Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

Yazım, söyleyiş kuralları üstüne bilgiler içerir.

Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 19 Oca 2015, 16:58

Bir arkadaşım yalıñ bir soru sordu.
Niye gidecem yazmıyoruz artık?


"Adam haklı béyler" diyesim geldi. Ağızlarıñ ezici çoğunluğumda çekimler şu dolaydadır:
gidicēm, gidicēñ, gidicek, gidicēz, gidicēñiz, gidicekler

Kimi azğılarda şunlar da bulunuyor:
gidicim, gidicisin, gidici, gidiciz, gidicisiz, gidiciler
gitçēm, gitçēñ, gitçek, gitçēz, gitçēñiz, gitçekler
gitçeğm, gitçeğsin, gitçeğ, gitçeğz, gitçeğñiz, gitçeğler
gitçēm, gitçeksiñ, gitçek, gitçēz, gitçeksiñiz, gitçekler


Bence yazı dilimizdeki gideceğim yazımı zaten /gidecēm/ diye okunmalıdır. Ayrıca toplu sanal ortamda (ör: Skype/MSN, facebook, twitter, gibi) gidecem yazılıyor, uzun ünlüleri kısa ünlüyle yazdıklarını düşünürsek tutarlı, anlık yazışmalarda gideceem yazılmayacaktır kısaca.

Ne düşünüyorsuñuz? İleride bu yazıma mı geçilir sizce? Geçilmeli midir, korunmalı mıdır?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen toorku » 19 Oca 2015, 19:04

gideceyik gideceyiz falan da var

kişisel olarak -eceğim güzel ama k g ğ gibi seslerde zorlanan lehçeler var dolayısıyla bu çekimin lehçe söyleyişini yanında söylerken zorlanmadan kaynaklanan söyleyişlerde var gibi geldi

söylemeyi kolaylaştırmak açısından ğ yerine y kullanılsa belki daha kolay olabilir insanlar için ama tabii orda da ekin yumuşaması var k y ye dönüşmüş gibi oluyor

eskiden bu gelecek zamanın söylenişi nasıldı bu -eceğim işi cumhuriyetle mi geldi tarihçesini bilen varsa güzel olur

-ecem falan diye kullanırsak ek -ece ye dönüşüyor o zaman git-ece-ler git-ece-iz vb gibi söylemek gerekirse sakatlık oluyor
  • 0

En soñ toorku tarafından 19 Oca 2015, 19:27 tarihinde düzenlendi, toplamda 4 kéz düzenlendi.
noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Sinekkaydi2 » 19 Oca 2015, 19:11

Ben "gideceğm" yazmayı denemişimdir :). /gidecēm/ okunduğu için.
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 19 Oca 2015, 19:29

toorku yazdı:açıkcası ben -eceğim de neden ğ kullanıldığının tarihçesini bilmiyorum bilen varsa aydınlatırsa güzel olur

Bu etimolojik bir yazım. Eski Anadolu Türkçesinde (g ile) gidecegim biçiminde yumuşayan ek, soñradan iki ünlü arasında yiter/düşer ve gidece(y)im olur (söz içindeki /i/ sesi ile /y/ sesi arasında bir fark yoktur). Ancak resmî olmayan konuşmalarda o iki ünlü kaynaşarak bu kéz gidecēm biçimine dönüşür.

Tüm sözcüklerde bugün ince iki ünlü arasında -egi- > -eyi- veya -ögü- > -öü- veya -ügü- > -üü- > -ǖ- olmuş durumdadır. Kalıñ ünlüler arasında da -aġı- > -- > -ā- veya -oġu- > -ou- veya -uġu- > -uu- > -ū- gerçekleşmiş. Buna örnekler (resmî okunuşlar):
kağan > kān
değer > deyer
boğum > boum
düğün > dǖn
sağır > sār
seğir- > seyir-
Hece soñunda ise yalñızca önceki sesi uzatır (dağ > dā, yéğ > yḗ, sığ > sī, çiğ > çî, ağla- > āla-, ...). Diksiyon eğitiminde bunlar öğretiliyor.

Kısaca hem dil çalışmalarına göre hem de diksiyon uzmanlarına göre ğ sesi, iki ünlü arasında ya düşer, ya önceki ünlüyü uzatır ya da /y/ sesine dönüşür.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen toorku » 20 Oca 2015, 19:11

hocam açıklama güzel teşekkürler

kabaca zaten biliyoruz -ğ yi ama ben -ecek işinde terslik olur diyorum -ecem diye yazarsak

gidecem
gideceksin ?
gidecek?

gidecez
gideceksiniz?
gidecekler?

yani sadece birinci tekil ve çoğul şahıslarda bu güncel kullanım tercih edilirse ki gördüğüm kadarıyla diğer adıllarda bir sorun yok aslında sanki ekin kendisinde bir tutarsızlık oluşuyor

diğer zamirlerde ek -ecek ken birinci tekil ve çoğulda ek de kırpmaya uğruyor
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 20 Oca 2015, 19:20

Evet, durum öyle gerçekten. Bu durum şu çekime beñziyor:
yapmam
yapmazsın
yapmaz
yapmayız
yapmazsıñız
yapmazlar
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen toorku » 20 Oca 2015, 19:38

Oktay D. yazdı:Evet, durum öyle gerçekten. Bu durum şu çekime beñziyor:
yapmam
yapmazsın
yapmaz
yapmayız
yapmazsıñız
yapmazlar


evet güzel örnek

aslında merak ettiğim şu -ecek eskiden beri -ecek olarak mı kullanılıyor daha doğrusu eski türkçede ekin bütün çekimleri nasıl dı -g ve -ğ dönüşünün haricinde

