Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" sorunu

Başka dillerde yér alıp henüz Türkçe'ye bile geçmemiş kavramlara karşılık bulma çalışmalarını içerir.

ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" sorunu

İletigönderen Tözkoparan » 20 Haz 2012, 18:35

Kanımca bu sözcüğe Türkçe karşılık olmaması büyük eksiklik. Bazı insanların "sağak yoktur, solak olmayana normal denir" gibi tuhaf tavırları da üstüne tüy dikiyor. Daha "sağak" mı "sağlak" mı karar veremezsek tabii ki "ambidekster"e gelemeyiz bile.

(Bence "sağak"tır da neyse.)

Ambidekster, iki elini de aynı hünerle kullanabilen kişilere denir. Bakalım elimizdeki sözcüklerden neye varabiliriz. Sol el hüneri yüksek kişiye solak deniyor. Türetilişindeki ekin -ak-lak mı olduğu tartışması sonuçlanmamış gibi. Efendim bence bu "-ak"tır, çünkü -lak olsaydı sollamadaki gibi sollak derdik. Derleme Sözlüğü'nde de ararsanız sollak diye bir şey yok. Öyleyse sağ el hüneri yüksek kişiye de sağak denmelidir. Ben sağakım mesela. (evet "sağağım" demedim, çünkü söylemesi zor, "kurallara aykırıdır" diyen varsa lütfen kanıtlasın)

Bu üstteki paragraf alttaki paragrafı yazabilmem için gerekliydi, lütfen beni konudan sapmakla suçlamayınız.

solu hünerliye solak, sağı hünerliye sağak dersek, esememizi dinleyerek şunu da diyebiliriz: ikisi birden hünerliye iki + -ek işlemiyle bir karşılık bulmalıyız. İşlemin sonucunda bir de kaynaştırma harfinin yardımıyla ikiyek türer elimizde. sıtma sözcüğünde olduğu gibi baştaki sesin zamanla düşeceğini söylüyor içimdeki yıllarca Türkçe konuşmuş, ana dili Türkçe bir his. Kiyek sözcüğünün sesi biraz çirkin kanımca, ama ikiyek sözcüğünü usavurmanıza sunuyorum.

Ayrıca "İkiyek" diye bir soyad olması da beni şaşırttı. Acaba anlamı neydi?
https://www.google.com.tr/search?sugexp ... 66&bih=653
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 20 Haz 2012, 19:19

Solak anlamında orta türkçe döneminde solamuk sözü var eken (kaynak: Gülensoy). KTLS'de diğer lehçelerde solakay biçimi yaygın. Tk.T. çepbekey (çep "sol") de aynı ekle yapılmış gibi görünüyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 20 Haz 2012, 19:32

AzT. Solaxay insanlarla sağaxay insanların fərqi nədədir?
Sağ elini kullananlara "sağlak" mı denir diye bir tartışma nerede olmuş bilmiyorum fakat Az.T.'deki sağaxay sözcüğüne de bakarak bizde sağ elini kullananlara sağak denebileceği barizdir. Ama her iki elini de kullanabilene ikiyek denmesi bana göre pek uygun değil. Sol ve sağ yön bildiren iki sözcüktür. İki ise bir sayıdır. Yani farklı bir kavram ifade etmektedir. Ambidexter gibi bir kavram birleşik bir sözcükle de ifade edilebilir. Sanıyorum ambi "her iki", dexter "sağ" demek yani her iki elini de sağ eli gibi kullanabilen (?) anlamında özü birleşik bir sözcük.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Tözkoparan » 20 Haz 2012, 20:00

Nasıl bir birleşik sözcükle karşılayalım örneğin?
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 21 Haz 2012, 00:38

Tözkoparan yazdı:Nasıl bir birleşik sözcükle karşılayalım örneğin?
Ambidexter kelimesinin özü "her iki" + "sağak" sözcüklerinden oluşuyor. Türkçenin imkanları dahilinde bunu bir birleşik isimle (misal için İkisağak, sol-sağak vb.) karşılamak mümkün olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Tözkoparan » 21 Haz 2012, 03:17

Türkçe karşılıkları yabancı sözcüklere öyküntüleyerek türetmek zararlı şeydir.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Boraan » 21 Haz 2012, 07:08

eş elli denilebilir , sanırım.
  • 4

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1810
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Boraan » 21 Haz 2012, 07:50

ikiyüzlü demek gibi eşelli de denilebilir
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1810
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Gökbey » 21 Haz 2012, 07:53

