Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

/+tay/

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen bensay » 27 Eyl 2008, 14:09

Yazılı ya da sözlü bellemlerde "kavuş/kabış" biçiminde kullanılmış bir ad kökü yok sanırım. Yaptığımız olması gerekir diye bir çıkarsama mı?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2845
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1402

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 27 Eyl 2008, 14:37

Derleme Sözlüğünde kağış bulunuyor, kağış-, kağıştak, kağışlak var. İlişkisi araştırılası. Yañımda bazı kaynaklarım yok, olsaydı biraz daha bilgi edinirdik belki.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen bensay » 28 Eki 2008, 16:19

Gülseren Tor, Mersin Ağzı Sözlüğünden;

Yeni doğdaç : Yeni doğmuş.

Doğdaç'ın türeyişi ne gibi ola?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2845
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1402

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 28 Eki 2008, 16:51

Sözcük Gülseren Hoca'dan önce Derleme sözlüğüne geçmiştir[1]. Derleme sözlüğünde doğdaş sözcüğünüñ başka bir sesletimi olarak geçiyor. Ne ki Türkçede /ş/ > /ç/ gibi bir yumuşama bulunmuyor. Bu bir gedik[2] değilse kökeni hiç açık değil. Ancak /ş/>/ç/ için bir örñekse "+daş" eşlik eşi olduğunu sanıyorum.

doğdaş
Doğuştan, anadan doğma: O çocuk doğdaştan topaldır. [ Derleme Sözlüğü c: 4 ]
Yassıviran, *Senirkent -Isparta
Kozluca, Çebiş -Burdur
Yukarıseyit *Çal -Denizli
*Mut köyleri -İçel
Apturrahmanlar *Serik -Antalya

[doğdaç -2]
Doğuştan, anadan doğma ( Derleme Sözlüğü c: 4 )
*Eğridir, Ulubey *Senirkent -Isparta


Dipçe.
[1] Gülseren Hoca, Derleme Sözlüğünde olmayan maddeleriñ başına, olmayan añlamlarıñ başına ve derlenen bölge adlarınıñ başına yıldız (*) imi koymuş. O madde, Derleme sözlüğünde aynı añlamla bulunuyor ancak o bölgeden derlenmemiş.
[2] gedik "istisnâ"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen bensay » 28 Eki 2008, 17:05

Doğdaş olmadı doğdaç... Önemli olan doğ- eylem köküne gelmiş gözüken bir +da(+ç) olmadı +daş eki söz konusu değil mi, ki bu eklerin eylem köküne gelmediği söylenir?
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2845
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1402

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen Oktay D. » 28 Eki 2008, 17:22

Derleme sözlüğünde doğdeş de kaydedilmiş ("doğdeşten" olarak) añlamı da "doğduğundan beri".

Buradaki ekleme, +daş/+deş (+da eş) ya da +da+ç olması, ikisiniñ de kattığı añlamla örtüşmediğinden baña olası gelmiyor. Bu yüzden sözcüğü iyi deşmek gerek.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: -tay eki ve kimi çalışmalarım

İletigönderen Oktay D. » 01 Kas 2008, 03:09

Moğolca kura- "bir yerde toplanmak" sözcüğü Eski Türkçede kur- "inşa etmek, çadır kurmak" ile eşleşiyor diye bir kesinlik yoktur. Oysa Uyguracada kura- diye bir sözcük bulunur.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: -tay eki ve kimi çalışmalarım

İletigönderen Oktay D. » 03 Kas 2008, 02:36

Bu deñli kızışmaya gerek kalmadan:
Moğolca ve Türkçe birbirinden alıntı sözcük alsalar bile, özünde aynı diliñ kopan parçları olduklarından o alıntılar da olduğu gibi Türkçe olarak türetilebilirdir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: +ta / +te / +da / +de eki üzerine

İletigönderen yazgır » 03 Şub 2009, 11:08

Gülensoy eylemlere ulanan de-/da- ekinden söz ediyor. Kökenbilgisi sözlüğünde "yordam" sözcüğünün açıklamasına bakınız.
  • 0

yazgır
Sesli Yeñi Üye
Sesli Yeñi Üye
 
İleti: 1
Katılım: 03 Şub 2009, 10:58
Değerleme: 0

Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Gökbey » 12 Tem 2009, 02:12

Bugün öğleden soñra oturmuş Oktay ile bu "tay" eki üzerine birbirimizi yedik. Sonunda Türkçedeki "dam" sözcüğüne ulaştık.

