Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

hız, sürat

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

hız, sürat

İletigönderen Temirbek » 12 Ara 2007, 20:45

hız: hamle, hücum, hiddet, şiddet, sürat => ~ Fa χīz sıçrama, hücum, hamle < Fa χāstan, χīz- kalkmak, sıçramak

sürat: ~ Ar sur'at => hızlı gitme, hız < Ar sara'a hızlı gitti 
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 08 Oca 2009, 23:16 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: hız, sürat

İletigönderen bensay » 12 Ara 2007, 21:08

Bu hız sözcüğünün hızı anlatmakta kullandığımız bir yansılama sözü olan "vız" sözünden dönüşük olma olasılığı bence oldukça yüksektir.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2472
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Teriyont » 09 Ağu 2013, 18:10

"çabuk ile sürat", "tez ile hız"
karşılık olabilecek sözcükler aslında.
  • 0

En soñ Teriyont tarafından 09 Ağu 2013, 18:12 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Üyelik görseli
Teriyont
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 45
Katılım: 17 Şub 2010, 12:37
Konum: istanbul
Değerleme: 0

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 10 Ağu 2013, 14:33

téz "hızlı"
tézlik "hız"
tézlilik "hızlılık"
çabuk "süratli"
çabukluk "sürat"
çabukluluk "süratlilik"

Örnekler.
"tézlik sıñırını aşan sürücü, yönlendirmesini yitirerek karşı doğrultudan gelen bir araca çarptı."

"tézlik yönlü bir nicelikken çabukluk onuñ büyüklüğüdür."

"Déñeylerdeki téz bir nésneniñ algıç dedektör larda bıraktığı ize bakarak onuñ érk enerji ini, gidim momentum ini, kütlesini ma yükünü bilebiliyoruz."

"Bir nésneniñ dévinim érki kinetik enerjisi , onuñ tézliğine değil, yalñızca çabukluğuna bağlıdır."
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 10 Ağu 2013, 14:35 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Toygun » 22 Eyl 2013, 12:07

ivinti    a. Çabukluk, hız, sürat.
Güncel Türkçe Sözlük

[/hr]
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5172
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Bi50likdaha » 22 Eyl 2013, 15:37

İventi olması gerekmez mi?
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1845
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 407

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 22 Eyl 2013, 16:23

Éylem iv- "ivmek, hızlanmak" olduğu için ivinti olması beklenir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: hız, sürat

İletigönderen bensay » 10 Eki 2017, 14:02

yelgin
Hızlı.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü


yukarıdaki alıntı bağlamında yel- kökünden yelim, yelgi, yelit...?
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2472
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 851

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 13 Eki 2017, 12:49

Hız sözcüğünün yansıma köklü olduğu kanısındayım. Dolayısıyla Türkçe olarak ele alınmalı. Sürat sözcüğü ise Arapçası olmakla birlikte, fizikte ikisi ayrı kavramlardır. hız, velocity ile belirtilen, vektörel özelliği gösterirken, sürat skalerdir ve değerini verir.

Benim önerim hız, hız olarak kalmalı, sürat için ise tezlik denmeli. İvme sözcüğü hız değişimini verdiği için iv- kökünü kullanmak eğitsel açıdan karışıklığa yol açabilir.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 93
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 112

Ynt: hız, sürat

İletigönderen Oktay D. » 13 Eki 2017, 21:23

Hız sözcüğü Farsça xās- eyleminden geliyor, "aniden kalkmak, sıçramak" démek.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7364
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3248

Ynt: hız, sürat

İletigönderen toorku » 15 Eki 2017, 21:54

ilginç olan şu خاستن iranda ya da iran coğrafyasında hız anlamında kullanılıyor mu ki iran azerbaycanından arkadaşlar daha yakın bilgi verebilirler

nişanyan 20.yy da hız sürat anlamına geldi diyor ama ne zaman bu iş başlamış tam açık değil


fırlı
süratli
  • 0

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 856
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 15 Eki 2017, 23:35

Ben kökü Farsçaya dayandırılan sözcüklere her zaman iki kez bakmak gerektiği kanısındayım. Farsça köklü denen sözlerin zamanında Türkçeden Farsçaya geçmiş olma olasılığı da var. O yüzden kesin diyemiyorum söz konusu Farsça olunca. Malum, etkileşim, karanlık çağlara dek gidiyor.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 93
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 112

Ynt: hız, sürat

İletigönderen ulduzéver » 16 Eki 2017, 04:54

Farsçada "xîz berdâşten" (bir şeyin/kimsenin üzstüne çabucak kalkmak) diye bir birleşik eylem de var. Birebir "xîz" (kalkış) ve "berdâşten" kaldırmak demek.
Türkçede Xîz › hız olması doğrudur bence.

Öneriye gelince sayın Bensay'ın önerdiği yélit sözcüğünden daha güzelini bulamadım. :)
  • 0

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 400
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 265

Ynt: hız, sürat

İletigönderen hskizilcik » 16 Eki 2017, 10:53

Sorum şu: Farsçada bunun kökü nereye gidiyor? Yani Farsça xiz nereden geliyor? eğer bu da yansımaya gidiyorsa, yansımaları bir ulusa mal edemeyeceğimiz için Farsça saymak doğru olmayacaktır.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 93
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 112

Ynt: hız, sürat

İletigönderen ulduzéver » 16 Eki 2017, 16:33

Farsça xâsten (kalkmak) eyleminin geçmiş zaman kökü xâst-, şimdiki zaman kökü "xîz"dir. Daha dip kökenini bilemedim çünkü Farsçanın tözel eylemlerindendir demeli addan yapılma değil. Addan yapılma eylemler "-îden" ekiyle türetilir ve geçmiş zaman köküyle şimdiki zaman kökü arasında öyle çok fark olmaz, örñeğin Az.Türkçe köç "göç" › Farsça kûç › kûçîden "göçmek" › geçmiş zaman kökü "kûçîd", şimdiki zaman kökü "kûç".

Xâsten gibi kuralsız eylemlerin kökü Orta ve Eski Farsçada araştırılmalı.
  • 5

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 400
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 265


Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

Reputation System ©'