+dAş ekimizden yararlanmayı öne sürüyorum;

karında éş > karındaş > kardaş > kardeş
yolda éş > yoldaş


... gibi;

elde éş > eldeş olabilir.

eldeş: ambidekster
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1742
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 415

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Boraan » 21 Haz 2012, 07:59

Bu daha güzel...
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1810
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 21 Haz 2012, 12:33

Tözkoparan yazdı:Türkçe karşılıkları yabancı sözcüklere öyküntüleyerek türetmek zararlı şeydir.
Kastettiğim şeyi anlamıyorsunuz galiba. Ambidexter diye bir sözcüğün Türkçede bir karşılığı bulunmayışını bir eksiklik gibi görüp konuyu açan sizsiniz. Böyle bir kavramı ifade eden ambidexter sözcüğü özü birleşik bir kelimedir. Yani bunu Türkçede tek kelime ile karşılamak açısından ikiyek gibi solak ve sağak örneklerine uymayan bir sözcük türetmek yerine bu kavramı bir birleşik sözcükle veya isim tamlaması ile karşılamak mümkündür. İkisağak veya sol-sağak sözlerini de sorunuz üzerine misal olarak yazdım.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 21 Haz 2012, 12:34

Gökbey yazdı:+dAş ekimizden yararlanmayı öne sürüyorum;

karında éş > karındaş > kardaş > kardeş
yolda éş > yoldaş


... gibi;

elde éş > eldeş olabilir.

eldeş: ambidekster
Eldeş "aynı eli kullananlar" anlamına gelebilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen ingichka » 21 Haz 2012, 12:39

İlkokulda falan böyle her iki eliyle yazı yazabilenler vardı; genellikle "hem solak hem sağlak" gibi bir ifade kullanıyorlardı (sağlak sözcüğünün yanlış olduğunu daha o zamanlar farketmiştim sanıyorum.) Hem Farsçadır diyorsanız "solak ma sağak" da denebilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen Tözkoparan » 21 Haz 2012, 13:47

ingichka yazdı:Kastettiğim şeyi anlamıyorsunuz galiba. Ambidexter diye bir sözcüğün Türkçede bir karşılığı bulunmayışını bir eksiklik gibi görüp konuyu açan sizsiniz. Böyle bir kavramı ifade eden ambidexter sözcüğü özü birleşik bir kelimedir. Yani bunu Türkçede tek kelime ile karşılamak açısından ikiyek gibi solak ve sağak örneklerine uymayan bir sözcük türetmek yerine bu kavramı bir birleşik sözcükle veya isim tamlaması ile karşılamak mümkündür. İkisağak veya sol-sağak sözlerini de sorunuz üzerine misal olarak yazdım.


Yok, aslında biraz gıcıklık ettim sadece. Birleşik sözcükle de karşılanabilir tabii, yeter ki bir sözcük olsun, ama "ambidekster"i çevirir gibi "ikisağak" demenize öyle zararlı dedim. Açıklar gibi "solak ma sağak" gibi söylemekte de yanlışlık görürüm. "solsağak" ilgimi çekti.

Gökbey yazdı:+dAş ekimizden yararlanmayı öne sürüyorum;

karında éş > karındaş > kardaş > kardeş
yolda éş > yoldaş


... gibi;

elde éş > eldeş olabilir.

eldeş: ambidekster


"Eldeş" dersek "aynı eli kullanan iki ayrı insan" anlamı verir sanıyorum.

Boraan yazdı:ikiyüzlü demek gibi eşelli de denilebilir


Belki de. Bu da hoş.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: ambidekster/ambidexterious ile "sağak mı, sağlak mı" so

İletigönderen BARIÞ » 21 Haz 2012, 13:51

Benim oyumda "eşelli" den yanadır. İki elinde aynı ağırlıkta kullanabilen, birbirine eş olarak, ikisini birlikte kullanabilen gibi doğrudan bir anlam verebiliyor.
  • 0

Üyelik görseli
BARIÞ
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 580
Katılım: 27 Ara 2011, 18:14
Değerleme: 14

Soñraki

Dön Başka Dillerdeki Türkçede Olmayan Kavramlar

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'