Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Dilbilimde ve yerliğimizde kullanılan imlerin anlamları

Yazım, söyleyiş kuralları üstüne bilgiler içerir.

Dilbilimde ve yerliğimizde kullanılan imlerin anlamları

İletigönderen Temirbek » 29 Kas 2008, 16:28

Oktay arkadaşımız bu imleri ve añlamlarını verecektir.
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 26 Şub 2010, 18:19 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1097

Ynt: Dilbilimde ve yerliğimizde kullanılan imlerin anlamları

İletigönderen Oktay D. » 29 Kas 2008, 20:18

Bu gösterimler özünde Marcel Erdal ve Talât Tekin gibi dilbilimcileriñ gösterimleridir. Örñeğin X yerine ° imini kullanan dilbilimciler de bulunur. Marcel Erdal, ° imini yalñızca Sanskrit çevriyazılarında kullanır.

Bizim yerlikte kullanılanları dizgi olarak yazayım:

-: soñda kullanılınca eylem bildirir, önde kullanılınca ek bildirir.
+: önde kullanılır, ek bildirir.
<: türeme, (ses değişiminde) gelişme, (dil adı yazıldığında) alıntı bildirir.
>: türeme, (ses değişiminde) gelişme, (dil adı yazıldığında) alıntı bildirir.
*: önde kullanılır, varsayımsal sözcük bildirir[1][2].
?: kuşku bildirir, varsayımsal bile değildir[2][1].

ā, ǟ, ē, î, ī, ū, ō, ǖ, ȫ: uzun ünlüleri gösterir. Bazılarımız ikileme kullanır. Bazı dilbilimciler /a:/ gibi iki nokta kullanır.

ś: peltek /s/ sesi. Çuvaş Türkçesinde bulunur.
ġ: geñizcil /g/ sesi. Ağızlarda bulunur. Ayrıca Azericedeki /q/ ırasına deñktir.
ñ: geñizcil /n/ sesi, /ng/.
ń: /ny/ sesi.

A: düz-geñiş ünlü imi; /a/, /e/
I: düz-dar ünlü imi; /i/, /ı/
U: yuvarlak-dar ünlü imi; /ü/, /u/
X: dar ünlü imi; /i/, /ı/, /ü/, /u/
é: kapalı /e/, demeli /e, i/ arası bir ses.

Bazı dilbilimciler bizdeki /e/ yerine /ä/ deyip, kapalı e sesi olan bizdeki /é/ sesine de /e/ der. Böylece ince ünlüler noktalı, kalıñ ünlüler noktasız olanlar olur: /aä, ıi, uü, oö, e/

Dipçe.
[1] Bir sözcüğüñ varsayımsal olması demek, o sözcüğe birkaç yoldan gidilebildiği añlamına gelir. Örñeğin, kēt- "gitmek", kēç- "geçmek", kēl- "gel-", kēñ "geñ, geñşlik", kēz- "gezmek", kēd- "giymek", ... Bu sözcükleriñ tümü açıkça bir *kē- eylemine gider çünkü, soñ seslerinde aldıkları tüm sesler eylemden eylem yapan birer ektir, ayrıca añlam açısından ilişiktir (burada kapalı e sesini /e/ ile simgeledim çünkü é ırasınıñ üstü çizgilisi düğmelikte yok).
[2] Ancak, kūç- "kucaklamak" ile kūçak "kucak" sözcükleri tek başlarına bir ?kū- eylemine gidemezler. Bu tür durumlarda * imi yerine ? imi konmalıdır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7483
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3468


Dön Yazım, söyleyiş kuralları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'