Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

kör

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

kör

İletigönderen Gökbey » 06 Mar 2010, 16:48

Kör sözcüğü için Berçikçe diyorlar. Nankör sözcüğünü de arka çıkartıyorlar. Ançıp bu yönde ayrık düşünüyorum. Bunda benzer başka sözcüklerimizin oluşu etkilidir.

Karşıt kavramlarda tek sözcüğün değişimine ilginizi çekmek istiyorum. Örñeğin gök ile kök sözcüğü tümüyle karşıt kavramlardır. Ne var; /k/ sesiniñ dönüşüğü /g/ bilinen bir kuraldır. Bu da özünde iki sözcüğün de bir olduğunu göstermektedir. Bir başka örñek taban/tavan sözcükleri var. Yine ikisi de karşıt durumdalar. Bilinen bir dönüşüm daha; /b/ sesi günümüzde /v/ olur.

Kör sözcüğü de gör ile yukarıdakı örñekleri anımsatmaktadır. Ne dersiniz, olabilir mi?
  • 0

En soñ Gökbey tarafından 18 Mar 2010, 23:24 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1790
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 567

Ynt: kör

İletigönderen Temirbek » 07 Mar 2010, 15:09

Gök ile kök iki ayrı kökten gelen, farklı sözcüklerdir, “aynı” sözcüğüñ añlam değiştirmiş biçimleri değiller. Türkçede iki *- eylem kökü var, biri uzun /ö/ ile *köö- “kalkmak, kaldırmak 2) yüksekte olmak 3) kaldırıp götürmek” bu kökten > köök “gökyüzü, semâ”, > kööter- “kötermek, beylik verme töreni” (Eski Türk-Moğol geleneğinde, bey/kagan seçilen kişi, örgin'e [taht'a] oturtulup kaldırılır, simgesel olarak “yüksektilirdi” ve bey/kagan ilân edilirdi.) > köötür- “götürmek, kaldırıp götürmek” > kööç- “göçmek” > ad olan kööç “göç”

Diğer kök kısa /ö/ ile *- “dipte olmak, derinde olmak” bu kökten > kök “dipte olan şey, asıl” > köm- “gömmek, derine koymak” > köñül “insanın derini 2) ruh 3) göñül” ...

Taban sözcüğü Türkçe, ancak “tavan”ıñ Türkçe olmama ihtimali yüksek. Harezmli bilgin Zemahşerî'niñ Arapça bilmeyen Türk ve Farslara, Arapça öğretmek için yazdığı Mukaddemet'ûl Edeb adlı eserde kimi Arapça sözler, şu biçimde Türkçeleriyle verilmiştir;

mekteb : oglan okur yer
şark : kün togar yer
garb : kün batar yer
matbah : (mutfak) aş pişirgü ef (ev)

Aynı betikte; tavan : evin kökesi
  • 0

En soñ Temirbek tarafından 05 Ara 2010, 23:24 tarihinde düzenlendi, toplamda 1 kéz düzenlendi.
Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1208

Ynt: kör

İletigönderen Gökbey » 10 Mar 2010, 18:37

Tek sesin değişi ile karşıt kavramların oluşu üzerine bir örñek daha usuma geldi; çok-yok.

Türkçe'de c-y ses değişimleriniñ olduğu bilinen bir kural. Örñeğin yıl-cıl, yalan-calan.
Bu durumda yok-cok (çok) gibi bir değişimden söz etmek olabilir. Göktürk âbecesinden de biliyoruz; ş-ç-l damgaları birbirinden türemiştir.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1790
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 567

Ynt: kör

İletigönderen Boraan » 24 Haz 2012, 14:41

k-g  değişimin anlamda yaptığı etki görülebiliyor. kö-r  , kö-z biçimleri oluşabilir.

günümüzde .

kararan anlamı için  köz :İçinde küçük küçük kor parçalan bulunan kül.

aydınlanan anlamı için  göz :Bakış, görüş

Bu yüzden kör (görmez, kararmış) Farsçaya Türkçeden geçmiş olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1817
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 71

Ynt: kör

İletigönderen ingichka » 24 Haz 2012, 14:59

Gökbey yazdı:Tek sesin değişi ile karşıt kavramların oluşu üzerine bir örñek daha usuma geldi; çok-yok.

Türkçe'de c-y ses değişimleriniñ olduğu bilinen bir kural. Örñeğin yıl-cıl, yalan-calan.
Bu durumda yok-cok (çok) gibi bir değişimden söz etmek olabilir. Göktürk âbecesinden de biliyoruz; ş-ç-l damgaları birbirinden türemiştir.
Y>c/ç değişimi olan lehçelerde cok/çok "yok" anlamındadir; çok anlamı yoktur. Sadece seste değişme vardır; anlamda değişme yoktur. Bizdeki çok sözü DLT'de geçen çok ile aynı söz olabilir (Bkz. Gülensoy)
çok    جوق
kötü, alçak.
Kötü anlamındaki sözcüklerin çok anlamında kullanılması yaygındır (aynı kullanım yaman kelimesinde de vardır). Diğer bir ihtimal bazı Türk lehçelerindeki çoñ "büyük" kelimesinin ses değişimine uğramış biçimi olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 29

Ynt: kör

İletigönderen Bi50likdaha » 24 Ağu 2013, 23:37

burada vermeye çalıştığı söz ne arkadaşlar ben anlayamadım.
http://starling.rinet.ru/cgi-bin/respon ... oot=config
bir bakarsanız belki karşılığı burada gizli olabilir.
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: kör

İletigönderen Kuşhan » 24 Ağu 2013, 23:44

@Bi50likdaha


Bildiğin "bağ" işte. "blind" yerine "bind" sözüne mi baktın yoksa ben mi anlamadım?
  • 0

Üyelik görseli
Kuşhan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 492
Katılım: 09 Ağu 2010, 19:45
Değerleme: 19

Ynt: kör

İletigönderen Bi50likdaha » 25 Ağu 2013, 08:43

Kuşhan yazdı:@Bi50likdaha


Bildiğin "bağ" işte. "blind" yerine "bind" sözüne mi baktın yoksa ben mi anlamadım?


Gece gece anlamamış sen deyince fark ettim  :D

Aynen dediğin gibi oldu , "bind" yerine "blind" diye baktım , lan diyorum bir türlü kör anlamı veren söz bulamadım ne bilinmedik nen bu diye.

Teşekkür ederim , uzun süredir uykusuzum ondan kaynaklansa gerek. :)
  • 0

Bi50likdaha
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1844
Katılım: 27 May 2013, 19:31
Konum: Ankara
Değerleme: 426

Ynt: kör

İletigönderen sorma neden » 05 Eki 2013, 22:09

Kör anlamında bazı Türk lehçelerinde sokur sözcüğü bulunuyor.
  • 0

sorma neden
İlgili
İlgili
 
İleti: 11
Katılım: 05 Eki 2013, 16:48
Değerleme: 0


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 4 konuk

Reputation System ©'