Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

matematik

Mantık, Matematik, Doğabilim (fizik), Kimya, Dirimbilim (biyoloji) gibi dallarda bilimsel kavramlarıñ özleştirme çalışmalarını içerir.

matematik

İletigönderen Temirbek » 26 Kas 2008, 14:44

* ~ Fr mathématique ~ EYun mathēmatikē bilim, öğreti < EYun manthánō, math- öğrenmek, ilim sahibi olmak ~ HAvr *mendh- öğretmek

Matematik (öğreti) için "Ögletik" sözcüğü kullanılmakta, sanırım türetimi şöyle yapılmış ; ög "akıl, düşünce" > ögle- "aklını kullanmak" > öglet- (öğretmek, aklını kullandırtmak" (ettirgen çatı) > ögletik "akıl kullandırtarak yapılan bilim" (?) Bu bağlamda "Ök" kullanımı yanılgındır bence, "ögletik > Öğletik" olmalı, çünkü aynı kökten gelen, öğren-, öğret-, öğüt vs... tümünde g > ğ olmuş, bu bütünlüğü bozmamak adına "Öğletik" denebilir.

Şunu da anımsatmak isterim ki bildiğimce eski Türkçe'de "Sanak" sözcüğü matematik, sayım için kullanılırdı, eski Türkçe san- "saymak, hesaplamak" (Tatarca, Kazakça vs dillerde hala san- saymak demektir) bu bağlamda günümüz Oğuzcasına uyarlarsak "Sayak" gibi eskin bir sözcüğümüz de elde var.

Eskisi olan sözcüklerde benim tutumum bilindiği gibi eskiyi almaktır, ancak öğletik de kullanılabilir.Ya da ikisi de farklı anlamlarda kullanılabilir.

* ~ Fr arithmetique a.a. ~ EYun arithmetikē sayı saymaya ilişkin < EYun arithmós sayı ~ HAvr *erei-dhmo- < HAvr *rē(i)- saymak, akıl yürütmek

Bu durumda öğletik "aritmetik" ya da tam tersi "sayak" > "aritmetik" için kullanılabilir.
  • 0

En soñ Oktay D. tarafından 10 Ara 2014, 18:40 tarihinde düzenlendi, toplamda 2 kéz düzenlendi.
Gérekçe: Başlık değişimi
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1070

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Oktay D. » 27 Kas 2008, 21:12

Evet, ök kullanımı yañlıştır. Uzun ünlüden dolayı zâten yumuşamalı çünkü kök ȫ- "düşünmek" uzun /ö/ iledir.
sayak "aritmetik"
öğletik "matematik"
olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Gökbey » 23 Ağu 2009, 01:58

Şimdi matematik yerine öğletik demeyi yeğlemem. Eskiden birkaç kez kullanma girişimim oldu ançıp şimdilerde uygun bulmuyorum. Yad söze özenilerek yapılan türetimleri ise hiç uygun bulmuyorum. Ha metamatik, ha öğletik. Ne denli benzeşiyorlar.

Öğ köküne, başka ekler ile yapılacak türetimler deneyelim. Olmadı, yeñi bir kök üzerine de durulabilir. Yeter ki, özgün bir sözcük olsun.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1706
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 338

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Boraan » 23 Ağu 2009, 06:56

türetiminde bir hata  yoksa uyak alışkanlığından dolayı benimsenmesi daha kolay olmaz mı?
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1797
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Oktay D. » 23 Ağu 2009, 12:54

öğbilim "matematik"
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen kavurt » 24 Nis 2010, 20:00

TDK "uzbilim" demiş: http://tdkterim.gov.tr/bts/?kategori=ve ... im&ayn=tam

Buna ne diyorsunuz?
  • 0

Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 324
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 17

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Beren Oğuz » 24 Nis 2010, 21:20

Bu yazışmalıkta kimi konularda geçmişti. Ben "sayıbilim" kullanmıştım.
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen bensay » 25 Nis 2010, 00:31

Kanıbir Kılavuzunda da "işlembilim" karşılığı var. Benim usuma en yatan da bu oldu. Sayıbilim de güzel ancak istatistik karşılığı olan "sayımbilim" ile neredeyse özdeş.
  • 3

En soñ bensay tarafından 25 Nis 2010, 00:33 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
http://www.gelgelturkce.blogcu.com
https://www.facebook.com/OzlestirmeKilavuzu
Evrensel olan kavramlardır, sözcükler ulusal olabilir, dahası olmalıdır.
Üyelik görseli
bensay
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2476
Katılım: 03 Eyl 2007, 14:19
Konum: istanbul
Değerleme: 858

Ynt: Matematik yerine

İletigönderen Beren Oğuz » 25 Nis 2010, 00:44

Öyleyse şöyle denebilir mi:
istatistik = sayımbilim
aritmetik = öğbilim
matematik = işlembilim azı uzbilim
geometri = biçimbilim
Konudan en yéğlenebilecek olanları buldum, ben tapladım, sizce?
  • 2

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen SanalBaba » 09 May 2010, 16:36

Uğrola,

ökletik.......matematiktir

Önerecekleriniz varsa önerebilirsiniz, ancak bu yerlikte yeni ulayı (ve) daha yerinde bir öneri gelene değin matematik yerine "ökletik" kulllanınız.

