Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Temirbek » 15 Mar 2008, 19:19

Fizik için öneriñiz?
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 02 Eki 2010, 15:14 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Gökbey » 15 Mar 2008, 19:54

Doğuç sözcüğünü kullanıyorduk, sanırım çavınız yok.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen YİĞİT TULGA » 15 Mar 2008, 22:58

Uğrola,
Böyle bir sözcük var. Bir sayrılık adı olarak DS' de geçer. Bir sayrılık adını "fizik" için önermek doğru değildir denebilir ancak, sözcüğün kökten (doğmak) türeyiş ile işlenişi gözönüne alındığında;
doğuş
doğunç 'tan
doğuç' a

evrilişi yadırganamaz.

doğuca [davucu, doburca, doca, doğaca (I), doğacı (I), doğaç, doğca, doğucu -1, doğuç, domuca, domurca, donucu -1, dovaca, dovacı (I), doveci, dovuca, dovucu (II) -1, duruca (I)] At, eşek vb. hayvanlarda soğuk almaktan, terli ve yorgunken su içmekten ileri gelen hastalık. (Kaçar aşireti, Köseler * Eşme -Uş.; * Çal -Dz.; Sürez * Bozdoğan -Ay.; -Es. ve köyleri; -Çr.; Zana -Ama.; * Zile -To.; Gürcü * Kızılcahamam -Ank.; * Bozkır, * Hadım -Kn.; Kümbet -Ada.; Civanyaylağı * Mersin -İç.; Düğrek -Mğ.)
.....
.....
doğuç [ # doğuca]
doğuç olmak [ # doğuca olmak]
doğugaç İlk doğan çocuk, süt emen çocuk. (Dobruca göçmenleri -İz.)
doğu keçi Boynuzsuz keçi. (-Ank.)
doğul (I) [dol (I)] Değil anlamında kullanılır. (* Tosya -Ks.)
[dol (I) ] > (-To. ve köyleri)
doğul (II) Davul. (* Devrek -Zn.; Telin * Gürün -Sv.)
doğulug [ # doğuluk]
doğuluk [doğduluq, doğu (I), doğulug] Çocuk doğduğu zaman götürülen hediye. (Sancaklıboz, İğdecik, -Ba.)
[doğduluq ] > (* Bünyan -Ky.)
[doğu (I) ] > (-Isp.)
[doğulug ] > (-Brd.)
doğum [dugum]
1. [ # dağdağan -1]
2. Frenk üzümü. (Karaçay aşireti, Başhöyük * Kadınhanı -Kn.)
[dugum ] > (Çilehane * Reşadiye -To.)
doğunmak Doğmak. (İncekum * Silifke -İç.)

Uğrola
  • 0

En soñ YİĞİT TULGA tarafından 16 Mar 2008, 00:42 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 16 Mar 2008, 01:11

Bir doğabilimci olarak "fizik" için doğabilim sözcüğünü kullanıyorum, ayrıca diğer (Türkçeye önem veren) doğabilimciler de bunu kullanırlar. Biz kendi aramızda çözdük sayılır, başka türetime gerek yok sanırım :)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Gökbey » 16 Mar 2008, 02:22

Sonra sizi çevrebilimci diye karıştırmasınlar. :)
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 16 Mar 2008, 02:47

hehe Kim karıştıracak ki? physic Latincede doğa demek zaten. Doğabilim, doğayı araştırır. Diğer bilimler için şunlar usayatkın olsa da doğabilim gibi kullanım görmemiş ne yazık ki:
matematik: usbilim
biyoloji: canlı bilimi
Ama aşağıdakiler çok sık kullanılır:
gökbilimleri: astronomi
gökfiziği: astrofizik
yerbilimleri: jeoloji
yerfiziği: jeofizik
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 16 Mar 2008, 02:49 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen bensay » 16 Mar 2008, 03:04

Matematik için Kanıbir kılavuzunda "işlembilim" yer almış. Biyoloji için TDK sözlükte "dirim bilimi" var. Sanırım bu Kanıbir kılavuzunda "dirimbilim" biçiminde.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2472
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 16 Mar 2008, 03:36

