Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

-çıl

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

-çıl

İletigönderen Türkeröz » 29 May 2013, 22:43

Bu ekin sadece ada getirilebildiğini denildi. Ancak Eylemlere de gelebildiğini herkes görebilir.

görücül  Fr. Visuel
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu

kıvırcıl  Fr. Géniculé
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu

sevicil  Fr. Érotique
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu

ağrıcıl  Fr. Algophile
BSTS / Tıp Terimleri Kılavuzu
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2989
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 549

Ynt: -çıl

İletigönderen Kuşhan » 29 May 2013, 23:24

Tümünün Tıp Terimleri Kılavuzu'nda olması bize bir şey anlatmıyor mu?
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: -çıl

İletigönderen D. Can Aktan » 29 May 2013, 23:45

Bunların hepsi Tıp Terimleri Kılavuzu'ndan. Arap harfli metinlerde de -çıl ekinin eylemlere geldiği örnekler gösterebilecek misin?
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 21

Ynt: -çıl

İletigönderen Oktay D. » 29 May 2013, 23:48

Hem örnekleri hiçbir geçerliliği olmayan, yazarıñ kendi türettiği sözcüklerden oluşan bir sözlükten vériyorsuñuz, hem de zaten görü, sevi, ağrı sözcükleri eylem değil ad olduğu için örnekleriñ 3/4'ünü yañlış vérmişsiñiz!
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255

Ynt: -çıl

İletigönderen Türkeröz » 30 May 2013, 12:24

Türkçe Arap harfiyle yazılmıyor.

O üçü de eylemden gelme. Ayrıca "sevi" "aşk" demek iken "sevicil" "erotik" demek. Erotikle de aşk aynı değildir. Aşkta sevmek hakimken erotikte cinsellik hakim.

sevici   
a. Kendi cinsinden kimselerle cinsel ilişkide bulunan kadın, ablacı, lezbiyen.

Güncel Türkçe Sözlük

Görüyorsanız, aşkla cinsellik aynı değil. Bu yüzden "-ici" ile "-icil" sev- eyleminden gelmekte.

Ayrıca nasıl ki -ici eki hem ada hem de eyleme geliyorsa -çıl eki de gelir. Çünkü -çıl eki -ci ekinin sonuna -l ekinin getirilmesiyle oluşturuluyor. Birleşik kalıplaşmış ektir. Bakınız:

bencil:Benci olan, hep kendisini düşünen..
barışçıl:Barışçı olan, barış yanlısı olan..

Eğer ki hâlâ görücül, ağrıcıl sözlerin addan geldiğini söylüyorsanız o zaman sıvıtçıl sözünün de addan gelmiştir demek. Bunların arasında fark yok.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2989
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 549

Ynt: -çıl

İletigönderen Oktay D. » 30 May 2013, 12:57

sévi de hangi sévi? sébig mi sébi mi? Ayrıca ona bakarsañız, sév- soñ derece géñiş bir sevgi (anne sévgisi, çocuk sévgisi, éş sévgisi, Tañrı sévgisi, renk/eşya sévgisi, vb.) iken ondan türeyen séviş- sözcüğü bugün "cinsel ilişkiye girmek" añlamına gelmektedir. Oysa bundan 40 yıl önce aynı sözcük "karşılıklı birbirini sévmek" añlamındaydı. Aynı durum Eski Türkçe amıra- "sévmek", amırak "emre, sévgili" ile amraş- "sévişmek" sözcükleri için de geçerli olmuştur. Buna "sözcüklerde añlam değişmesi" dénir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255

Ynt: -çıl

İletigönderen Türkeröz » 30 May 2013, 14:48

İyi de sevicil sözü ad olan sevi sözünden gelmiyor. Çünkü sevi aşk demektir. Bu yüzden eylem olan sev- sözünden gelmekte. "seviş-" sözüne gelince de o söz tam olarak cinsel ilişkiye girmek demek değil. İki sevgilinin birbirlerini öpüp koklaması (karşılıklı, birlikte)'na deniyor. Esası budur. Ama bugün cinselliği de kattılar. Ayrıca "sev-" sözüne "sév-" derseniz, yanlış anlaşılabilir.

sivmek   
Bir şeyin ucunu uzatmak : Demirin ucunu biraz bana sivin.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
sivmek   
Hayvan işemek, sidiklemek.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


Bugün cinsel ilişkiye girmek anlamında si*iş- var.


