Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tütüş- "kavga etmek, çekişmek, tutuşmak"

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

tütüş- "kavga etmek, çekişmek, tutuşmak"

İletigönderen ulduzéver » 20 Eki 2017, 20:33

Eski ve Orta Türkçede vâr. Tarama'da ve ağızlarda bulamadım. tutuşmak eyleminiñ inceleşmişi olabilirmi?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 413
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 275

Ynt: tütüş- "kavga etmek, çekişmek, tutuşmak"

İletigönderen Furkan Yıldırım » 21 Eki 2017, 00:38

Kavganıñ Türkçesi dövüş de, tutuşmak olarak duymadım hiç. Kavgaya tutuşmak dérler.(Ağzılar için söylüyorum) Kavgaya tutuşmak déyince de añlamı 'başlamak' olmuş oluyor zaten.

Eski Türkçeden örnek vérmeniz yararlı olabilir.
  • 0

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 75
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 59

Ynt: tütüş- "kavga etmek, çekişmek, tutuşmak"

İletigönderen Furkan Yıldırım » 21 Eki 2017, 16:10

Birkaç kaynak inceleme olanağı buldum. Bu ek alarak oluşmuş başka bir sözcük sanırım. Çünkü DLT Divanü Lugat-it Türk 'de :
Tütürmek ve Tütkürmek: Saldırtmak, kışkırtmak
Tütsük: Kinci adam, yaman düşman
karşılıkları vérilmiş aynı öyde Karahanlı Türkçesi Grameri bétiğinde de ünlü değişmeleri olarak
e>i
a>u
e>ü
ü>i
değişimleri olabileceği yazılmış ancak ü>u yazılmamış.

Yine de ilginç olarak DLT de tütünmek sözcüğünüñ karşılığı tutunmak diye vérilmiş. Tuturmak, tutsuk gibi kullanımlar günümüzde olmadığı için sanırım ek alarak oluşmuş dédim. Daha derin bilgi bulamadım.
  • 5

Furkan Yıldırım
Furkan Yıldırım
Dérnek Üyesi
 
İleti: 75
Katılım: 23 Ağu 2017, 21:00
Değerleme: 59

Ynt: tütüş- "kavga etmek, çekişmek, tutuşmak"

İletigönderen Oktay D. » 22 Eki 2017, 14:47

Çoğu dilbilimci bunuñ tüt- "duman çıkmak" sözcüğünüñ mecazlı bir añlamı olduğunu düşünüyor. Çünkü Tüürkmencede tüte- "kızmak" ve Çuvaşçada tӗtӗr- "azarlamak, kızmak" sözcükleri bulunuyor. Soñuçta biriniñ kızıp bir bakıma "dumanınıñ atması" gibi bir durumdan söz éttiği añlaşılıyor. Bunuñ iştaş çatısı da elbette iki tarafıñ birbirine kızması ve çekişmesi veya kavga étmesi démek olacak.

Belki de "alevlenmek" añlamındaki tutuş- sözcüğü tam olarak bundan geliyor olabilir. Sanıyorum tütüş- > tutuş- biçiminde bir gelişim olmuş, çünkü tutuş- eylemi yalñızca Oğuzcada ve 15.yy soñrasında görülür.
  • 8

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Boraan ve 2 konuk

Reputation System ©'