Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

atom, atomize etmek, molekül

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Gökbey » 17 Kas 2007, 23:04

molekül : belli sayıda atomdan oluşan yığın  ~ Fr molecule a.a. ~ Lat moleculus  [küç.] küçük yığın, molozcuk < Lat moles yığın " moloz 

Molekül demesek de ne desek?
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen bensay » 18 Kas 2007, 03:00

Sinanoğlu FKT sözlüğünde geçen karşılık "özdecik"tir, esenlikler.
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen YİĞİT TULGA » 18 Şub 2008, 03:24

Uğrola,
O. Sinanoğlu FKT Sözlüğünde
atom....öğecik
olarak yer alıyor.

atom [192+] ~ Fr atome maddenin daha küçük parçalara bölünemeyen zerresi ~ EYun átomon [n.] bölünemeyen şey ß EYun a(n)- değil + EYun témnō, tom- kesmek, bölmek " an+, tom(o)+
———————
• Filozof Demokritos (MÖ 460-370) tarafından felsefi bir kavram olarak ortaya atılmış, modern bilimsel kullanıma 1805'te İngiliz fizikçi Dalton tarafından önerilmiştir.

DS' de  ise:
tokaç (II) Kayık küreğinin şişkin bölümü. (-Af.; -Çkr.; -Çr.)
tokaçbalığı Yeni yumurtadan çıkmış kurbağa yavrusu. (* Antakya -Hat.)
tokaçlamak [tokuçlamak] Tokaçla giysi yıkamak. (* Düzce -Bo.)
[tokuçlamak ] > (* Bor -Nğ.)
tokak unu Çok ince ve ak buğday unu. (* Kilis -Gaz.)
tokalaç (I) Tabaklanmış deri artıklarının, ıslatılıp topak yapıldıktan sonra yakılmak için kurutulmuş durumu. (*)
tokalaç (II) Düz olmayan, eğri (öküz boynuzu vb. şeyler için). (Rumeli göçmenleri * Havza -Ed.)
tokalaç (III) Eğirilmeden önce bilezik biçimi verilmiş yün topağı: Tokalaçsız yün eğritmez. (Alâattin * Acıpayam -Dz.)
tokalak (I) [takala, toklak] Topak, küçük parça. (-Sk.; -Sm.; * Perşembe ve köyleri -Or.; Nefsiköseli * Görele, * Tirebolu -Gr.)
[takala ] > (-Dy.)
[toklak ] > (Tekkeönü -Zn.)
tokalak (II) Kısa boylu, tıknaz. (-Sm.; -Gr.; * Mut ve köyleri -İç.)


Bildiğiniz gibi ben bilimsel terimlere ya sözcüklerin eski kullanım biçimlerinden ya da uruk ağzından (halk, ahali) çok yaygın kullanılmayanların yeniden anlamlandırılmasından yola çıkarak karşılık bulunmasından yanayım.
Böylelikle gündelik konuşma dilindeki sözcükler ile bilim sözleri arasında anlamca çağrışımlı, sesce ilintili bağlar kurulabilecek ancak yeni sözcükler günlük konuşmalarda kullanılmamış olacaktır.

atom için:
tolak
tokak
çintik (bir nenin en küçük parçası)
çint, çintik, (çintmek)...atom
çintil, çintiksel..............atomik

gibi pek duyulmayan sözcükler de bulunabilir...