Dam, bizim Iğdır'da ambar demek. Derleme sözlüğüne bakındım; "tay" sözcüğünü çağrıştıracak sonuçlar buldum. Kimi yörede, "cezaevi" añlamı varmış. Kimisinde köy evi, kimisinde bildiğin ev, kimisinde ahır, kimisinde oda...

Öyle ise, yargıtay sözcüğünü düzeltirsek; yargıdam değil yargıdamı olur dahası onat olur.

Kurultay : Kuruldamı
Yargıtay : Yargıdamı
Sayıştay : Sayışdamı

Tartışmaya denen olan türetimim "sayrıtay"ı da "sayrıdamı" olarak düzeltik mi, bizden olan, özden olan sözcükler çıkar. Kimse de kalkıp dalga geçemez, eleştiremez.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1733
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Oktay D. » 12 Tem 2009, 11:58

Tabî benim görüşüm sağlık damı (hastâne), sağlık ocağı (klinik) gibi bir şey olması :) "sayrı" sözcüğünü benimseyeceklerini sanmıyorum, ayrıca "sağlık damı" bence oldukça güzel.

Bu arada,
dam < Eski Türkçe tâm (Kutadgu Bilig ve DLT)
olduğunu da söyleyelim. Eşkökenli tek sözcük, damga (< tâmga).
Türkmence dâm
Halaçça dâam
Moğolca tama
Korece tam
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Oktay D. » 12 Tem 2009, 12:02

yargı damı, sayış damı, kurul damı diye ayrı sözcükler yazmak daha iyi. Tek sözcük etmeye çalışmak gereksiz bence.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

Ynt: Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Gökbey » 13 Tem 2009, 02:26

"dam" sözcüğüne ulaşmamız iyi oldu. Birçok yer, mekan adıñı özleştirebiliriz.

Evrenkent, bilimyurdu, bilimtey, sonokul gibi üniversite karşılıklarıña bir yeñisiñi daha ekleyelim; bilim damı

Oktay yazdı:"sayrı" sözcüğünü benimseyeceklerini sanmıyorum, ayrıca "sağlık damı" bence oldukça güzel.


Ziya Gökalp de, tanık sözcüğü tutmaz diyordu. ;)

Sayrıtay, daha doğrusu sayrı damı, zor tutunur. Ançıp dediğiñ gibi sağlık damı daha tutunası.

banka : akça damı
stad - stadyum : çeynik damı - spor damı (önce spor damı denir, soñrasında çeynikleşir)
meclis : yönetim damı, yönelge-yönetge (Türkmence duralga gibi)
yazıhâne / yazâne : yazı damı, yazış damı
lâboratuvar : deney damı
pastahâne / pastâne : tatlı damı
hastahâne / hastâne : sağlık damı
üniversite : bilim damı
veteriner kliniği : ?
eczahâne / eczâne : em evi, em damı
kütüphâne : betik damı
postahâne / postâne : ulatı damı , posta damı (önce posta denir, sonra ulatı-ileti gibi sözcüklere geçilebilir)
stüdyo : çekim damı
hipodrom : yarış damı (hipo : at, room : oda, hipodrom > at odası gibi bir neñ)
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 17 Tem 2009, 11:11 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1733
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 410

Ynt: Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Eftal GEZER » 15 Tem 2009, 22:22

"Posta" için "gönderi" daha uygun bence.
  • 0

"Türk ulusundan?m diyen insanlar her ?eyden önce ve mutlaka Türkçe konu?mal?d?r. Türkçe konu?mayan bir insan Türk kültürüyle, toplumuyla ili?i?ini sav ederse buna inanmak do?ru olmaz."

Mustafa Kemal Atatürk
Üyelik görseli
Eftal GEZER
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 87
Katılım: 17 May 2009, 21:40
Değerleme: 3

Ynt: Moğolca "tay" eki, Türkçe "dam" mı?

İletigönderen Oktay D. » 16 Tem 2009, 04:12

Ptt "gönderi"yi kullanır.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8242
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5244

ÖncekiSoñraki

Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'