1. bét (Toplam 1 bét)

Yardımcı eylemle kullanılan temel sözler

İletiGönderilme zamanı: 13 Ağu 2017, 14:31
gönderen birtancazin
Dilimizdeki arapça kökenli olup yardımcı olarak türkçe sözlerle eylemleştirilen işlek sözler vardır.

İnşa etmek, ifa etmek, eda etmek, icra etmek, infaz etmek, bina etmek, tesis etmek, teşkil etmek, teşekkül etmek, meydana gelmek, meydana getirmek, meydana çıkmak, halk etmek, imal etmek....

Özünde var et_edil_ettir_ol_oldur anlamlarını içerir.

Türkçe açısından Osmanlıca etkisiyle kün ağızlarında da yazı dilinin yaygınlaşmasıyla birlikte çokça yer bulan bu sözler ne yazık ki varsıllık katmıyor ve dahi dili kısıtlayıp özgünlüğün yozmasına tıldak oluyor.

İnşa etmek... Dikmek. Örkmek, örkümek/yapılandırmak
İnşa..dikim, örküm/yapılandırma
İnşaat.. Dikit, örküt/yapı
İnşaat işçisi... Örküm işçisi
İnşaat mühendisi.. Örküm deniktirmeni
İnşaat müteahhiti... Örküm üstlenicisi
Şantiye.. Örküm alanı

İfa etmek... Eylemek/ödemek
İfa... Eyleme/ödeme
Vefa.. Sözmerlik
Vefalı.. Sözmer
Görev ifa etmek... Görev eylemek



Eda etmek... Kılmak
Eda... Kılış
Namaz eda etmek... Yükünüş kılmak

İcra etmek.. Bulkumak
İcraat.. Bulkuşma
İcra makamı... Bulkuma törü

İnfaz etmek.. Yorumak
İnfaz.. Yoruma
Hükmü infaz etmek.. Yargıyı yorumak

Bina etmek.. Yapılandırmak, kurmak
Bina.. Konut/yapı
Planlarını onu görüşlerine dayanarak bina etti.. . Tasarılarını onun görüşlerine dayanarak yapılandırdı

Tesis etmek.. Kurmak
Tesis.. Kuruluş
Tesisat... Kuranak


Teşkil etmek.. Oluşmak
Teşekkül.. Oluşum
Teşkilat.. Örgüt


Meydana gelmek... Olmak, oluşmak, kislenmek
Meydana getirmek.. Oluşturmak, kislemek
Meydana çıkmak.. Ortaya çıkmak


Halk etmek... Yaratmak
Halik.. Yaradan, yaratıcı
Halk.. Kün

İmal etmek.. Yapmak, üretmek
İmalat.. Yapım, üretim
İmalathane.. Yapımevi

Ayrıca, çınıktırmak: tahakkuk etmek ile
Gerçekleştirmek, yerine getirmek sözleri e bulunur..

Ynt: Yardımcı eylemle kullanılan temel sözler

İletiGönderilme zamanı: 13 Ağu 2017, 16:40
gönderen birtancazin
Örk_örkü_örle_örkünde_örü_mek biçimindeki bu eylem ile örgüt, örgün, örüntü sözü de sanırım bu kökle türetilmiş, birçok gereksinen söz karşılanabilir.

Örleşim... Fizik bilimi, fizyoloji
Örleşimsel/örleşimlik/örleşimce... Fiziki, fiziken, fizyolojik olarak