Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

su tokluğu, suya gérek duymama

Henüz hiçbir sözcükle karşılanmamış, karşılığı başka dillerde veya Türkçede olmayan kavramlar için karşılık bulduğumuz bölüm

su tokluğu, suya gérek duymama

İletigönderen Oktay D. » 18 Eyl 2016, 12:51

'ıñ karşıtı tok iken susuz'uñ karşıtı nédir?

su tokluğu déyince biraz tuhaf geliyor, belki başka bir karşılık bulabiliriz.

Böyle bir sözcüğü su sözcüğünden türetmek pék doğru olmayabilir. Nitekim Türkçede karşıt añlamlar karşıt kökleriñ türevlerinden ortaya çıkar. Örneğin sözcüğünüñ karşıtı olan tok sözcüğü, to- "dolmak" sözcüğünden gelir, aldığı -k eki ise "yapılmış, eylemiñ soñucu" añlamı katan bir ektir: atık, gédik, batık, gibi.

Bu durumda - "sıvı almak" sözcüğünden türetilebilir diye düşündüm:
içik
su içmiş, susuz olmayan

içiklik
su içmişlik, susuz olmama, su tokluğu


Bu arada Eski Türkçede içkek "sürekli bir şeyler içen" diye bir sözcük olduğunu da añımsatayım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

Ynt: su tokluğu, suya gérek duymama

İletigönderen Tevâfuk » 20 Eyl 2016, 21:33

Oktay D. yazdı:'ıñ karşıtı tok iken susuz'uñ karşıtı nédir?

su tokluğu déyince biraz tuhaf geliyor, belki başka bir karşılık bulabiliriz.

Böyle bir sözcüğü su sözcüğünden türetmek pék doğru olmayabilir. Nitekim Türkçede karşıt añlamlar karşıt kökleriñ türevlerinden ortaya çıkar. Örneğin sözcüğünüñ karşıtı olan tok sözcüğü, to- "dolmak" sözcüğünden gelir, aldığı -k eki ise "yapılmış, eylemiñ soñucu" añlamı katan bir ektir: atık, gédik, batık, gibi.

Bu durumda - "sıvı almak" sözcüğünden türetilebilir diye düşündüm:
içik
su içmiş, susuz olmayan

içiklik
su içmişlik, susuz olmama, su tokluğu


Bu arada Eski Türkçede içkek "sürekli bir şeyler içen" diye bir sözcük olduğunu da añımsatayım.


İyide, zaten kanmak var? Acıkan doymam, susayan kanmam sanır.
Kana kana içtim.
  • 6

En soñ Tevâfuk tarafından 20 Eyl 2016, 21:34 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Tevâfuk
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 2
Katılım: 17 Tem 2016, 10:40
Değerleme: 6

Ynt: su tokluğu, suya gérek duymama

İletigönderen Oktay D. » 20 Eyl 2016, 22:17

İletiyi yazarken kan- sözcüğü usuma hiç gelmemişti.

Yine de kan- sözcüğü özünde "inanmak, tatmin olmak" añlamındadır. Tek başına "ben suya kandım" déndiğinde pek bir añlam oluşmayacaktır. Bu yüzden burada "zaten"lik bir durum göremiyorum.

Bu sözcüğü sizden édindikten soñra Tarama Sözlüğü'ne bakındım ve 19.yy'da kanık "içeceğe doymuş/kanmış" sözcüğünü gördüm. Öte yandan Derleme Sözlüğü'nde de aynı añlamda ağızlarda bulunduğunu da saptadım.

Bu durumda
kanık
içeceğe doymuş, suya tok

önerisi de sunulabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7728
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4085

Ynt: su tokluğu, suya gérek duymama

İletigönderen Tevâfuk » 22 Eyl 2016, 21:24

Oktay D. yazdı:İletiyi yazarken kan- sözcüğü usuma hiç gelmemişti.

Yine de kan- sözcüğü özünde "inanmak, tatmin olmak" añlamındadır. Tek başına "ben suya kandım" déndiğinde pek bir añlam oluşmayacaktır. Bu yüzden burada "zaten"lik bir durum göremiyorum.

Bu sözcüğü sizden édindikten soñra Tarama Sözlüğü'ne bakındım ve 19.yy'da kanık "içeceğe doymuş/kanmış" sözcüğünü gördüm. Öte yandan Derleme Sözlüğü'nde de aynı añlamda ağızlarda bulunduğunu da saptadım.

Bu durumda
kanık
içeceğe doymuş, suya tok

önerisi de sunulabilir.

Kanmak, aynı zamanda suya doymak anlamını da taşır. Susayan kanmam sanırdan kasıt budur, anlaşılmalıdır. Ki, bu sözün bazı yörelerde "suya kandım" kullanıldığına hemen hemen hiç şüphem yok. Anlamı karşılayan kelime bu zaten.

Kanık deyince zaten kimse birşey anlamayacak, anlamını sormaları gerekecek, ama kanmak zaten kullanılıyor ki kandım derseniz, "kana kana içtim", "susayan kanmam sanır"daki gibi sözler hala durduğundan anlamı pek çok kişi anlar bence. (Kanmağı burada kullanmak, istanbul Türkçesinde ölmeye yakın olan "suya doyma" anlamını da yeniden canlandırmış olur hem, şimdi farkettim de, galiba ölmeye başlamış bu anlam.)

Ayrıca:
ETü: [ Kaşgarî, Divan-i Lugati't-Türk, 1073]
ol sūwdın kandı [[suya doydu]], ol meŋi suwka kanturdı [[beni suya doyurdu]]
  • 0

Tevâfuk
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 2
Katılım: 17 Tem 2016, 10:40
Değerleme: 6


Dön Yeñi Kavramlar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'