Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

Mıknatıs

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

Mıknatıs

İletigönderen Toygun » 15 Tem 2010, 23:49

Kazakçada özine tartkış mıknatıs demekmiş. Ne demek bu ve nasıl uyarlanır?
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5257
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1275

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen bensay » 16 Tem 2010, 23:28

kendine tartış/çekiş olmalı
  • 0

http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2801
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1361

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Toygun » 16 Tem 2010, 23:37

İlginç... Bu arada şu bilgiyi de vereyim.

manyetik : çekerli, çekersel ( Sözcüklerin Öyküsü (Prof. Dr. Cemal Mıhçıoğlu))
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5257
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1275

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen bensay » 16 Tem 2010, 23:56

Bendeki karşılamaca;

Mıknatıs: Çekimcek, demirkapan
Manyetik: Çekimsel, çekimetkisel
Manyetizma: Çekimetki, çekimetki bilimi, çekimsel güç, çekimsellik
  • 0

En soñ bensay tarafından 17 Tem 2010, 00:29 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2801
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 1361

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Bengitaşlarındili » 17 Tem 2010, 00:16

Toygun yazdı:Kazakçada özine tartkış mıknatıs demekmiş. Ne demek bu ve nasıl uyarlanır?

özine=özüne=kendine
tartkış= tartmak= çekmek
Tartkış=Tartkıç=çek+giç
Özine tartkış=Özüneçekgiç

Ben mıknatıs için özüneçeker demeyi yeğlerim.
  • 0

Anlayın Artık! Uydurukçuluk devri bitti! Bitti! Koskoca Türk dünyası dururken uydurduklarınızı yutturamazsınız. Biri önerdiğiniz sözü ilk anda kabullenebilir ama sonra diğer Türk dillerindeki karşılıklarını öğrenince, önermiş olduğunuz uyduruk söz için size kin ve nefret besler. Benim şu anda tüm uydurukçulardan duyduğum nefreti duyar size, ama bunu şahıs olarak kimseye yöneltemediği, maddileştiremediği için Türkçeciliğe yansıtır. Türkçeciliğe nefret duymaya başlar.İşte siz UYDURUKÇULAR farkında olmadan TÜRKÇEYİ BALTALAYANLAR DURUMUNDASINIZ. Yeter artık UYDURMAYIN!
Üyelik görseli
Bengitaşlarındili
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2144
Katılım: 28 May 2009, 15:46
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 0

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen SanalBaba » 27 Kas 2010, 02:09

Uğrola,

Türetme kökleri:
ığmak (ağmak)
ığınmak (ıkınmak) (ağınmak)
titremek, titretmek, titreşmek
irkmek, irkitmek, irkişmek

ığıtcık......... magnet
ığıt............. mıknatıs
ığıtlama...... mıknatıslama

ığım/ığınım.............. manyetizma
ığımsal/ığınımsal..... manyetik
ığımsal (ığımlı) alan.............. manyetik alan
ığımsal (ığımlı) duvar............ manyetik duvar

ığımlaç/ığınlaç (ılıncık (nötron) yıldızı).... magnetar
ığıngan (yıldız)..................................... magnetar


Iğımsal/ığınsal Titrenç Aygıtı (ITA) ........... manyetik rezonans aygıtı (MR)
titreştirici (titreteç)................................... rezonatör
titreteç/titretmeç...................................... aktif rezonatör
titreneç/titrenmeç.................................... pasif rezonatör
titreşmeç................................................... self rezonator

Iğımsal İrkiştirici (Iİ) ............................... manyetik indüktör (MR)
irkiştirici................................................... indüktör
irkiteç (etkin irkitici)................................. aktif indüktör
irkineç (edilgin irkinici) ............................ pasif indüktör
irkişmeç................................................... self indüktör
irkişim/irkirişim......................................... indüksiyon
ikil irkirişim............................................... dual indüksiyon
üçül irkirişim.............................................. üçlü indüksiyon
irkirişimsel................................................... indüksiyonal

önerilerinde bulunmuştum.

Usunuzda bulunsun.

