Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Potansiyel

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Baturalptürk » 05 Haz 2011, 09:42

Ben bu ekin Türkçe'de bulunmadığına katılmıyorum. Seyrek de olsa birtakım örnekler var. En azından şu an için yeşil (yaş+ıl) ve kızıl (kız+ıl) sözcükleri ekseriya bu ek ile açıklanıyor. Ayrıca şu örnekler bu ekin geçebileceği yerler olabilir:

başıl: tepesinde beyazı bulunan (DLT)
başgıl: başı ak (DLT)
ağıl: güneşin ve ayın çevresinde görülen beyaz halka
dördül: kare 
kırgıl: kır saçlı insan
güdül (küt+ül): küçük toprak testi
kırtıl (kırt 'kısa'+ıl): Gelişmesi, büyümesi durmuş ağaç
yedil: hafta
tombul (top+ul): şişmanca
usul: yavaşça, usluca
tingil (ting 'dik'+il): bir şeyin tepesi
dingil (teñ 'denk'+il  veya  tıng 'seda'+il): aks
?gümül (küm 'yığın'+ül): Susam ve ekin demeti veya yığını (kü-: saklamak)
karal: Uzun taneli bir cins üzüm

Başkaca; T. Banguoğlu, kundul (tıknaz) örneğini vermiş, ama ben kökenlemesini bilmiyorum.
Siğil sözcüğü T. Gülensoy tarafından süngük (kemik) ile ilişkilendirilmiş.
Gönül sözcüğünün hangi kökten türediği kesinleşmemiş.
Çıngıl sözcüğünün etimolojisinden de tam olarak emin olmadığım için yukarıdaki dizelgeye almadım.

Bahsettiğimiz +(ı)l ekinin kullanıldığı bir başka alan da yansımalı sözler. Örneğin; kıvılcım, gürül, harıl, horul, şırıl, pırıl, tiril, zırıl, buğul, ığıl vb.
  • 0

Üyelik görseli
Baturalptürk
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 532
Katılım: 15 Eki 2008, 17:47
Konum: Ankara
Değerleme: 59

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Oktay D. » 05 Haz 2011, 13:57

Eski Türkçe yaşıl sözcüğünde yâş (tâze) sözcüğüne addan eylem yapan +ı- eki ve ardından eylemden sıfat (ve renk adları) yapan +l eki getirilmiştir. Burada arada geçen /ı/ sesinin bir ek olduğu Irk Bitig gibi düzgün yazılmış el yazmalarından anlaşılıyor çünkü Göktrük yazısında /a, e/ sesinden sonraki hecelerde kısa /ı, i/ belirtilmez, nitekim bunda kurallı olarak belirtilmiştir, yani uzun /ı/ sesi vardır. Ayrıca kızıl sözcüğü kız- (kızarmak) sözcüğünden türer. Diğer sözcükleri biraz daha zamanım olunca açıklayacağım.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Gökkurt » 15 Eki 2011, 01:27

Fizikte üç tanım içinde
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 366
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 222

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Gökkurt » 15 Eki 2011, 01:37

Fizikte bir karışabilir durumş şöyle ki

power - güç
enerji - erk
kuvvet - güre

zaten kullanılan tanımlar Fizikte. özgüç erk (potensiyel enerji) biraz zor sanki. Fizikçiler gizilgücü kullanmazlar çünkü gizil güç olamaz tanım gereği. Potensiyel için içinde güç kelimesi geçmeyen bir türetme daha isabetli olabilir.
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 366
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 222

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Gökkurt » 13 Ara 2011, 00:48

Uğrola,

yüğek desek ? Potensiyel bir güreye karşı yapılan işle yüklenen erktir diye düşünüp.
  • 0

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 366
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 222

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Toygun » 20 Oca 2012, 02:23

ÖTS'de durulgüç geçiyor.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5173
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen toorku » 14 Oca 2015, 00:24

içerk
potansiyel
neredeyse içerik gibi duruyor
içgüç
potansiyel
biraz söyleyişte zorlanma olabilir
  • 7

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 860
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen bensay » 14 Oca 2015, 01:07

"İçerk" yerine "içyeti" daha iyi olur?
  • 5

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Sinekkaydi2 » 14 Oca 2015, 14:36

Gizil güç diyeceklerine "saklı güç" deselermiş.Olurmuş belki.

Sende bunu başaracak saklı gücü görüyorum evlat ! :)

Düzeltme:Hmm, ilk sayfada Oktay önermiş :).
  • 0

Sinekkaydi2
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 481
Katılım: 04 Eki 2014, 12:36
Değerleme: 567

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Türkeröz » 14 Oca 2015, 21:09

"Bu kişi bizim için birden potansiyel bir tehlike oldu." - O. Aysu

Yukarıdaki örneğe şu söz daha uygundur: "Bu kişi bizim için birden ilerde/gelecekte bir tehlike oldu."
  • 4

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2930
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 509

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen bensay » 14 Oca 2015, 21:36

Türkeröz yazdı:"Bu kişi bizim için birden potansiyel bir tehlike oldu." - O. Aysu

Yukarıdaki örneğe şu söz daha uygundur: "Bu kişi bizim için birden ilerde/gelecekte bir tehlike oldu."