çintme
1. Bir çeşit kabak yemeği. (-Mn.; -Ant.)
2. Cacık. (-Mn.)
çintmek (I) [celtmek, centmek -2, cirtmek (II), çıntmak, çintmak, çirpmek (III), çirtmek (I) -1, 2]
1. Bir şeyi ufak parçalara bölmek, doğramak, kesmek : Kabağı çint de kavuralım. (İlyas * Keçiborlu, * Eğridir ve köyleri, Tahtacı aşireti -Isp.; Kavak * Yeşilova -Brd.; Toygar * Nazilli -Ay.; -Mn.; -Ba.; * Sivrihisar, Bozan, Tokat -Es.; * Akyazı -Sk.; * Merkez ilçesi -Krş.; * Bor -Nğ.; * Silifke, * Anamur, * Mersin ve köyleri, * Tarsus, * Mut, -İç.; * Kaş, * Alanya -Ant.; * Fethiye ve köyleri, Yerkesik -Mğ.)
[celtmek] > (Bahçeli * Bor -Nğ.)
[centmek -2] > (Çerçin -Brd.)
[cirtmek (II)] > (-Kn.)
[çıntmak] > (-İst.)
[çintmak] > (Demirkapı * Susurluk -Ba.)
[çirpmek (III)] > (* Ermenek -Kn.)
[çirtmek (I) -1] > (* Nizip -Gaz.; Akkışla * Bünyan -Ky.)
2. [ # çendelemek]
3. Bazı hastalıklara karşı kan almak için başın çeşitli yerlerine ustura vurarak yaralar açmak. (Çiftlik * Dinar -Af.; Bozan, Tokat * Merkez ilçesi -Es.; -Yz.; * Merkez ilçesi -Krş.; Bağtepe * Kozan -Ada.; * Mut -İç.)
[çirtmek (I) -2] > (* Merzifon -Ama.; Maksutlu * Suşehri -Sv.; * Boğazlıyan -Yz.)
çintmek (II) [çintimek (II)] Kabuğu çıkarıp içini almak : Ayçiçeği çinttik. (* Sorgun -Yz.; Avşar aşireti, Pazarören * Pınarbaşı -Ky.)
çintmek (III) [çirtmek (III)] Ovalamak, sürtmek: Çamaşırı güzel çint de kirleri iyi çıksın. (-Mn.; Akçalar * Seydişehir -Kn.; * Tarsus -İç.)
[çirtmek (III)] > (* Kadirli -Ada.)
çintmek (IV) Aradan çıkarmak. (* Antakya -Hat.)
çintmek (V) Aşık oyununda büyük aşıkla küçük aşıkları vurmak. (Dodurga * Bozüyük -Bil.)
çintmek (VI)
1. Az olan suları bir araya toplamak. (* Pazarcık -Mr.)
2. Suları azar azar ayırıp bölmek. (Kışla * Elmalı -Ant.)

Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Oktay D. » 18 Şub 2008, 21:43

Günlük dildeki sözcükleriñ bilimsel terim olmasında mahsur olmadığı gibi ben siziñ tersiñize bilimsel terimleriñ günlük dile yaklaşması yañlısıyım. Bugün Türk bilim adamlarınıñ Türkçe karşılıkları yeğlemeyişiniñ birincil nedeni, türetilen Türkçe karşılıklarıñ yabancısından daha yabancı gelmesidir. Çünkü İngilizcedeki çoğu terim günlük dilde vardır (ya da ilk türetildiği çağlarda günlük dildeydi).

Ayrıca yeñiden añlamlandırılan sözcükleriñ çoğu terimsel añlamını çağrıştırmamış. Verdiğiñiz karşılıkları Türkçe karşılık yeğleyen bir Fizikçi olarak, ben bile kullanmak istemem. Günlük dile yakın olması yeğlenebilirliği açısından getiri sağlayacaktır. İngilizce terimleriñ yarısı özel addır, geri kalanıñ yarısından azı yunancadır (biyoloji istisna) geri kalan ise günlük dildeki sözcüklerdir.

Atom günlük dile deyerleştiği için oldukça zor bir sözcük zaten.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Oktay D. » 26 Şub 2008, 20:13

Doğru, atom bölünebilir. Ancak, hālā maddeniñ eñ küçük yapıtaşı atomdur. Atomaltı parçacıklar tek başlarına madde yapamazlar, maddeniñ oluşumu önce atomuñ oluşumuyla sağlanır. Bu yüzden atom bu açıdan rafa kaldırılası ya da saçma bir sözcük olmaz.

Ayrıca herkes (tüm fizikçiler) atom sözcüğünüñ añlamını bilir, kimse bu sözcüğüñ kalkması gerektiğini düşünmez.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen YİĞİT TULGA » 27 Nis 2008, 16:08

Uğrola,
DS' de

http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=k%FDm%FDc%FDk
[kımıcık -3]
Bir cismin en küçük parçası, molekül [cilt: 8]
Kazlar -Denizli
kıdık (V)
Bir cismin en küçük parçası, molekül. (cilt: 8)
*Ahlat -Bitlis

kımıcık
1.[-> kımık (I) -1] [cilt: 8]

2. Azıcık, çok az. [cilt: 8]
Çığrı *Dinar -Afyon
Koçular *Eğridir, Sav, Senir, Kılıç *Keçiborlu -Isparta
Çöplü *Çivril, Kazlar -Denizli
Yassıören -Ankara

3. [-> kıdık (V)] [cilt: 8]
[kımıcık -1]
Küçük, ufak, minik. [cilt: 8]

Sav -Isparta
kımık (I)
1. Küçük, ufak, minik. (cilt: 8)
Büyükçaylı *Dörtyol -Hatay
Sarılar *Avanos -Nevşehir



http://tdkterim.gov.tr/ttas/?kategori=derlay&kelime=k%FDm%FDk
[kımık (III)]
Yonga, kıymık [cilt: 8]