Uğrola
  • 0

Elimizdeki tüm sözlükleri toparlayıp kullanıma sunuyoruz. Türkçe dermece dil diyenlerin de okumasını  umarız. Kıytırık ölü dilleri evrensel dil sananları utandıralım. Sözlükleri okutalım, kullanalım,
http://tufar.com/SanalBaba/ Türkçe EVREN dili olacaktır: Bunu kanıtlayalım
Üyelik görseli
SanalBaba
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 462
Katılım: 28 Ağu 2007, 18:28
Değerleme: 30

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen Engin » 09 May 2010, 17:36

Biçimbilim sözü bugün dilbilimde morfolojı yerine de kullanılıyor. Geometri için başka öneriler var mı?
  • 0

Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 14

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen Beren Oğuz » 09 May 2010, 18:55

Engin yazdı:Biçimbilim sözü bugün dilbilimde morfolojı yerine de kullanılıyor. Geometri için başka öneriler var mı?

Evet, ben de geçen gün dilbilim üzerine araştırma yaparken buldum. Bence biçimbilim (geometri) kalsın ben onu şekil'in Türkçe karşılığını kullanarak türetmiştim. Morfoloji için "yapıbilim" diyebilir miyiz? Sonuçta sözcüklerin yapılarını inceleyen bir bilim dalı.
SanalBaba yazdı:Uğrola,

ökletik.......matematiktir

Önerecekleriniz varsa önerebilirsiniz, ancak bu yerlikte yeni ulayı (ve) daha yerinde bir öneri gelene değin matematik yerine "ökletik" kulllanınız.

Uğrola

Bence "ökletik" sözcüğü, "matematik" sözcüğüne çok beñziyor. Aynı kökten "ökbilim"" bana daha yèğlebilir geldi; ancak özü tam kestiremedim.
  • 0

[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen kavurt » 11 May 2010, 23:14

Engin yazdı:Biçimbilim sözü bugün dilbilimde morfolojı yerine de kullanılıyor. Geometri için başka öneriler var mı?


Geometri için TDKnın kullandığı karşılık "uzambilim".
  • 0

Üyelik görseli
kavurt
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 324
Katılım: 24 Nis 2010, 19:55
Değerleme: 17

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen Beren Oğuz » 11 May 2010, 23:28

Uğrola!

BTS'den alıntı:
uzam    

a. fel. 1. Algılanan nesnelerin temel niteliği. 2. Bir nesnenin uzayda kapladığı yer, vüsat.
Güncel Türkçe Sözlük

BTS'den alıntı:
aritmetik, -ği    Fr. arithmétique

a. mat. 1. Matematiğin, konusu sayılar, bunların özellikleri ve işlemler olan kolu. 2. sf. Matematikle ilgili.
Güncel Türkçe Sözlük


Öyleyse şunlar olabilir mi:

istatistik = sayımbilim
aritmetik = işlembilim
matematik = öğbilim
geometri = uzambilim


Esenliklerle...
  • 0

En soñ Beren Oğuz tarafından 11 May 2010, 23:29 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
[center]
~TÜRK DİLİ, YÉRTİNÇ DİLİ~

Başka sese beñzemez ananıñ sesi,
Her sözün, ararsan vārdır Türkçesi!

Görsel

Bu üye, Atatürk'üñ en yüce Türk olduğunu düşünüyor;
Bu üye, dil konusunda Ulu Önder'i izliyor;
Bu üye, Türk Ulusu içiñ Kamerki (Cumhuriyet) yönetiminin en iyisi olduğunu savunuyor.
Üyelik görseli
Beren Oğuz
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 208
Katılım: 21 Mar 2010, 23:58
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 2

Ynt: Matematik yerine "ökletik"

İletigönderen Engin » 12 May 2010, 17:06

Evet, ben de geçen gün dilbilim üzerine araştırma yaparken buldum. Bence biçimbilim (geometri) kalsın ben onu şekil'in Türkçe karşılığını kullanarak türetmiştim. Morfoloji için "yapıbilim" diyebilir miyiz? Sonuçta sözcüklerin yapılarını inceleyen bir bilim dalı.


Evet, bildiğim kadarıyla Fuat Bozkurt da "Türklerin Dili" adlı yapıtında yapıbilgisi sözünü kullanmıştı. Doğan Aksan ise birçok çalışmasında biçimbilim sözcüğünü kullanıyor. Bence de yapıbilgisi ya da yapıbilim (yapıbilimi) yeğlenebilir. Açıkçası Berke Vardar'ın "Dilbilimi ve Dilbilgisi Terimleri Sözlüğü"ne bakmakta yarar olacaktır. Bu eseri bulunduran bir arkadaşımız orada önerilen sözü yazarsa iyi olur.
  • 0

En soñ Engin tarafından 12 May 2010, 17:12 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Engin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 605
Katılım: 28 Mar 2010, 01:16
Konum: Almanya
Değerleme: 14

Soñraki

Dön Biçim ile Doğa Bilimleri

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 2 konuk

Reputation System ©'