Burada "olası" daha uygun yerliktaş.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen toorku » 14 Oca 2015, 22:58

türkçeye sözcükler önce tek anlamdan giriyorlar daha sonra anlam genişlemesi anlam kaymasına uğruyorlar ya da sonradan yabancı dillerdeki diğer anlamları da kullanılır oluyor aynı sözcükle kısacası işler karışıyor

potansiyel sözcüğünde olan budur dolayısıyla bu sözcüğü tek karşılıkla karşılayamayacağız çünkü bizim önerdiğimiz karşılıklarin halk içinde diğer anlamlarda kullanılmama ihtimali yüksek nedenle halk kurulu sözcüğün içil anlamını bildiğinden anlam kaymalarına uğraması zor en azından hemen olmaz


potansiyel hem olasılık hem içeriksel güç hem de açığa çıkmamış bir takım yetenekleri ya da varsal nesnenin olası yeteneklerini ifade ediyor ayrıca bilimsel alanlarda da kullanımı var

mesela şu bile olabilir bence eylem olasılığı için

eylenç
potential


potential
I
noun
1. the inherent capacity for coming into being (Freq. 10)
• Syn: potentiality, potency
• Derivationally related forms: potential (for: potency), potential (for: potentiality)
• Hypernyms: possibility, possibleness
• Hyponyms: latency, prospect, chance
• Attrubites: possible
2. the difference in electrical charge between two points in a circuit expressed in volts
• Syn: electric potential, potential difference, potential drop, voltage
• Hypernyms: electrical phenomenon
• Hyponyms: evoked potential, resting potential
II
adjective
1. existing in possibility (Freq. 7)
- a potential problem
- possible uses of nuclear power
• Syn: possible
• Ant: actual
• Similar to: latent
• Derivationally related forms: possibility (for: possible), possibleness (for: possible), potency
• Attrubites: potentiality, potency
2. expected to become or be; in prospect (Freq. 6)
- potential clients
• Syn: likely
• Similar to: prospective
• Derivationally related forms: potency, potentiality, likeliness (for: likely)
  • 3

noktasızlaştıramalandıramadıklarımızdanmısınız
toorku
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 860
Katılım: 17 Ara 2014, 20:50
Değerleme: 1188

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Danışman » 15 Oca 2015, 00:42

İyi günler,

TDK şöyle diyor:

potansiyel Fr. potentiel

1. sf. Gizli kalmış, henüz varlığı ortaya çıkmamış olan, gizil: “Bu kişi bizim için birden potansiyel bir tehlike oldu.” -O. Aysu.
2. Gelecekte oluşması, gelişmesi mümkün olan.
3. Kullanılmaya hazır (güç, yetenek).
4. a. fiz. Gizil güç.

Şöyle düşünüyorum:

1. Örtük -> [Tutuklama gerekçeleri açıklandıktan sonra neredeyse herkes potansiyel (örtük) suçlu konumuna düşmüştür.]
2. Eğilim -> [Altının yükselme potansiyeli (eğilimi) var; Bu salgının yayılma potansiyeli (eğilimi) var.]
3. Yeti, gelişebilirlik, güç, yeterlilik, vb. (duruma göre başka başka sözcükler de kullanılabilir) -> [Tuğrul'un başbuğ olma potansiyeli (yetisi) var; Türkiye'nin Norveç kadar potansiyeli (gelişebilirliği) var; ABD'nin yıkım potansiyeli (gücü) büyük; Bu barınağın potansiyeli (yeterliliği) az.]
4. fiz. Özgüç? (bunu yalnızca fizikçilere bırakmak en doğrusu olur)
  • 7

Danışman
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 33
Katılım: 14 Oca 2015, 23:35
Değerleme: 75

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen Gökkurt » 15 Oca 2015, 04:06

örtük biraz latent (ingilizce) gibi TDK implicit karşılığı düşünmüş.

örtük İng. implied
BSTS / Bilgisayar Terimleri Karşılıklar Kılavuzu
örtük İng. implicit
Örtülü, kapalı olarak içerilmiş olan. bk. içerme

BSTS / Felsefe Terimleri Sözlüğü 1975

latent İng. latent
Henüz belirgin hale gelmemiş, gizli seyreden, klinik olarak belirti göstermeyen.

BSTS / Su Ürünleri Terimleri Sözlüğü
latent İng. latent
1. Gizli seyreden, klinik olarak belirti vermeyen. 2. Uyku hâlinde olma ve belli koşullar oluşunca gelişme yeteneğinde olma durumu.

BSTS / Veteriner Hekimliği Terimleri Sözlüğü
lâtent İng. latent
Uyku hâlinde olma ve belli şartlar oluşunca gelişme yeteneğinde olma durumu.

BSTS / Biyoloji Terimleri Sözlüğü 1998
  • 2

Gökkurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 366
Katılım: 13 Mar 2010, 13:11
Değerleme: 222

Ynt: özgüç (potansiyel)

İletigönderen hskizilcik » 04 Eyl 2017, 15:58

Güç sözü fiziksel bir terim olduğundan bunu potansiyel sözünün içine koymak doğru değil bana kalırsa. O yüzden potansiyel için ad biçimiyle gizillik, önad biçimiyle gizil demek yeterlidir.
  • 0

Üyelik görseli
hskizilcik
Hasan Şahin Kızılcık
Dérnek Üyesi
 
İleti: 112
Katılım: 29 Ağu 2013, 19:25
Konum: Ankara
Değerleme: 107

ÖncekiSoñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'