Amıra- sözüne ise birşey diyemiyorum. Çünkü Türkçe öyle bir dil ki yabancı olan bir adı sonuna ek getirelerek fiil yapabiliyor. Bu söz gerçekten bizim mi yoksa yabancı mı ben bilemiyorum. Rumence ya da İtalyanca ya da başka bir dilin de olabilir ve bizim dilimize de addan eylem yapan -a eki getirelerek Türkçe'ye sokulmuş olabilir. Sapta- sözünü hatırlayın. Arapça tespit, sabit sözüne -a eki getirilerek Türkçe yapıldı. Nitekim bu söz de "sapta-" gibi olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2989
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 549

Ynt: -çıl

İletigönderen Oktay D. » 30 May 2013, 18:14

sév- sözcüğü kapalı /e/ sesiyledir. Ağızlardaki sözcükler o ağzıñ ses yapısına göre türlülük gösterir. Örneğin "işemek" añlamındaki siv- sözcüğü siy- "işemek" sözcüğünden gelir. Bu /y/ sesiniñ /v/ olması durumu o ağza özgüdür, yazı dilini bağlamaz. Ayrıca /i/ ile /é/ ayrı ses ve damgalardır, ben siv- yazmadım ki!

amıra- sözcüğü ister yabancı ister Türkçe olsun, söylediklerim añlambilimle ilgilidir.

sévicil sözcüğü, sévi'den gelmiş olamaz çünkü añlamı "aşk" diye bir mantık olabilir mi? Añlamdan köken mi kestiriyorsuñuz? Ayrıca yukarıda aşk añlamıyla ilgili sözlerimi hiç okumamışsıñız gibi davranıyorsuñuz. sévi "aşk" démek de, bu hangi sévi?

Kaldı ki, sırf kendiñiz bir köken açıklamasını élediñiz diye "o halde bu ek eylemlere de gelir" diyemezsiñiz. Eyleme geldiğine dair kesin bir bulguñuz olmalı. Ayrıca Türkçe eylem ile ad arasında keskin çizgiler koyar. Türkçede bir ek hem eyleme hem ada geldi diye bambaşka bir ek nasıl aynı işlevde olabilir ki? Bu ekle öbürünüñ né ilgisi var ki?

Kafañıza göre dil işliyorsuñuz, dili yozlaştırıyorsuñuz. Soñra siziñ gibi birtakım kişiler, TDK gibi kurumlarıñ başına soñuna geçip ya da aydıñım déyip yañlış yañlış türetimler yapıyorlar. Ardından Türkçesévmezler gelip bu yapılanları bizim Türkçeyi koruma ve geliştirme isteğimize yamayıp "öztürkçeciliğe karşıyım" diyor.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255

Ynt: -çıl

İletigönderen Türkeröz » 24 Şub 2015, 23:19

Divanü Lügati't-Türk
-çil anlamı
çokluk bildiren sıfat edatı

DLT'ye göre böyleymiş.
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2989
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 549

Ynt: -çıl

İletigönderen cingelek » 14 Haz 2017, 16:59

Alışkanlık, düşkünlük ve benzerlik anlamları taşıyan bu ekin nispet veya aidiyet-mensubiyet eki ile karıştırılması da ayrı bir problem.
  • 0

cingelek
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 374
Katılım: 17 Mar 2015, 15:28
Değerleme: 371

Ynt: -çıl

İletigönderen kuluduk » 14 Haz 2017, 18:22

Türkeröz yazdı:Divanü Lügati't-Türk
-çil anlamı
çokluk bildiren sıfat edatı

DLT'ye göre böyleymiş.
Eğer böyle bir kullanım varsa bile ek değil edat olduğu yazıyor.
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: -çıl

İletigönderen birtancazin » 14 Haz 2017, 18:23

L ile birleşik türeyen bütün ekler biraz da nispet anlamı katıyor.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: -çıl

İletigönderen kuluduk » 14 Haz 2017, 18:27

birtancazin yazdı:L ile birleşik türeyen bütün ekler biraz da nispet anlamı katıyor.
Sizin nispet sandığınız şey benzerlik olabilir, onun da aidiyet/mensubiyet ile ilgisi yoktur.
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Ynt: -çıl

İletigönderen birtancazin » 14 Haz 2017, 18:28

Yoksu için neden yoksul demiş olsunlar_sı zaten benzerlik
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: -çıl

İletigönderen kuluduk » 14 Haz 2017, 18:31

birtancazin yazdı:Yoksu için neden yoksul demiş olsunlar_sı zaten benzerlik
Yoksul kelimesinde nasıl bir nispet/mensubiyet var?
  • 0

kuluduk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 436
Katılım: 14 Tem 2015, 03:24
Değerleme: 237

Soñraki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'