Yok daha neler! İşlembilim olur mu hiç?! Matematik hesap/işlem yapma değildir! yañından geçmez. Doğabiliminde bile doğru düzgün hesapla uğraşılmıyor ama yoğun matematik vardır. Matematik kitaplarını (lise öss kitaplarından söz etmiyorum tabi ki) açıp baksınlar, rakam bile göremezsiñiz. Baksınlar, bölüm ilen sayfa numaralarından başka rakam görebilecekler mi? Hesap, mühendisiñ işindedir. Bunlar, matematikçileri sayılarıñ kareköklerini hızlıca hesaplayan çarpım tablosunu ezbere bilen kişiler olarak görüyor añlaşılan. Lisede gördükleri matematik dersini matematik sanıyorlar sanırım. İnsan, bilmediği etmediği alaña nasıl ad türetebilir? (Kanıbir'den söz ediyorum, kimse alınmasın)
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 21 Mar 2008, 02:24

Doğabilimciler, çoğu zaman "yapı" añlamına gelecek şekilde "bir şeyiñ doğası" deriz. Örñeğin, "madde, doğası gereği bu biçimde davranır" gibi kullanımlarımız çoktur. Bunu günlük kullanıma alabiliriz: "bu adamıñ doğası çok iyi", "düzgün bir doğası olduğu için bunuñ üstesinden geldi" gibi...

doğgu, ğg olduğu için zor bir sözcük.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Temirbek » 26 Kas 2008, 15:32

* ~ Fr physique 1. doğa bilimlerine verilen genel ad [esk.], 2. maddenin özelliklerini inceleyen bilim dalı [xvii] ~ Lat physica doğa bilimi ~ EYun fysikē teχnē a.a. < EYun f&yacute;sis doğa " fiziy(o)+
———————
• Modern anlamı Aristoteles’in maddi varoluşun özelliklerini incelediği Ta Fysiká adlı eserinden türemiştir.


* ~ Fr/İng physi(o)- bedensel, fiziksel (sadece bileşik isimlerde) < EYun f&yacute;sis doğa < EYun f&yacute;ō büyümek, kabarmak, yer kaplamak, (canlı varlıklar) yetişmek, neşvü nema bulmak ~ HAvr *bheuə- kabarmak, şişmek, büyümek


Fizik için "Doğuç" önerisi yapılmış ve kullanılmakta, herşeye karşı çıkıyor gibi görebilirsiniz ancak, bu türetimdeki ek pek uygun değil kanımca.

Doğ- eylemine +uç eki gelemez, zaten +uç / +üç biçiminde bir ek de yok Türkçe'de, eskin biçimi +gaç / +geç > * +ğaç / +ğeç > günümüzdeki biçimi +aç / +eç (eğer sesli ile bitiyorsa sözcük > +ç olarak gelir) ekimiz vardır ve genellikle "araç adları" yapar.

Bu bağlamda "doğuç" değil > "doğaç" olur ki bu da "doğan araç, doğma aracı" gibi bir anlama geleceğinden anlam örtüşmesi sağlamaz. Doğaçlama eylemi de yanılgın bir türetimdir."Doğaçlama" yerine "Doğallama" dense yeğdir.

Türkçe eklerin kattıkları işlevler bellidir, eklerin asıl görevlerini yok sayarak türetim yapmak Türkçe'de dokunca verir.Doğaçlama gibi yanılgın (hatalı) örnekleri dip (baz, temel) almamalıyız.

Fizik için "Doğa Bilimi / Doğabilim" denmekte, Oktay arkadaşımız da bir Doğabilimci olarak daha ayrıntılı katkı sunacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 27 Kas 2008, 20:35

Fizik sözcüğü doğrudan doğa demek. Bugün zâten hep doğa sözcüğü kullanılır. Örñeğin Hocalarımdan Ali Havâre, "Fizikte Kuramsal Kavramlar" ve "Fizik ve Felsefe" derslerinde hep "doğayı añlamak, açıklamak", "doğada ...", "doğanıñ geometrisi" gibi deyimler kullanır. Bence doğrudan
doğa "1. tabiat 2. fizik"
olarak kullanılmalı, biraz da kullanılıyor özünde. Ali Hocam da mantıklı ve yerinde olduğunu söyledi.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 27 Kas 2008, 21:54

"Oktay'ıñ fiziği" (görünüm) deyimindeki "fizik" sözcüğüne "doğa" demek zorunda değiliz. orada "görünüm" deriz. Bu, sözcüğü kullanmamak için bir neden değil bence.

