1. bét (Toplam 3 bét)

telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 18 Oca 2009, 10:02
gönderen Gökbey
Anadolu ulayı Azeri Türkçesinde acele etmek añlamında kullanılan telesmek sözcüğü var. Kökeni Türkçe ise kullanımını yaygınlaştıralım.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 18 Oca 2009, 12:03
gönderen İlteriş
evet kökeni türkçe olabilir.Yaygınlaştırabiliriz.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 18 Oca 2009, 18:51
gönderen Oktay D.
Bir de iv- "acele etmek" eylemi var. Bugün fizikte ivme "acceleration" kullanılır, biliyorsuñuz. Anadolu Türkçesinde év- biçiminde (Eski Türkçede de éév- biçiminde).

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 18 Oca 2009, 19:06
gönderen YİĞİT TULGA
Uğrola,

telesimek sözcüğünün Türkçeliği konusunda bilgisi olanımız varsa bizi aydınlatsın. Kullanalım, türetelim, sınayalım, sınatalım...

Uğrola

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 25 Oca 2009, 23:07
gönderen Boraan
Aykın ola Sanalbaba

Telesmek sözcüğü Derleme sözlüğünde bulunduğundan Anadoluda da yaşamış bir sözcük. İvecenlikle ilgili anlamını aşağıdaki gibi...

[telesmek- 1]

Kaygıyla ivmek. [ Derleme Sözlüğü c: 10 ]

*Gelibolu -Çanakkale
Bağlıca, Hozakır *Ardanuç, Erkinis *Yusufeli -Artvin
*Arpaçay -Kars
-Erzurum
*Erciş -Van
-Urfa
*Avanos -Nevşehir
Kerkük

kökenbilim sözlüğünde ekteki gibidir..

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 26 Oca 2009, 20:37
gönderen OcaN
Babanemden duyduğum bir terim var acele etmek ile alakalı "tecizlanmak(c sesi biraz ç sesine dönüşerek söyleniyor).Telesmek ile alakası olabilir mi yoksa tacizle bir alakası olabilir mi? ??? :)

telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 28 Oca 2009, 22:25
gönderen ingichka
"Acele etmek" anlamında Türkiye Türkçesinde kullanılan "ivmek" fiili vardır ancak yaygın değildir; ivedi kelimesi bu kökten türemiştir.
Bir de Yalova ağzında kullanılan aşıkmak fiili var: Eski Türkçe aşuqmaq, Kazak T. asığw (asıq-), Kırgız T. aşığuu (aşık-), Tatar T. aşığu (aşıq-), Başkurt T. aşığu (aşıq-), Özbek T. oshiqmoq.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 01 Şub 2009, 21:11
gönderen Oktay D.
Oktay D. yazdı:Bir de iv- "acele etmek" eylemi var. Bugün fizikte ivme "acceleration" kullanılır, biliyorsuñuz. Anadolu Türkçesinde év- biçiminde (Eski Türkçede de éév- biçiminde).


Bence oldukça yaygın, ağızlarıñ çoğunda var, hattâ Güncel Türkçe Sözlükte bile var.

telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 13 Şub 2009, 18:26
gönderen ingichka
Hemen hemen bütün Türk lehçelerinde yaygın olarak kullanılan "aşıkmak" fiilinin yanında "ivmek" fiilinin kullanım alanı dar kalıyor.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 10 Nis 2011, 21:06
gönderen Gökbey
Azericede sıklıkla sessizler arası géçiş olur:
köprü > körpü
toprak > torpaq


gibi düşünürsek; tezlemek > telezmek > telesmek olma olasılığı var.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 10 Nis 2011, 22:33
gönderen D. Can Aktan
Azerice'de telesmek sözcüğüyle aynı kökten olan telesik "acele" sözcüğü de var.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 28 Nis 2011, 19:09
gönderen Temirbek
Oktay'a katılıyorum, iv- "acele etmek 2) telâş etmek" kılgısını biraz daha işlekleştirmeliyiz. Bu kökten gelen bir çok söz de var; ivedi "âcil", ivecen / ivecik / évecik "aceleci", ivgin / évgin "telâşlı, aceleci 2) âcil"

Zaten, "etmek, eylemek, yapmak, kılmak" ile birlikte kullandığımız tüm yad kökenli sözlerin Türkçede özel bir eylemi/kılgısı vardır.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2011, 04:31
gönderen ingichka
Gökbey yazdı:Azericede sıklıkla sessizler arası géçiş olur:
köprü > körpü
toprak > torpaq


gibi düşünürsek; tezlemek > telezmek > telesmek olma olasılığı var.
Verdiğiniz örneklerde yanyana bulunan iki ünsüz arasında metatez olmuş. Téz > tézle->tezle->telez->teles- yönünde bir değişiklik olması zor görünüyor.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2011, 11:37
gönderen Oktay D.
Diğer Türkçelerde aşık- gibi biçimler geçip bizde iv- geçmesi doğaldır. Nitekim bu iki sözcük de DLT'de geçer. Biz bu iki sözcüğü de işlekleştirebiliriz ancak gerçek şu ki, kişileriŋ Anadolu ağızlarında yaygın olduğu için ve diğer türetimlerle tutarlılık açısından iv- sözcüğünü seçmeleri kaçınılmaz olabilir.

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletiGönderilme zamanı: 23 Ağu 2011, 11:44
gönderen Kutluay
Telesmek: hızlı hızlı solumak, kaygıyla ivmek, sıkılmak, acele etmek anlamlarına geliyormuş.
Telaş ile benzerliği yok mu?