Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

+mAr

Ekleriñ kökeni üzerine çalışmaları içerir.

+mAr

İletigönderen birtancazin » 04 Ağu 2017, 04:52

Dilimizde çomar, tomar, kuşmar, katmer türk söylencelerinde tulpar, ağızlarda talpar gibi sözler var.

Tomar sözü eski yunanca ve arapçaya dayandırılıyor ise de tuşkurum (tesadüf) olduğunu sanıyorum.

Top_mar... Toplanmış, rulo biçiminde
Çomar... Çok_mardan, iri başlı hayvan / topuz
Kuş_mar...kuş tuzağı
Tulpar... Türk söylencebiliminde uçan at, kanatlı at
Talpar... Bağ kulubesi / çardak (çalı, çırpı ya da dallarla örülerek yapılan kulube tarzı yapı).. Bu bakımdan Dal adına eklndiği anlaşılmakta
Kat_mar/katmer... Katlanarak yapılmış olan


Günümüzde işlek olmayan, geçmişleyin de azrak örnekleri bulunan_mar/par takısı ilginç bir yapıdır.
Anlamsallık özelliğine baktığımızda diri ya da değil nesnel ve varlıksal adlandırmalar yaptığını görüyoruz.
Ayrıca adlara eklenen bir takı durumunda.

Kök bakımından türkçe sözlere eklenerek kullanıldığı görülmektedir.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 04 Ağu 2017, 21:14 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Gérekçe: başlık adı düzeltildi
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: _MAR

İletigönderen birtancazin » 04 Ağu 2017, 04:56

Bu arada bir örnek daha aytayım.

Kün ağzında kaçmer.. İri bir kertenkele türü..

Burada kaçmak ile ilgili mi bilemiyorum genelde adlara eklendiğini görüyoruz, kocamar, koçmar gibi bir eski biçime dayanıyor olabilir.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: _MAR

İletigönderen Oğuzosis » 04 Ağu 2017, 10:26

Bir de ben bir örnek vereyim, işmer :) ! Bu ortak bir söz denebilir aslında, diğer Türk dillerinin birkaçında "çok iş yapan, işini de ustalıkla yapan" anlamında kullanılıyor.
  • 0

Oğuzosis
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 199

Ynt: +mAr

İletigönderen birtancazin » 05 Ağu 2017, 00:02

Bilmediğim, yaşayan bir örnek verdiğiniz için sağolun dağarcığıma kattım.
  • 5

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: +mAr

İletigönderen Oktay D. » 05 Ağu 2017, 00:16

Arada Türkçe olmayan bir sözcük var, onu aradan çıkaralım:
tomar sözcüğü Türkçeye Arapçadan geçmiş, Arapçaya ise Eski YUnanca tomarion sözcüğünden alınmış. O da Yunancada +arion eki almış olan tomus "rulo, kağıt payı" sözcüğünden geliyor.

Bu arada çomar ile çokmar sözcükleri çok (az karşıtı) sözcüğünden gelmiyor. Bu iki sözcük aslında çomak/çokmak sözcükleriyle ilgilidir. Sözcük kökü, çō diye bir yansıma sestir. Daha çok köpek çağırmak için veya sopayı yére vurmak veya çekici çakmak için kullanılan bir sestir. Bu yansıma sesten çōkı- "saldırmak" diye bir sözcük de türemiştir, çōk- ve çogık- biçiminde sesletimleri de bulunur. Moğolcada çoki- "çakmak, ses çıkarmak" sözcüğü de bununla denktaştır. Moğolcada çokimak "çekiç" ile Türkçe çomak sözcükleri denktaştır. Bu nedenle çō sözcüğüne +mAr eki gelince çomar olmuştur, nitekim çomar dénilen koyun köpekleri, sahibiniñ çomağıyla komut alıp koyunları gütmekte kullanılan bir köpektir.
  • 5

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255

Ynt: +mAr

İletigönderen birtancazin » 05 Ağu 2017, 00:26

Tomar sözünün türkçe olduğunu düşünüyorum.

Kök ve ekiyle de kuşkusuz açıklanabilen bir durumda.

Benzeşmeden başka bir nen yok bence.
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: +mAr

İletigönderen Oktay D. » 05 Ağu 2017, 12:16

Bir sözcüğü biçimce başka ek köklere ayırabiliyorsuñuz diye o sözcük öyle olmak zorunda değil. Başka ekler almış biçimlerini veya sesletimlerini ve Yunanca veya Arapçadan etkilenmemiş öteki Türkçelerde denktaşlarını bulmañız gérekir. Yani tarihsel bulgularla onuñ Türkçe olduğu gösterilebilir anca.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255

Ynt: +mAr

İletigönderen birtancazin » 06 Ağu 2017, 00:27

Öyle olmalı demedim ancak türkçe kök ve ek olarak anlam bütünlüğü ve kuralılığını sağladığından türkiye türkçesine özgün türkçe sayılabilir.

Ala-ela
Uçra-ücra
Yakın-yakin gibi osmanlıca evresinin dolayısıyka arap dili söylenişinin etkileri gibi birtakım sözcükler de sesteş bir etkileşim yaşayabiliyor.

Yunanca avlaki_evlek olmuş iken eski türkçede avgın sözü de benzer anlama geliyor.

Dam ve damos / damız gibi
İyatr_ yatır gibi
Türbe_tümbe/tümbek gibi
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 265

Ynt: +mAr

İletigönderen Oktay D. » 06 Ağu 2017, 12:51

Ben de diyorum ki görünüşte bir şeyleri sağlaması, onuñ öyle olduğu añlamına gelmez.

Bu arada yakın (uzak karşıtı) Türkçedir, yakin (kesin) Arapçadır. İkisi ayrı sözcükler.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8245
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 5255


Dön Ekler

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'