*Urla, *Ödemiş -İzmir
kımdık
Yonga, kıymık. (cilt: 8)

Davulga *Emirdağ -Afyon
-Kütahya
-Malatya

[kımık (I) -2]
Azıcık, çok az. [cilt: 8]
Kızılhisar *Acıpayam -Denizli

kımık (I)
1. Küçük, ufak, minik. [cilt: 8]
Büyükçaylı *Dörtyol -Hatay
Sarılar *Avanos -Nevşehir

[kımıcık -1]
Küçük, ufak, minik. (cilt: 8)
Sav -Isparta
[kındil (I)]
Küçük, ufak, minik. (cilt: 8)
-Burdur
[kirt (VII)]
Küçük, ufak, minik. (cilt: 8)
*Merzifon ve köyleri -Amasya

2.[-> kımıcık -2] [cilt: 8]
kımık (II)
Karış : Bir kımık bacağına bakmadan söze karışır. [cilt: 8]
Sarılar *Avanos -Nevşehir
kımık (III)
[-> kımdık] [cilt: 8]



FKT (O.Sinanaoğlu) sözlüğünde:
madde = özdek
molekül = özdecik olarak yer almış.


kımıcık, kıymıcık, kıymıl, kımık
molekül olabilir.

Uğrola
  • 0

En soñ YİĞİT TULGA tarafından 01 Eyl 2010, 12:21 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Oktay D. » 27 Nis 2008, 16:27

kımık'ıñ kamuda "molekül" añlamında olması ilgi çekici!
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Toygun » 27 Eki 2010, 18:07

Ben : Yanılmıyorsam sizin sözlüğünüz Oktay Sinanoğlu'nun Fiziksel Kimya Terimleri sözlüğünden sonra çıktı. Neden atom, molekül yerine başka sözcükler kullandınız? Öğecik, özdecik sözcüklerini yetersiz mi buldunuz merak ettim.

Süreyya Ülker : Atom karşılığı tekse Dilemre'nin, molekül karşılığı çimge İşçil-Elöve'nin kırklı yıllarda yaptıkları önerilerdir. Sinanoğlu belki de bu sözlüklerin varlığını bile bilmeden bu kavramlara karşılıklar önermiştir. Bu konuda Sinanoğlu'nu suçlamıyorum. Sinanoğlu çalışmasını TDK terim kolu denetiminde yapmıştı. Oradaki uzmanlar dirgerlik terimleri sözlüklerinde fizik-kimya terimlerinin yer alıyor olabileceğini düşünmemiş olmalılar ki oralardaki verileri farketmemişler.

Yine de ben öğecik ile özdeciğe alıştım epeycene.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5173
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen ingichka » 04 Eyl 2011, 08:52

Kımıcık bilen benzeş bir sözcük:
ḳıçmıḳ Atom: U. IV. 20, 254.
Ahmet Caferoğlu, Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, s. 115, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1993.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Tözkoparan » 04 Eyl 2011, 15:50

Orhan Hançerlioğlu Türk Dili Sözlüğü'nde şöyle vermiş:

tozan: a. 1. (Os. Zerre, Molekül) İncecik toz tânesi. 2. Tozu çok olan yer. 3. hlk. Kar fırtınası.
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 350
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 44

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Toygun » 06 Oca 2012, 02:10

Atomize etmek yerine ne denilebilir?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5173
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Oktay D. » 10 Oca 2012, 12:06

özdemek, inmezlemek, inmezlerine ayırmak olabilir. Bu arada inmez "irreducible" sözcüğü matematikte kullanılıyor.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7392
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Toygun » 25 Oca 2012, 23:05

tozayıcı  İng. atomizer
genel uygulayım: Sıvı, eriyik ya da asıltıların özdecik biçiminde püskürtülmesini sağlayan araç.
BSTS / Uygulayım Terimleri Sözlüğü 1980
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5173
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Ynt: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Toygun » 26 Ara 2012, 15:05

çıngı   
a. hlk. 1. Kıvılcım. 2. Parça, zerre.
Güncel Türkçe Sözlük

çıngı   
Parça, zerre: Bir çıngı ekmek kes.
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5173
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1228

Re: atom, atomize etmek, molekül

İletigönderen Türkeröz » 05 Eyl 2014, 12:26

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü
kıdım anlamı
Bir cismin en küçük parçası, molekül
-Samsun
Çandır *Perşembe -Ordu
  • 0

Üyelik görseli
Türkeröz
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2930
Katılım: 25 Nis 2008, 17:08
Değerleme: 509

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 1 konuk

cron
Reputation System ©'