Yazışmalık

Başka sese beñzemez ananıñ sesi, Her sözcüñ arasañ vardır Türkçesi

tözün (asîl)

Sözcükleriñ kökeni üzerine yapılan tartışmaları içerir.

tözün (asîl)

İletigönderen ulduzéver » 10 Eyl 2017, 23:08

Asîl, yumuşak huylu insan anlamında. DLTde ve KT eserlerinde gelmiş. Özellikle KBde sıkça kullanılmış. Asîl anlamından yola çıkarak "töz" sözcüğüne dayanabilir belki ?
  • 0

ulduzéver
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 412
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 275

Ynt: tözün (asîl)

İletigönderen birtancazin » 17 Eyl 2017, 22:08

Türkiye ağızlarında soysal sözcüğünün de kullanıldığı saptanmış.
Töz.. Cins. Kök, Cevher asıl anlamında. (erdin. Cevher)

Tüzün günümüzdeki sözlüğe alınmış biçimi.

İşlek olarak ise soylu sözü var.

Eskil anlamıyla soy babadan, sop anadan gelen kökeni belirtiyor. Soysop ikilemesi de buna dayalı olmalı.

Bu bilgilere dayanarak..


Soy ve sop ayrı anlamıyla işletilebilir.
Soysal... Babadan gelen soya dayalı hanedan anlamıyla ve soysallık ataerklikle ilgili kavram olarak kullanılabilir.
Tüzün ise bilindik olarak asil anlamı ile işletilmesi yerinde olur kanısındayım

Töz.. Irk
Tür.. Cins
Soy.. Baba soyu
Sop.. Ana soyu
Tüzün.. Asil
Soysal... Baba soyua dayanan ataerkillik
  • 0

birtancazin
birtancazin
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 770
Katılım: 19 May 2017, 00:37
Değerleme: 252

Ynt: tözün (asîl)

İletigönderen Oğuzosis » 17 Eyl 2017, 23:39

Fikrimi belirteyim. Sevgili ulduzéver, belki de "töz" sözcüğü "+i-" eki getirilip "turşu- gibi" daha sonra "-n" ekiyle "yığ-ın gibi" bu sözcük oluşturulmuştur, ha? Ne düşünüyorsunuz :) ?
  • 0

Oğuzosis
Oğuzhan Yavru
Göñüllü
Göñüllü
 
İleti: 250
Katılım: 24 Mar 2017, 19:22
Değerleme: 178

Ynt: tözün (asîl)

İletigönderen ulduzéver » 18 Eyl 2017, 03:20

Önce bunu ekleyeyim, töz sözcüğü Ana Türkçe törden gelmekte ve Ana Türkçede -bi- "olmak ek eylemi"ni alarak törbi- ve daha sonraki dönemlerde törwi-törwü-törü-töre-türe- olmuştur.

-İ- eki de sanırım aynı ektir. Ana Türkçe -bi- ekinin -wi--i- biçiminde bir dönüşüme uğramış olduğunu düşünüyorum.

Eski veyâ Orta Türkçede töz sözcüğüne -İ- ekinin gelmesi bence biraz uzak görünüyor çünkü tözi-/tözü- diye bir eylem bulunmamakta veyâ ben bulamadım :)

Kendi görüşüm adlara gelen +n eki üzeredir. erkin sözcüğündeki +n gibi. Bu ek zarf yapan ve ile anlamına da gelen +n ekidirkim töz sözcüğü bu eki alarak tözün olup adlaşmış/sıfatlaşmıştır [bence].
  • 10

ulduzéver
Ulduz Tebrizli
Dil Emekçisi
Dil Emekçisi
 
İleti: 412
Katılım: 25 May 2016, 22:14
Konum: Tebriz
Değerleme: 275

Ynt: tözün (asîl)

İletigönderen Oktay D. » 18 Eyl 2017, 16:49

+i- ekleriniñ *bi- eyleminden gelmesi güç görünüyor. Çünkü Türkçede sessiz sedasız -b- yitimi bulunmuyor, yuvarlaştırma étkisi bırakması gérekir.

O yüzden bu éylemden yalñızca +U- biçimindeki ekiñ geldiğini savunabiliriz. *bi- eyleminden bağımsız bir +i- eki de var olabilir. Burada *bi- eyleminiñ her durumda +U- olmadığını da, bazen korunduğunu añımsamakta yarar var: yél > *yélbi- > yélpi-. Ayrıca Japonca ile karşılaştırma sırasında Talat Tekin de bu *bi- > +U- dönüşümünden söz éder [Japonca ve Altay Dilleri, 1993].
  • 10

Üyelik görseli
Oktay D.
Oktay DOĞANGÜN
Yönetici
Yönetici
 
İleti: 7391
Katılım: 28 Ağu 2007, 17:52
Konum: İstanbul
Değerleme: 3304


Dön Köken Tartışmaları

Kimler çevrimiçi

Bu bölümü gezen üyeler: Hiç bir üye yok ve 3 konuk

Reputation System ©'