcükleriniñ kökü olan bur- eyleminden -çI-/-çA- eki alarak türediğidir. Yani, burun sözcüğü burcu- sözcüğünden gelmiş olamaz, olsa olsa ikisi aynı bur- köküne dayanır.


Zaten benim görüşümde, o.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 22:06
gönderen bensay
Evet, yaptığım kökenleme burun'a değil, burcu'ya ilişkindi. Burun'un doğrudan bur-'dan geldiği açık.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 22:08
gönderen til
Oktay D. yazdı:burcu sözcüğü, büyük olasılıkla burucu biçiminden büzülmüştür ancak emin değilim.


O olamaz. Burucu, koklayıcı demek olur öyle.

Fiil 'bur-' ise (benim görüşüm), burucu 'smeller' (İng.) demek olur, 'smell' (Scent)'den ziyade.

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 22:11
gönderen til
bensay yazdı:Evet, yaptığım kökenleme burun'a değil, burcu'ya ilişkindi. Burun'un doğrudan bur-'dan geldiği açık.


E o zaman "Burcu"nundan 'bur-'dan gelmesi niye açık olmasın ki!?

Ynt: Eski Türkçe'nin Ekleri

İletiGönderilme zamanı: 19 Eyl 2015, 23:17
gönderen Oktay D.
til yazdı:Bazen bazı fiilerin, aynı anda zamir olarak kullanıldığı (zamirleştiği) gözlemlenebilir, mesela 'göç' kelimesi fiil olduğu halde zamir olarakta kullanılır.

'göçmekten' ziyade 'Göç (etmek)'

'Burcu' zamiride, zamanla tam tersini yaşamıştır bence, yani zamir, fiileşmiş.

Yoksa 'Göç' mü, ilkin zamirdide sonradan fiileşip 'göçmek' oldu?
O zaman fiil 'gö-' olması gerek!?.


göç- ile göç sözcükleri farklı eklerle birbirine beñzemiş sözcüklerdir. İlk Türkçede hem eylemden eylem yapan -ç- çatı eki hem de eylemden ad yapan -ç eki bulunur. Moğolcada bu ekler sırasıyla -çA- ile -çA biçiminde bulunuyor. İlk Türkçede ve Moğolcada bu ekleriñ -l- ekiyle kullanımı aşırı yaygındır, Moğolcada -lçA- bolca bulunur. Genel Türkçede bu birleşik ekler -ş- ve -ş olmuştur.

Kısaca, göç- eylemi ile göç adı, sırasıyla Eski Türkçedeki köç- ile göç sözcükleri; - "taşımak, hareket etmek" eyleminden farklı eklerle türemiş iki ayrı sözcüktür.