Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

telesmek (acele etmek)

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

telesmek (acele etmek)

İletigönderen Gökbey » 18 Oca 2009, 10:02

Anadolu ulayı Azeri Türkçesinde acele etmek añlamında kullanılan telesmek sözcüğü var. Kökeni Türkçe ise kullanımını yaygınlaştıralım.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen İlteriş » 18 Oca 2009, 12:03

evet kökeni türkçe olabilir.Yaygınlaştırabiliriz.
  • 0

Üyelik görseli
İlteriş
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 34
Katılım: 14 Ara 2008, 14:28
Değerleme: 0

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Oktay D. » 18 Oca 2009, 18:51

Bir de iv- "acele etmek" eylemi var. Bugün fizikte ivme "acceleration" kullanılır, biliyorsuñuz. Anadolu Türkçesinde év- biçiminde (Eski Türkçede de éév- biçiminde).
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7705
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4051

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen YİĞİT TULGA » 18 Oca 2009, 19:06

Uğrola,

telesimek sözcüğünün Türkçeliği konusunda bilgisi olanımız varsa bizi aydınlatsın. Kullanalım, türetelim, sınayalım, sınatalım...

Uğrola
  • 0

Sözlük indir.
http://tufar.com/SanalBaba/
Taranmasına "kıyacağınız" sözlük varsa benimle iletişim kurunuz.

"Türk Dil Kurumu" ile "Türk Günay Kurumu" özerk, tüzel kişiliğine dönmelidir. Atatürk kalıtını çiğneyenler yargılanmalıdır...
YİĞİT TULGA
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 973
Katılım: 29 Ağu 2007, 03:48
Değerleme: 33

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Boraan » 25 Oca 2009, 23:07

Aykın ola Sanalbaba

Telesmek sözcüğü Derleme sözlüğünde bulunduğundan Anadoluda da yaşamış bir sözcük. İvecenlikle ilgili anlamını aşağıdaki gibi...

[telesmek- 1]

Kaygıyla ivmek. [ Derleme Sözlüğü c: 10 ]

*Gelibolu -Çanakkale
Bağlıca, Hozakır *Ardanuç, Erkinis *Yusufeli -Artvin
*Arpaçay -Kars
-Erzurum
*Erciş -Van
-Urfa
*Avanos -Nevşehir
Kerkük

kökenbilim sözlüğünde ekteki gibidir..
  • 0

Üyelik görseli
Boraan
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1806
Katılım: 23 Eki 2007, 17:34
Konum: Ýstanbul
Değerleme: 65

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen OcaN » 26 Oca 2009, 20:37

Babanemden duyduğum bir terim var acele etmek ile alakalı "tecizlanmak(c sesi biraz ç sesine dönüşerek söyleniyor).Telesmek ile alakası olabilir mi yoksa tacizle bir alakası olabilir mi? ??? :)
  • 0

OcaN
Türkçeséver
Türkçeséver
 
İleti: 49
Katılım: 09 Ara 2008, 21:42
Konum: Eski?ehir
Değerleme: 0

telesmek (acele etmek)

İletigönderen ingichka » 28 Oca 2009, 22:25

"Acele etmek" anlamında Türkiye Türkçesinde kullanılan "ivmek" fiili vardır ancak yaygın değildir; ivedi kelimesi bu kökten türemiştir.
Bir de Yalova ağzında kullanılan aşıkmak fiili var: Eski Türkçe aşuqmaq, Kazak T. asığw (asıq-), Kırgız T. aşığuu (aşık-), Tatar T. aşığu (aşıq-), Başkurt T. aşığu (aşıq-), Özbek T. oshiqmoq.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Oktay D. » 01 Şub 2009, 21:11

Oktay D. yazdı:Bir de iv- "acele etmek" eylemi var. Bugün fizikte ivme "acceleration" kullanılır, biliyorsuñuz. Anadolu Türkçesinde év- biçiminde (Eski Türkçede de éév- biçiminde).


Bence oldukça yaygın, ağızlarıñ çoğunda var, hattâ Güncel Türkçe Sözlükte bile var.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7705
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4051

telesmek (acele etmek)

İletigönderen ingichka » 13 Şub 2009, 18:26

Hemen hemen bütün Türk lehçelerinde yaygın olarak kullanılan "aşıkmak" fiilinin yanında "ivmek" fiilinin kullanım alanı dar kalıyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Gökbey » 10 Nis 2011, 21:06

Azericede sıklıkla sessizler arası géçiş olur:
köprü > körpü
toprak > torpaq


gibi düşünürsek; tezlemek > telezmek > telesmek olma olasılığı var.
  • 0

Görsel
Göktürkçe Araştırmaları http://kokturukce.blogspot.com
Göktürkçe Günlüğüm http://gokbeyuluc.wordpress.com
Azəricə Dil Araşdırmaları http://dilcilik.blogspot.com
Üyelik görseli
Gökbey
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 1722
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:15
Konum: Azerbaycan/Bakü
Değerleme: 365

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen D. Can Aktan » 10 Nis 2011, 22:33

Azerice'de telesmek sözcüğüyle aynı kökten olan telesik "acele" sözcüğü de var.
  • 0

Üyelik görseli
D. Can Aktan
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 479
Katılım: 16 Ara 2008, 20:30
Konum: Ankara
Değerleme: 21

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Temirbek » 28 Nis 2011, 19:09

Oktay'a katılıyorum, iv- "acele etmek 2) telâş etmek" kılgısını biraz daha işlekleştirmeliyiz. Bu kökten gelen bir çok söz de var; ivedi "âcil", ivecen / ivecik / évecik "aceleci", ivgin / évgin "telâşlı, aceleci 2) âcil"

Zaten, "etmek, eylemek, yapmak, kılmak" ile birlikte kullandığımız tüm yad kökenli sözlerin Türkçede özel bir eylemi/kılgısı vardır.
  • 0

Üyelik görseli
Temirbek
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 1611
Katılım: 11 Eki 2007, 21:44
Değerleme: 1122

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen ingichka » 23 Ağu 2011, 04:31

Gökbey yazdı:Azericede sıklıkla sessizler arası géçiş olur:
köprü > körpü
toprak > torpaq


gibi düşünürsek; tezlemek > telezmek > telesmek olma olasılığı var.
Verdiğiniz örneklerde yanyana bulunan iki ünsüz arasında metatez olmuş. Téz > tézle->tezle->telez->teles- yönünde bir değişiklik olması zor görünüyor.
  • 0

Üyelik görseli
ingichka
Yazışmacı
Yazışmacı
 
İleti: 2242
Katılım: 01 Oca 2008, 14:33
Konum: istanbul
Değerleme: 19

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Oktay D. » 23 Ağu 2011, 11:37

Diğer Türkçelerde aşık- gibi biçimler geçip bizde iv- geçmesi doğaldır. Nitekim bu iki sözcük de DLT'de geçer. Biz bu iki sözcüğü de işlekleştirebiliriz ancak gerçek şu ki, kişileriŋ Anadolu ağızlarında yaygın olduğu için ve diğer türetimlerle tutarlılık açısından iv- sözcüğünü seçmeleri kaçınılmaz olabilir.
  • 0

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7705
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 4051

Ynt: telesmek (acele etmek)

İletigönderen Kutluay » 23 Ağu 2011, 11:44

Telesmek: hızlı hızlı solumak, kaygıyla ivmek, sıkılmak, acele etmek anlamlarına geliyormuş.
Telaş ile benzerliği yok mu?
  • 0

Üyelik görseli
Kutluay
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 309
Katılım: 23 Eyl 2010, 14:00
Değerleme: 15

Soñraki

Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'