şimdi biz türkçe istisnası az tutarlı dil diye tanıtıyoruz ama anlaşılan zaman geçtikçe tutarsızlıklar yada yarı tutarsızlık artmaya "başlicek" bu durumda
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 20 Oca 2015, 20:01

Eski Türkçede -AcAk eki bulunmuyor. Bu ek, Eski Anadolu Türkçesiniñ (Oğuzcanıñ) soñ yarısında ortaya çıkmış bir ektir. Bu ek, -A ulaç eki, +çA beñzerlik eki ve +k küçültme eki birleşimidir. Bu konua Zeynep Korkmaz'ıñ bir makalesi vardı.

Ondan önce Eski Anadolu Türkçesinde -IsAr eki vardı: geliser "gelecek", kalısar "kalacak" gibi. Bu ek ise Eski Oğuzcada -g masdar eki, +sA- "... istemek" eki, -r "geñiş zaman eki" birleşimidir: -gsAr. Bu konuda Talat Tekin'iñ bir makalesi vardı.

Eski Türkçede ise -dAçI eki, gelecek zaman ekiydi: kelteçi "gelecek", kördeçi "görecek" gibi...
  • 13

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen bensay » 20 Oca 2015, 22:56

Bir de -AsI eki yok muydu gelecek zaman için kullanılan?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2822
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1385

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 20 Oca 2015, 23:10

Tarihî ve Çağdaş Lehçelerde Gelecek Zaman Eki - M. Gültekin makalesinde -AsI sayılmamış. -AsI gelecek değil potansiyel añlamı taşıyor bence.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen toorku » 20 Oca 2015, 23:22

Oktay D. yazdı:Tarihî ve Çağdaş Lehçelerde Gelecek Zaman Eki - M. Gültekin makalesinde -AsI sayılmamış. -AsI gelecek değil potansiyel añlamı taşıyor bence.



güzel kaynakmış saygılar
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 920
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1253

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Bi50likdaha » 20 Oca 2015, 23:51

Yazı biçimi değişmemeli artık.
gevşek gevşek konuşurken gelecem hatta gelcem diyorum ben onun dışında geleceğim diyorum.
diksiyon kurslarında İstanbul Türkçesini düzgün konuşma öğretiliyor, Türkçeyi doğru konuşma öğretiliyor. Dağ daa bağ baa değer deyer ondan oluyor.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 420

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen bensay » 21 Oca 2015, 00:09

Şöyle bir bakaraklandım da Tietze, Gülensoy, Banguoğlu değme üçü de ağız birliği etmişçesine gelecek zamanla ilişkilendirmişler eki. Gülensoy'da şöyle bir ayrıntı var:

-ası < -gası ‘partisip eki’ < -ga ‘gelecek zaman eki’ + sı ‘tekil III. Kişi iyelik (mülkiyet) eki’ (T.Tekin)
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2822
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1385

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Oktay D. » 21 Oca 2015, 00:17

"yapasım" kullanımını Tekin ile Gülensoy nasıl açıklıyor ki? Hem 3. hem 1. kişi eki mi geliyor?
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8202
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5082

Ynt: Gelecek zaman kipinin yazımı: -eceğim veya -ecem

İletigönderen Kızıltürk » 21 Oca 2015, 00:21

Sinan Uyğur bir makalesinde -(y)AsI ekinin, gelecek zaman bildiren sıfat-fiil eki olduğunu söylemiştir.[1]

Başka bir makalede ise -(y)AsI eki için şu açıklamayı gördüm:

''Eski Anadolu Türkçesinde gelecek zaman için
-ası/-esi partisibinden de faydalanılmış ve bu partisip eki bazen gelecek
zaman çekim eki olarak kullanılmıştır: gör-esi-ven, gid-esi-dür
misallerinde olduğu gibi.Eski Anadolu Türkçesinden sonra bu kullanış kalkmış ve -ası/-esi yalnız partisip eki olarak kalmıştır.''[2]

Tahsin Banguoğlu bu ek için şunu söyler, ''Eski Oğuzca’da ve Eski Osmanlıca’da yaygın olan -esi gelecek sıfat-fiilleri yazı
lehçemizde yerlerini -ecek sıfat-fiillerine bırakmış, sınırlı bir kullanışta kalmışlardır.''[3]

Sonuç olarak,-(y)AsI eki bir dönemde gelecek zaman eki işlevinde kullanılmış ancak sonra bu kullanış kalkmıştır.

Dipçe:

[1]= Sinan Uyğur, -(y)IsAr Gelecek Zaman Ekinin Yapısı Üzerine, 2007

[2]= Anadolu Ağızlarında Farklı Bir Gelecek Zaman Eki ve Çekimi: -ıcı/-ici;-ucu,-ücü, Türkoloji Dergisi (2006), Sayı: 2

[3]= Tahsin Banguoğlu,Türkçenin Grameri, Ankara, 2.basım 1986, bet 204
  • 0

''Ülkesini, yüksek istiklâlini korumasını bilen Türk milleti, dilini de yabancı diller boyunduruğundan kurtarmalıdır."
-M.Kemal Atatürk-
Kızıltürk
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 177
Katılım: 30 Kas 2014, 11:33
Değerleme: 432

Soñraki

Dön Yazım, söyleyiş kuralları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'