Uğrola
  • 0

En soñ SanalBaba tarafından 27 Kas 2010, 02:40 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Elimizdeki tüm sözlükleri toparlayıp kullanıma sunuyoruz. Türkçe dermece dil diyenlerin de okumasını  umarız. Kıytırık ölü dilleri evrensel dil sananları utandıralım. Sözlükleri okutalım, kullanalım,
http://tufar.com/SanalBaba/ Türkçe EVREN dili olacaktır: Bunu kanıtlayalım
Üyelik görseli
SanalBaba
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 462
Katılım: 28 Ağu 2007, 18:28
Değerleme: 30

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Temirbek » 14 Ara 2010, 15:53

Evet, Kazakça özüne tartkış > Türkçe özüne tartgıç olur yâni "kendine çeken". Farsça'da âhânrubâ "demir-çeken" diyorlar, dîlrubâ "göñül-çeken" örneğindeki gibi.

TDK demirkapan demiş. Bu arada ilgili sözcüğün kökeni için => mıknatıs "Manisa Taşı" :) da denebilir. Manisa'nıñ Türkçe adı bildiğiniz gibi Saruhan > *Saruhan Taşı :)
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1132

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Oktay D. » 28 Haz 2011, 15:22

demirkapan çok güzel bir karşılıkmış, çok iyi oldu bunu öğrendiğim.

Burada birazcık demir sözcüğüne eğilmek istiyorum. Bu sözcük, Eski Türkçe témür biçiminden gelir. Ayrıca Eski Türkçe témren sözcüğünden gelişmiş demren "okuŋ ucundaki demir parça" sözcüğümüz de var.

Eski Türkçede addan, o adıŋ nesnesini yapan eki bulunur. Örŋeğin od sözcüğünden oduŋ. Buradan yola çıkarak
demriŋ "demiriŋ ilgisinin bulunduğu nesne"
sözcüğünü özel olarak "mıknatıs" aŋlamında kullanabiliriz. Ancak doğal olarak TDK'da geçen demirkapan sözcüğü de yeğlenebilir. Aşağıdaki düşünülerim, "mıknatıs" sözcüğüne olan karşılıktan bağımsız ancak "manyetik, manyetizma, vb." sözcüklerini karşılama amacındadır.

Şöyle bir eylem türetesim geldi:
demre- "*demirlemek, *demir etkilemek"
Bu sözcük açıkça demir adına gelen addan eylem yapıcı +A- ekiyle kuruldu. Bu sözcüğün aŋlamını özel olarak
demre- "mıknatıs etkisi görmek, mıknatıslamak"
olarak düşünürsek
demirlen- "mıknatıslanmak"
sözcüğünü türetir ve buradan
demrek "mıknatıslanmış, manyetik"
sözcüğüne ulaşabiliriz.

Biraz daha doğa bilimine dalarsak, karşılanması gereken sözcüklerin sayısı çok hızlı artar. Bu yüzden yukarıdaki düşünüler önem kazanıyor.
demrenim "manyetizma"
demrek "manyetik"
demrekci "magnet, magneto"
Eğer "elektrik" için düşündüğümüz karşılıkları da hesaba katarsak[1]
çakındemrenim "elektromagnetism" (bileşik: ad + ad)
çakındemrenimli "elektromagnetic" (sıfat eki almış bileşik ad)
vb.

Örnekler.
"Demriŋ özelliği göstermesi için bir demir çubuğu tel ile sarıp çakın akımı geçiriŋ."
"Işık, çakındemrenimli bir dalgadır."
"Maddeyi oluşturan doğadaki töz etkileşim, çakındemrenimdir."

vb.
  • 5

En soñ Oktay D. tarafından 28 Haz 2011, 15:24 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 8138
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4889

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Toygun » 02 Oca 2012, 19:14

Doğan Aksan bir yazısında ağızlarda şipgaptı karşılığının olduğundan söz ediyor. Nitekim İlhan Gül de kullanmışbu karşılığı... Şıpkaptı diye uyarlanabilir sanırım.
  • 0

Üyelik görseli
Toygun
Genel Sorumlu
Genel Sorumlu
 
İleti: 5257
Katılım: 17 Haz 2010, 17:30
Değerleme: 1275

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen Tözkoparan » 23 Eki 2017, 21:31

Oktay D. yazdı:demirkapan çok güzel bir karşılıkmış, çok iyi oldu bunu öğrendiğim.