Bilim olan "fizik" için doğa her türlü oturuyor, çünkü o biçimde kullanımlar var zâten. doğacı "fizikçi" neden olmasıñ, añlayamadım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Temirbek » 29 Kas 2008, 17:21

"Oktay'ıñ fiziği" (görünüm) deyimindeki "fizik" sözcüğüne "doğa" demek zorunda değiliz. orada "görünüm" deriz. Bu, sözcüğü kullanmamak için bir neden değil bence.

Bilim olan "fizik" için doğa her türlü oturuyor, çünkü o biçimde kullanımlar var zâten. doğacı "fizikçi" neden olmasıñ, añlayamadım.


"Doğacı" dendiğinde daha çok "doğasever" çağrışımı yapıyor bu bağlamda olmaz dedim."Ben doğacıyım" dendiğinde, diyen kişinin "fizikçi" değil "doğasever" olduğu anlaşılacaktır.Bu nedenle diğer kullanımlarda doğa tek başına yeterli olurken "fizikçiyim" derken yalnızca bu tanıma özgü olarak "doğabilimciyim" deme durumu vardır.

"Oktay'ın fiziği düzgün" > "Oktay'ın görünümü düzgün" evet oluyor, ancak fizik'in kast ettiği tam kapsanmıyor gibi de, burada fizik derken sadece kuru kuru "görünüm" değil de biraz da "cüsse, endam" vurgusu da var."Oktay'ın yapısı düzgün" de oluyor, burada "yapı" > "yaradılış" anlamında kullanılmakta.Arapça "binâ / bünye" de zaten Türkçe "yapı" demek.Bizim yörede "Allah yapısı" tanımı sıklıkla kullanılır.Örnek olarak, takma diş kullanan biri şöyle yakınabilir "Takma diş Allah yapısı gibi olmuyor." Yine Karacaoğlan'ın bir koşuğunda;

"Yıkılmaz Mevlâ'nın yaptığı yapı,
  Hak Muhammed dini taptığım tapı,
  Oniki bahçede kırksekiz kapı,
  Eşiğinde bekleyen iki kul nedir?"

Şeklinde "Mevlâ Yapısı" tanımı geçer.Bünye/fizik/tabiat" anlamına gelen "yapı" da kullanılabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen Oktay D. » 29 Kas 2008, 20:53

Türkçe sözcükleriñ tek añlamı olmasına karşı biri olarak (çünkü gerçekte Türkçe añlam sengini bir dildir), bu terimiñ bu añlama dageñişlemesini savunabilirim, onuñ ötesinde bu süreciñ olması için gerekli ortamıñ zâten Doğacılar arasında olduğunu da düşünüyorum.

Doğa "1. tabiat; 2. fizik, 3. yapı, oluşturuluş"
Doğacı "1. doğacılık yañlısı, natüralist; 2. fizikçi, 3. at, eşek vb. hayvanlarda soğuk almaktan, terli ve yorgunken su içmekten ileri gelen hastalık"

Sözcükler, benim önerdiğim añlamlara iye değil; ancak añlam geñişlemesine uğramaması için bir neden yok. Ben, doğacılar arasında bu añlamlara geñişlemesi için gereken ortamıñ var olduğunu gözlemliyorum.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: fizik, fiziksel, fizikî, fizikalizm

İletigönderen bensay » 27 Mar 2009, 16:37

Sayın Gülensoy'un bilinen sözlüğünden ürevliyorum:

"-ıç/-uç (<-gıç/-guç) fiilden sıfat ve araç gereç adı türeten bir ek: çekiç, döğüç 'çamaşır tokacı'; eğiç 'ucu sivri eğri değnek'; domalıç 'tümsekli'...vb."

Bu bağlamda, ilk iletide ileri sürüldüğü gibi, eylemlere ulanan bir "-Iç" eki yoktur denemez.
  • 0

En soñ bensay tarafından 27 Mar 2009, 17:51 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2472
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'