Burada birazcık demir sözcüğüne eğilmek istiyorum. Bu sözcük, Eski Türkçe témür biçiminden gelir. Ayrıca Eski Türkçe témren sözcüğünden gelişmiş demren "okuŋ ucundaki demir parça" sözcüğümüz de var.

Eski Türkçede addan, o adıŋ nesnesini yapan eki bulunur. Örŋeğin od sözcüğünden oduŋ. Buradan yola çıkarak
demriŋ "demiriŋ ilgisinin bulunduğu nesne"
sözcüğünü özel olarak "mıknatıs" aŋlamında kullanabiliriz. Ancak doğal olarak TDK'da geçen demirkapan sözcüğü de yeğlenebilir. Aşağıdaki düşünülerim, "mıknatıs" sözcüğüne olan karşılıktan bağımsız ancak "manyetik, manyetizma, vb." sözcüklerini karşılama amacındadır.

Şöyle bir eylem türetesim geldi:
demre- "*demirlemek, *demir etkilemek"
Bu sözcük açıkça demir adına gelen addan eylem yapıcı +A- ekiyle kuruldu. Bu sözcüğün aŋlamını özel olarak
demre- "mıknatıs etkisi görmek, mıknatıslamak"
olarak düşünürsek
demirlen- "mıknatıslanmak"
sözcüğünü türetir ve buradan
demrek "mıknatıslanmış, manyetik"
sözcüğüne ulaşabiliriz.

Biraz daha doğa bilimine dalarsak, karşılanması gereken sözcüklerin sayısı çok hızlı artar. Bu yüzden yukarıdaki düşünüler önem kazanıyor.
demrenim "manyetizma"
demrek "manyetik"
demrekci "magnet, magneto"
Eğer "elektrik" için düşündüğümüz karşılıkları da hesaba katarsak[1]
çakındemrenim "elektromagnetism" (bileşik: ad + ad)
çakındemrenimli "elektromagnetic" (sıfat eki almış bileşik ad)
vb.

Örnekler.
"Demriŋ özelliği göstermesi için bir demir çubuğu tel ile sarıp çakın akımı geçiriŋ."
"Işık, çakındemrenimli bir dalgadır."
"Maddeyi oluşturan doğadaki töz etkileşim, çakındemrenimdir."

vb.



Türkçe hareketinin ihtiyacı olan zihniyet işte budur. (Ne çok yabancı kelime kullandım ben öyle birdenbire.)
  • 0

Tözkoparan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 356
Katılım: 02 Haz 2011, 00:10
Değerleme: 49

Ynt: Mıknatıs

İletigönderen datadeveb » 08 Oca 2019, 17:02

mıknatıs
isim Arapça miḳnāṭīs
1. isim Demiri ve daha başka bazı metalleri çeken demir oksit
2. Demiri çekme özelliği taşıyan veya sonradan bu özelliği kazanan her türlü madde
3. Çekiciliği, albenisi olan kimse

çekit
mıknatıs


Çekmek eylemine ad yapan -ıt eki getirdim. Eş ende... eylem eylem birleşimi görülür. ÇEKMEK-İTMEK. Sizce? 8)
  • 0

Sözcüklerle, dillerle uğraşmayı bıraktım. Zaten çok dil bilgisi olan birisi değilim.

Eşhedü en la ilahe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdühu ve resulühü
Allah'u Teâlâ'ya çok tövbe edelim inşallah. Kuran-ı Kerim okuyalım uymaya gayret edelim inşallah
Üyelik görseli
datadeveb
Deveb Önyüz Çatısı
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1352
Katılım: 31 Tem 2018, 18:20
Değerleme: 208


Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'